Samenvatting Neuroanatomie

Samenvatting Neuroanatomie
HFDSTK 1 Inleiding en ontwikkeling van het centrale
zenuwstelsel
1.1Het centraal zenuwstelsel: onderdelen en organisatie
 CZS: De hersenen en het ruggenmerg
 Ruggenmerg
 In de canamis vertebralis
 Hersenen
 In de schedel ( 350g baby en 1400g volwassenen)
 Cerebrum (grote hersenen); hersenstam en cerebellum (kleine
hersenen)
 Organisatie CZS
 complex van communicerende zenuwcellen = neuronen (100
biljoen)
 steuncellen ook aanwezig = gliacellen (≫ 100 biljoen)
 Zenuwcel:
 Uitlopers (axonen) die informatie wegleiden uit de cel
 de dendrieten die informatie ontvangen vanuit andere cellen (via
synapsen)
 Neuronen
 Sensibele neuronen ( directe stimuli ontvangen vanuit receptoren)
 Motorische neuronen ( direct eindigen in spieren of klieren)
 Interneuronen (verbinden neuronen met elkaar)
 sommige gliacellen vormen een myelineschede ( zit als spiraal rond
axon en prikkelt zo sneller)
 CZS:
 Witte stof: vooral gemyeliniseerde axonen trekken hierdoor (myeline
is vette witte stof)
 Grijze stof: vooral zenuwcellen en dendrieten (roos-grijze kleur door
bloedtoevoer)
 3 hersenvliezen (meningen) met erin/ errond Liquor cerebrospinalis
 Zenuwstelsel
 Perifeer ZS= alles buiten schede
 Willekeurige ZS= onder controle van onze wil
 Autonoom ZS= geen controle van de wil
 Soorten snede’s
 Axiale snede ( schuin oog → oor)
 Coronale snede ( frontaal vlak, sutura coronalis)
 Horizontale snede
 sagitale snede (richting neus)
 Caudaal ( richting ruggenmerg)
 Ventraal ( dorsaal ant/post)
 Inferior (ventraal) en superior (dorsaal)
1.2 EMBRYOLOGIE
1.2.1 RUGGENMERG

,  CZS:
 bestaat uit een neurale plaat( een ectodermale verdikking aan de
dorsale zijde van het
 ontwikkelende embryo
 Primaire neurulatie
 3de week na bevructing: randen van van neurale plaat verheffen
zich voor neurale groeve te vormen ( komen samen om neurale buis
en neuraal kanaal te vormen = Primaire neurulatie)
 Primaire neurulatie: start in de nekstreek verder naar rostraal
(boven) en caudaal (onder) toe
 Neuroporus anterior sluit op dag 24
 Neuroporus posterior Sluite op dag 26
 OP 4 weken tijd is de primaire neurale buis toe
 Secundaire neurulatie
 duurt tot week 8 waarbij differentiatie optreedt van het caudaal deel
van het ruggenmerg
 uitgaande van het gastrulatie mesoderm van de caudale eminentie
 Caudale eminentie: geeft eerst inleiding tot een solide weefselmassa
die achteraf wordt gekanaliseerd en in continuïteit komt met de
neural buis
 Ruggenmerg blijft achter in de groei tov wervelzuil
 De neurale buis sluit immers thv neuroporus post. Op niveau somiet 31
 Neurectoderm: 4 occipit, 8 cervicale, 12 thoracale, 5 lumbale, 2 sacrale
 (Primaire neurulatie)
 Mesoderm: 3 sacrale, 1 cocc (Secundaire neurulatie)
1.2.2 HERSENEN
 Ontwikkeling hersenen traag!
 Craniaal deel van de neurale buis gaat zich verder ontwikkelen met
vormen van:
 Eerst 3 en finaal 5 hersenblaasjes ( 6weken) van rostraal naar
caudaal
 Uit het Prosencephalon
 1) Het telecephalon
 2) Het Diencephalon
 Uit het Mesencephalon
 3) Het mesencephalon
 Uit het Rhombencephalon
 4) Het metencephalon
 5) Het myelencephalon
 Gepaard met optreden van eerst 2 (cephale en cervicale en later 3
Flexuren)
 Cephale ( tussen mesencephalon en metencephalon)
 Cervicale ( tussen medulla spinalis en myelencephalon)
 Pontiene ( tussen metencephalon en meyencephalon)
 Hemisferen grote hersenen (telencephalon)
 Vorming van laterale ventrikels vanuit neurale kanaal
 Ventrikel= holte gevuld met vocht
 Cerebellum groeit over het 4de ventrikel en bedekt dat helemaal
aan de dorsale zijde

