PSYCHOPATHOLOGIE/
volwassenen
2023-2024
Abstract
[Trek de aandacht van uw lezer met een interessante samenvatting. Dit is meestal een kort
overzicht van het document.
Wanneer u uw inhoud wilt toevoegen, klikt u hier en begint u te typen.]
,Inhoudsopgave
4. PSYCHOPATHOLOGIE - VOLWASSENEN....................................................................................................... 2
4.1 INLEIDENDE BEGRIPPEN.................................................................................................................................2
4.1.1 Psychopathologie.....................................................................................................................................2
3.2 Psychopathologie : stoornissen in het psychisch functioneren.......................................................................6
3.2.1 Expressie en psychomotoriek..................................................................................................................6
3.2.2 Bewustzijn................................................................................................................................................7
3.2.3 Zelfbeleving..............................................................................................................................................8
3.2.4 Waarneming.............................................................................................................................................8
3.2.5 Denken en geheugen...............................................................................................................................9
3.2.6 Gevoelen en verlangen..........................................................................................................................10
DSM5 : wat is nieuw?..........................................................................................................................................11
3.4 Neurocognitieve stoornissen........................................................................................................................11
Psychopathologie : neurocognitieve stoornissen...........................................................................................12
3.4.1 Delurium................................................................................................................................................12
3.4.2 Dementie................................................................................................................................................13
3.4.3 AMNESTISCHE STOORNISSEN................................................................................................................15
3.5 Middelengerelateerde en verslavingsstoornissen........................................................................................15
3.5.2 ALCOHOLverslaving................................................................................................................................17
3.5.3 Verslaving aan andere psychoactieve stoffen.......................................................................................17
3.5.4 Gokstoornis............................................................................................................................................19
3.6 stemmingsstoornissen............................................................................................................................ 19
3.6.1 Depressieve stoornis..............................................................................................................................20
3.6.2 Soorten depressie..................................................................................................................................20
3.7 Bipolaire stemmingsstoornissen :.................................................................................................................21
3.7.1 Bipolaire stoornis DSM 5 : criteria manische episode...........................................................................21
3.7.2 Bipolaire stoornis DSM 5 : criteria hypomanische episode...................................................................22
3.7.3 Bipolaire stoornis DSM 5 : criteria depressieve episode.......................................................................22
3.7.4 Etiologie.................................................................................................................................................22
3.7.5 Behandeling...........................................................................................................................................22
3.8 Angststoornissen...........................................................................................................................................23
3.8.1 Psychopathologie : Paniekaanval...........................................................................................................24
3.8.2 Agorafobie: DSM 5 criteria....................................................................................................................24
3.8.3 sociale angsstoornis/ sociale fobie : DSM 5 criteria..............................................................................25
3.8.4 Specifieke fobie: DSM 4 criteria.............................................................................................................25
3.8.5 Gegeneraliseerde angststoornis: SM 5 criteria.....................................................................................25
3.8.6 Behandeling angststoornissen..............................................................................................................26
3.9 Obsessieve – compulsieve en verwante stoornissen....................................................................................26
3.9.1 Obsessieve- compulsieve stoornis : DSM5 criteria:...............................................................................26
3.9.2 Andere obsessieve Stoornissen.............................................................................................................27
3.10 Trauma en stressorgerelateerde stoornissen.............................................................................................28
3.10.1 posttraumatische stressstoornis: DSM 5.............................................................................................28
3.10.2 posttraumatische stressstoornissen behandeling :.............................................................................29
3.11 Dissociatieve stoornissen............................................................................................................................29
3.11.1 Dissociatieve identiteitsstoornis : DSM 5 criteria................................................................................30
