H01: Inwendige urgenties
1. Inleiding – ABCDE
Wat is een acuut zieke patiënt?
- ABC bedreigd
- Vaak vooraf achteruitgang
- Vroegtijdige herkenning en behandeling essentieel
Hoe kritisch zieke patiënt herkennen?
- Alarmerende tekenen:
o Dyspneu
o Thoracale pijn
o Verminderd bewustzijn
o Cyanose
- MEWS
Algemene aanpak kritisch zieke patiënt:
- Symptomen, niet oorzaken
- Treat first what kills first = ABCDE
1.1. ABCDE – algemene stappen
- Bewaak eigen veiligheid
- Algemene blik
- Indien patiënt bij bewustzijn: spreek hem aan
- Indien patiënt bewusteloos: schudt aan schouders en vraag of alles oké is
o Patiënt praat = luchtweg vrij, ademt, er is hersendoorbloeding
o Patiënt antwoordt in korte zinnen = mogelijks ademhalingsproblemen
o Patiënt antwoordt niet = duidelijk signaal dat er iets aan de hand is
- Kijk, luister en voel ® inschatten in ong. 30 sec + vraag een collega om hulp te halen indien nodig
- Indien patiënt bewusteloos is, niet reageert en niet normaal ademt: start CPR
- Monitor de vitale parameters zo snel mogelijk
- Plaats zo snel mogelijk IV lijn en doe BN
1.2. Airway
Waarom? ® Onbehandelde luchtweg obstructie ® hypoxie
Evaluatie:
- Paradoxale borst- en buikbewegingen
- Hulpademhalingsspieren
- Centrale cyanose (laat teken luchtwegobstructie)
- Geen geluid mond/neus (net veel)
- Verminderd bewustzijn kan leiden tot ademhalingsobstructie
Behandelen luchtwegobstructie:
- Chin lift of jaw thrust
- Aspireren indien nodig
- Larynxmasker
- Intubatie indien voorgaande niet voldoende
15l O2 met non-rebreathing masker ® doel saturatie 94 – 98%
, 1.3. Breathing
Snel herkennen en behandelen
Evaluatie:
- Respiratoire distress? (zweten, centrale cyanose, hulpademhalingsspieren, abdominale ademhaling)
- AH-frequentie (normaal = 12 – 20 x/min)
- Ritme, diepte (bilaterale thoraxexpansies?)
- Malformiteiten
- Saturatie (cave hypercapnie)
- Geluid ademhaling (reutelen = secreties, stridor/wheezing = luchtwegobstructie)
- Percussie + auscultatie thorax (hyper-resonant = pneumothorax, dof = pleuravocht)
- Positie trachea (pneumothorax)
Kritiek zieke patiënt ® steeds O2 (cave COPD)
Ademhaling niet voldoende of afwezig ® beademen
1.4. Circulatie
Hypovolemie vermijden
Evaluatie:
- Kleur handen en vingers
- Temperatuur ledematen (koud of warm)
- Capillaire refill meten
- Venen (hypovolemie = gecollabeerd)
- HR (tachy of brady)
- Pols (amper voelbaar = slechte CO, sterk voelbaar = sepsis)
- Bloeddruk
- Auscultatie
- Symptomen verminderde cardiac output? (oligurie, verminderd bewustzijn)
- Bloedingen
Behandelen:
- IV toegang
- BN
- Vocht (bolus 500 ml over minder dan 15min bij hypotensie, cave hartfalen)
- Regelmatig herevalueren
- Thoracale pijn ® steeds ECG
1.5. Disability
Evalueren:
- GCS/AVPU (medicatie)
- Pupillen onderzoeken
o Isocoor/anisocoor
o Mydriase, miose
o PEARL
- Glycemie
Onbewust en onbeschermde luchtweg ® zijlig
1. Inleiding – ABCDE
Wat is een acuut zieke patiënt?
- ABC bedreigd
- Vaak vooraf achteruitgang
- Vroegtijdige herkenning en behandeling essentieel
Hoe kritisch zieke patiënt herkennen?
- Alarmerende tekenen:
o Dyspneu
o Thoracale pijn
o Verminderd bewustzijn
o Cyanose
- MEWS
Algemene aanpak kritisch zieke patiënt:
- Symptomen, niet oorzaken
- Treat first what kills first = ABCDE
1.1. ABCDE – algemene stappen
- Bewaak eigen veiligheid
- Algemene blik
- Indien patiënt bij bewustzijn: spreek hem aan
- Indien patiënt bewusteloos: schudt aan schouders en vraag of alles oké is
o Patiënt praat = luchtweg vrij, ademt, er is hersendoorbloeding
o Patiënt antwoordt in korte zinnen = mogelijks ademhalingsproblemen
o Patiënt antwoordt niet = duidelijk signaal dat er iets aan de hand is
- Kijk, luister en voel ® inschatten in ong. 30 sec + vraag een collega om hulp te halen indien nodig
- Indien patiënt bewusteloos is, niet reageert en niet normaal ademt: start CPR
- Monitor de vitale parameters zo snel mogelijk
- Plaats zo snel mogelijk IV lijn en doe BN
1.2. Airway
Waarom? ® Onbehandelde luchtweg obstructie ® hypoxie
Evaluatie:
- Paradoxale borst- en buikbewegingen
- Hulpademhalingsspieren
- Centrale cyanose (laat teken luchtwegobstructie)
- Geen geluid mond/neus (net veel)
- Verminderd bewustzijn kan leiden tot ademhalingsobstructie
Behandelen luchtwegobstructie:
- Chin lift of jaw thrust
- Aspireren indien nodig
- Larynxmasker
- Intubatie indien voorgaande niet voldoende
15l O2 met non-rebreathing masker ® doel saturatie 94 – 98%
, 1.3. Breathing
Snel herkennen en behandelen
Evaluatie:
- Respiratoire distress? (zweten, centrale cyanose, hulpademhalingsspieren, abdominale ademhaling)
- AH-frequentie (normaal = 12 – 20 x/min)
- Ritme, diepte (bilaterale thoraxexpansies?)
- Malformiteiten
- Saturatie (cave hypercapnie)
- Geluid ademhaling (reutelen = secreties, stridor/wheezing = luchtwegobstructie)
- Percussie + auscultatie thorax (hyper-resonant = pneumothorax, dof = pleuravocht)
- Positie trachea (pneumothorax)
Kritiek zieke patiënt ® steeds O2 (cave COPD)
Ademhaling niet voldoende of afwezig ® beademen
1.4. Circulatie
Hypovolemie vermijden
Evaluatie:
- Kleur handen en vingers
- Temperatuur ledematen (koud of warm)
- Capillaire refill meten
- Venen (hypovolemie = gecollabeerd)
- HR (tachy of brady)
- Pols (amper voelbaar = slechte CO, sterk voelbaar = sepsis)
- Bloeddruk
- Auscultatie
- Symptomen verminderde cardiac output? (oligurie, verminderd bewustzijn)
- Bloedingen
Behandelen:
- IV toegang
- BN
- Vocht (bolus 500 ml over minder dan 15min bij hypotensie, cave hartfalen)
- Regelmatig herevalueren
- Thoracale pijn ® steeds ECG
1.5. Disability
Evalueren:
- GCS/AVPU (medicatie)
- Pupillen onderzoeken
o Isocoor/anisocoor
o Mydriase, miose
o PEARL
- Glycemie
Onbewust en onbeschermde luchtweg ® zijlig