3.11.2 Dissociatieve amnesie..........................................................................................................................30
3.11.3 Depersonalisatiestoornis.....................................................................................................................30
3.12 Somatische symptoomstoornis en verwante stoornissen..........................................................................31
, 3.12.1 Somatische symptoomstoornis...........................................................................................................31
3.12.2 Conversiestoornis................................................................................................................................31
3.13 Eetstoornissen.............................................................................................................................................32
3.13.1 Psychopathologie: anorexia nervosa...................................................................................................32
3.13.2 Psychopathologie: boulimia nervosa...................................................................................................32
3.13.3Psychopathologie: eetbuistoornis........................................................................................................32
3.13.4 etiologie boulemia nervosa/anorexia Nervosa...................................................................................33
3.14 Seksuele disfuncties....................................................................................................................................33
3.15 Slaap-waakstoornissen...............................................................................................................................33
3.15.1 dyssomnie............................................................................................................................................34
3.15.2 Parasomnia..........................................................................................................................................34
3.16 Disrtuptiebe impulsbeheersing – en andere gedragsstoornissen...............................................................35
3.16.0 impulscontrole stoornis.......................................................................................................................35
3.16.1 Periodieke explosieve stoornis............................................................................................................35
3.16.2 Normoverschrijdend – gedragsstoornis..............................................................................................35
3.16.3 Pyromanie............................................................................................................................................35
3.16.4 Kleptomanie.........................................................................................................................................35
3.17 SCHIZOFRENIESPECTRUM EN ANDERE PSYCHOTISCHE STOORNISSNE......................................................35
3.17.1 Schizofrenie DSM IV – criteria.............................................................................................................35
3.17.2 Soorten schizofrenie............................................................................................................................36
3.17.3 Behandeling.........................................................................................................................................37
3.17.4 Prognose..............................................................................................................................................37
3.17.5 Andere psychotische stoornissen........................................................................................................37
3.18 PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN..............................................................................................................37
3.18.1 Definities van persoonlijkheid.............................................................................................................37
3.18.2 Persoonlijkheidsstoornissen................................................................................................................37
3.18.3 Paranoïde persoonlijkheidsstoornis....................................................................................................38
3.18.4 Schizoïde persoonlijkheidsstoornis.....................................................................................................38
3.18.5 Schizotypale persoonlijkheidsstoornis................................................................................................38
3.18.6 Antisociale persoonlijkheidsstoornis..................................................................................................39
3.18.7 Borderline persoonlijkheidsstoornis...................................................................................................39
3.18.8 Theatrale persoonlijkheidsstoornis....................................................................................................39
3.18.9 Narcistische persoonlijkheidsstoornis................................................................................................39
3.18.10 Ontwijkende persoonlijkheidsstoornis..............................................................................................40
3.18.11 Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis..............................................................................................40
3.18.12 Obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis..............................................................................40
4. PSYCHOPATHOLOGIE - VOLWASSENEN
4.1 INLEIDENDE BEGRIPPEN
4.1.1 Psychopathologie
Definitie
Psychopathologie versus psychiatrie
Geschiedenis
Abnormaal/ziek
Diagnose
Classificatie
DSM 5
, 4.1.1.1 Omschrijving en situering
= Psychopathologie is de wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden. Het is een
verzamelbegrip voor alle psychopathologische verschijnselen, het geheel van psychische stoornissen en
psychopathologische processen.
Psychopathologie is een ervaringswetenschap: een wetenschap waarbij je iets studeert die jezelf
ook bent.
Mens is subject en object van kennen.
Er bestaan 2 belangrijke invalshoeken om aan psychopathologie als wetenschap te doen:
Psychologie van het pathologische. Bij het beschrijven en bestuderen van psychische stoornissen
vertrekken we vanuit psychopathologische verschijnselen als gegroepeerde entiteiten. =
syndroombenadering (gegroepeerde entiteiten). Dit betekent dat je voldoende kennis moet hebben van
de verschillende symptomen die samen een entiteit vormen ( syndromen).
Pathologie van het psychische. Bij het beschrijven en bestuderen van psychische stoornissen vertrekken
we in deze benadering vanuit algemenen processen en functies ( zoals waarnemen, denken) en de
pathologische varianten ervan. Dit is een symptoombenadering . Hoofstuk II gaat hierover
Psychopathologie versus psychiatrie
Psychopathologie Psychiatrie
Kennis Kennis + Kunde
Het herkennen en Een patiënt/individu
ontleden van staat centraal op wie
verschijnselen volgens men bepaalde
niet individugebonden wetenschappelijke
regels en begrippen kennis toepast
Psychopathologie : beschrijving, ordening en ( empirisch ) onderzoek
Psychiatrie: De wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden.
Anders gesteld is psychopathologie theorie & fundamenteel onderzoek terwijl psychiatrie ook
praktijkervaring is
Pathologie =/ Patient niet definieren naar zijn leden. We willen het totaalbeeld uitlokken, we willen zien
te weten komen die jou definieren als persoon. Vb: talenten, opvoeding, keuzes, job, vrienden, studies,
familie, psyschisch lijden, fysieke toestand…
3.1.1.2 Normaliteit en pathologie : Abnormaal/ziek
Psychopathologie wordt vaak verward met begrippen als normaal/abnormaal en ziek/gezond welzijn /
onwelzijn, aanpassing/afwijking. Daarom situeren we psychopathologie binnen al deze begrippen :
a) Normaal is wat beantwoordt aan een norm
De norm geen objectieve maar sociale norm; wordt bepaald door opvattingen en contexten.
Abnormaal heeft een negatieve connotatie maar kan ook positief zijn (bv.hoog IQ). Abnormaal impliceert
niet meteen gestoord of ziek.
b) (psychische) Stoornis. Om te spreken van een psychische stoornis zijn er 3 voorwaarden:
1. abnormaal verschijnsel = afwijking van de norm
2. stoornis = ongemak, lijden, bezorgdheid bij betrokkene en/of omgeving (subjectieve respectievelijk
objectieve hinder)
volwassenen
2023-2024
Abstract
[Trek de aandacht van uw lezer met een interessante samenvatting. Dit is meestal een kort
overzicht van het document.
Wanneer u uw inhoud wilt toevoegen, klikt u hier en begint u te typen.]
,Inhoudsopgave
4. PSYCHOPATHOLOGIE - VOLWASSENEN....................................................................................................... 2
4.1 INLEIDENDE BEGRIPPEN.................................................................................................................................2
4.1.1 Psychopathologie.....................................................................................................................................2
3.2 Psychopathologie : stoornissen in het psychisch functioneren.......................................................................6
3.2.1 Expressie en psychomotoriek..................................................................................................................6
3.2.2 Bewustzijn................................................................................................................................................7
3.2.3 Zelfbeleving..............................................................................................................................................8
3.2.4 Waarneming.............................................................................................................................................8
3.2.5 Denken en geheugen...............................................................................................................................9
3.2.6 Gevoelen en verlangen..........................................................................................................................10
DSM5 : wat is nieuw?..........................................................................................................................................11
3.4 Neurocognitieve stoornissen........................................................................................................................11
Psychopathologie : neurocognitieve stoornissen...........................................................................................12
3.4.1 Delurium................................................................................................................................................12
3.4.2 Dementie................................................................................................................................................13
3.4.3 AMNESTISCHE STOORNISSEN................................................................................................................15
3.5 Middelengerelateerde en verslavingsstoornissen........................................................................................15
3.5.2 ALCOHOLverslaving................................................................................................................................17
3.5.3 Verslaving aan andere psychoactieve stoffen.......................................................................................17
3.5.4 Gokstoornis............................................................................................................................................19
3.6 stemmingsstoornissen............................................................................................................................ 19
3.6.1 Depressieve stoornis..............................................................................................................................20
3.6.2 Soorten depressie..................................................................................................................................20
3.7 Bipolaire stemmingsstoornissen :.................................................................................................................21
3.7.1 Bipolaire stoornis DSM 5 : criteria manische episode...........................................................................21
3.7.2 Bipolaire stoornis DSM 5 : criteria hypomanische episode...................................................................22
3.7.3 Bipolaire stoornis DSM 5 : criteria depressieve episode.......................................................................22
3.7.4 Etiologie.................................................................................................................................................22
3.7.5 Behandeling...........................................................................................................................................22
3.8 Angststoornissen...........................................................................................................................................23
3.8.1 Psychopathologie : Paniekaanval...........................................................................................................24
3.8.2 Agorafobie: DSM 5 criteria....................................................................................................................24
3.8.3 sociale angsstoornis/ sociale fobie : DSM 5 criteria..............................................................................25
3.8.4 Specifieke fobie: DSM 4 criteria.............................................................................................................25
3.8.5 Gegeneraliseerde angststoornis: SM 5 criteria.....................................................................................25
3.8.6 Behandeling angststoornissen..............................................................................................................26
3.9 Obsessieve – compulsieve en verwante stoornissen....................................................................................26
3.9.1 Obsessieve- compulsieve stoornis : DSM5 criteria:...............................................................................26
3.9.2 Andere obsessieve Stoornissen.............................................................................................................27
3.10 Trauma en stressorgerelateerde stoornissen.............................................................................................28
3.10.1 posttraumatische stressstoornis: DSM 5.............................................................................................28
3.10.2 posttraumatische stressstoornissen behandeling :.............................................................................29
3.11 Dissociatieve stoornissen............................................................................................................................29
3.11.1 Dissociatieve identiteitsstoornis : DSM 5 criteria................................................................................30
3.11.2 Dissociatieve amnesie..........................................................................................................................30
3.11.3 Depersonalisatiestoornis.....................................................................................................................30
3.12 Somatische symptoomstoornis en verwante stoornissen..........................................................................31
, 3.12.1 Somatische symptoomstoornis...........................................................................................................31
3.12.2 Conversiestoornis................................................................................................................................31
3.13 Eetstoornissen.............................................................................................................................................32
3.13.1 Psychopathologie: anorexia nervosa...................................................................................................32
3.13.2 Psychopathologie: boulimia nervosa...................................................................................................32
3.13.3Psychopathologie: eetbuistoornis........................................................................................................32
3.13.4 etiologie boulemia nervosa/anorexia Nervosa...................................................................................33
3.14 Seksuele disfuncties....................................................................................................................................33
3.15 Slaap-waakstoornissen...............................................................................................................................33
3.15.1 dyssomnie............................................................................................................................................34
3.15.2 Parasomnia..........................................................................................................................................34
3.16 Disrtuptiebe impulsbeheersing – en andere gedragsstoornissen...............................................................35
3.16.0 impulscontrole stoornis.......................................................................................................................35
3.16.1 Periodieke explosieve stoornis............................................................................................................35
3.16.2 Normoverschrijdend – gedragsstoornis..............................................................................................35
3.16.3 Pyromanie............................................................................................................................................35
3.16.4 Kleptomanie.........................................................................................................................................35
3.17 SCHIZOFRENIESPECTRUM EN ANDERE PSYCHOTISCHE STOORNISSNE......................................................35
3.17.1 Schizofrenie DSM IV – criteria.............................................................................................................35
3.17.2 Soorten schizofrenie............................................................................................................................36
3.17.3 Behandeling.........................................................................................................................................37
3.17.4 Prognose..............................................................................................................................................37
3.17.5 Andere psychotische stoornissen........................................................................................................37
3.18 PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN..............................................................................................................37
3.18.1 Definities van persoonlijkheid.............................................................................................................37
3.18.2 Persoonlijkheidsstoornissen................................................................................................................37
3.18.3 Paranoïde persoonlijkheidsstoornis....................................................................................................38
3.18.4 Schizoïde persoonlijkheidsstoornis.....................................................................................................38
3.18.5 Schizotypale persoonlijkheidsstoornis................................................................................................38
3.18.6 Antisociale persoonlijkheidsstoornis..................................................................................................39
3.18.7 Borderline persoonlijkheidsstoornis...................................................................................................39
3.18.8 Theatrale persoonlijkheidsstoornis....................................................................................................39
3.18.9 Narcistische persoonlijkheidsstoornis................................................................................................39
3.18.10 Ontwijkende persoonlijkheidsstoornis..............................................................................................40
3.18.11 Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis..............................................................................................40
3.18.12 Obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis..............................................................................40
4. PSYCHOPATHOLOGIE - VOLWASSENEN
4.1 INLEIDENDE BEGRIPPEN
4.1.1 Psychopathologie
Definitie
Psychopathologie versus psychiatrie
Geschiedenis
Abnormaal/ziek
Diagnose
Classificatie
DSM 5
, 4.1.1.1 Omschrijving en situering
= Psychopathologie is de wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden. Het is een
verzamelbegrip voor alle psychopathologische verschijnselen, het geheel van psychische stoornissen en
psychopathologische processen.
Psychopathologie is een ervaringswetenschap: een wetenschap waarbij je iets studeert die jezelf
ook bent.
Mens is subject en object van kennen.
Er bestaan 2 belangrijke invalshoeken om aan psychopathologie als wetenschap te doen:
Psychologie van het pathologische. Bij het beschrijven en bestuderen van psychische stoornissen
vertrekken we vanuit psychopathologische verschijnselen als gegroepeerde entiteiten. =
syndroombenadering (gegroepeerde entiteiten). Dit betekent dat je voldoende kennis moet hebben van
de verschillende symptomen die samen een entiteit vormen ( syndromen).
Pathologie van het psychische. Bij het beschrijven en bestuderen van psychische stoornissen vertrekken
we in deze benadering vanuit algemenen processen en functies ( zoals waarnemen, denken) en de
pathologische varianten ervan. Dit is een symptoombenadering . Hoofstuk II gaat hierover
Psychopathologie versus psychiatrie
Psychopathologie Psychiatrie
Kennis Kennis + Kunde
Het herkennen en Een patiënt/individu
ontleden van staat centraal op wie
verschijnselen volgens men bepaalde
niet individugebonden wetenschappelijke
regels en begrippen kennis toepast
Psychopathologie : beschrijving, ordening en ( empirisch ) onderzoek
Psychiatrie: De wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden.
Anders gesteld is psychopathologie theorie & fundamenteel onderzoek terwijl psychiatrie ook
praktijkervaring is
Pathologie =/ Patient niet definieren naar zijn leden. We willen het totaalbeeld uitlokken, we willen zien
te weten komen die jou definieren als persoon. Vb: talenten, opvoeding, keuzes, job, vrienden, studies,
familie, psyschisch lijden, fysieke toestand…
3.1.1.2 Normaliteit en pathologie : Abnormaal/ziek
Psychopathologie wordt vaak verward met begrippen als normaal/abnormaal en ziek/gezond welzijn /
onwelzijn, aanpassing/afwijking. Daarom situeren we psychopathologie binnen al deze begrippen :
a) Normaal is wat beantwoordt aan een norm
De norm geen objectieve maar sociale norm; wordt bepaald door opvattingen en contexten.
Abnormaal heeft een negatieve connotatie maar kan ook positief zijn (bv.hoog IQ). Abnormaal impliceert
niet meteen gestoord of ziek.
b) (psychische) Stoornis. Om te spreken van een psychische stoornis zijn er 3 voorwaarden:
1. abnormaal verschijnsel = afwijking van de norm
2. stoornis = ongemak, lijden, bezorgdheid bij betrokkene en/of omgeving (subjectieve respectievelijk
objectieve hinder)