,  enkel openingen bestaan voor hersenvocht uit te laten
 Cerebrale hemisferen ( telencephalon)
 mitose in randen van ventrikels
 Dochtercellen naar opp van de grote hersnen om de cortex te
vormen
 Cortex (schors) = laag grijze stof (zenuwcellen)
 Ruggenmerg= witte stof vanbuiten en grijze vanbinnen
 Kwabben of lobi van de hemisferen
 = Frontaan- , pariëtaal- , temporaal-, en occipitaalkwabben
 vanaf 14de week geïdentificeerd
 Insula= gebied van de hemisferen dat in groei achterblijft
 Opercula= Insula die in volwassenen diep zit tov erover
hangende delen van hersenkwabben
 Ook diepe kernen ontstaan ( grijze stof langs de ventrikels in
het cerebrum)
 Vroeger
 Vanaf 6de maand zwangerschap geen celdeling meer thv neuronen
 Nu
 postnataal en zelf in adulte leven is er neurogenesis op bepaalde
plaatsen in de hersenen
 Eerst → Neuronen dicht bijeen
 Door ontwikkeling → Verder uiteen → Cerebrale cortex van telecephalon
verliest gladde aspect
 Kronkels (gyri) en groeven (sulci) → Opp cortex vergroot 12 X
 Witte stof gevormd door uitgroeiende zenuwvezels uit cerebrale cortex? →
progressieve
 myelinisatie ( aan traag tempo tot leeftijd van 30 jaar + door leerproces
meer synapsen


1.3 STOORNISSEN IN DE ONTWIKKELING VAN HET CZS
 grote groepen afwijkingen van centraal zenuwstelsel:
 Structurele afwijkingen in de sluiting van de neurale buis= Dysraphisme
 = Kan louter gaan om een defect in de sluiting van de neurale buis. Ook
om ernstigere vormen, waarbij de neurale groeven er niet in slagen te
differientiëren, te invagineren of los te komen van het ectoderm (=
rashischisis)
 Stoornissen in de celmigratie = Hierdoor stoornissen in de vorming van
cerebrale cortex
 Stofwisselingsstoornissen = Waardoor er opstapeling is van toxische
metabolieten thv de hersenen of deficiëntie van essentiëme bestanddelen.
1.3.1 NEURALE- BUISDEFECTEN ( NEURAL TUBE DEFECTS, NTD)
 Dysraphisme= meestal defect thv het rostrale of caudale uiteinde van
oorspronkelijke neurale buis.
 Door het proces van inductie zal een defect in sluiting van de neurale buis
steeds gepaard gaan met
 onvolledig sluiten van de gepaarde botstructuur = BIFIDUM
 Ethiologie van neurale-buisdefecten:
 Erfelijke factoren

,  Tekort aan foliumzuur in voeding van jonge moeders
 Inname van teratogenen ( zoals anti-epileptica)
 Defect in sluiting:
 Thv neuroporus anterior tot Cranium bifidum (= onvolledig sluiten
van de schedel)
 Kan gepaard gaan met herniatie van intracraniële inhoud (=
Encefalocele)
 Verschillende gradaties van encefalocele:
 Herniatie van de meningen ( meningocele)
 meningen en het hersenweefsel (meningo-encefalocele)
 meningen, hersenweefsel en deel van ventriculair systeem
( meningohydro-encefalocele)
 Thv ruggenmerg tot Spina bifidum . In meeste gevallen geen
herniatie van onderliggende structuren, enkel niet-vergroeien van de
arcus pisterior van een of meerdere wervels (met schijnbaar dan 2
processi spinosi per segment = Spina bifida occulta ) Is er wel een
herniatie (=Spina bifida aperta )
 Verschillende gradaties hernatia
 Herniatie meningen en cerebrospinaal vocht ( meningocele)
 Herniatie van meningen, cerebrospinaam vocht en
zenuwweefsem (meningomyelocele)
 Spina bifida aperta thv lumbaalstreek → delen van ruggenmerg die
sfincters bezenuwen, niet ontwikkeld, wat leidt tot blaas- en faecale
incontinentie. Meestal verlamming OL
 Defect in differentiatie
 Thv craniale neurale buis leidt tot Anencefalie = er is totaal geen
ontwikkeling van de hersenhemisferen, hersenvliezen en schedelkap
(rudimentaire hersenstam aanwezig. Meestal gepaard met spontane
abortus, zoniet neonatale dood.
 Thv ledulla spinalis leidt tot Myeloschisis (= rachischisis). Niet altijd
zo fataal, wel ernstige klinische problemen

HFDSTK 2 Algemene topografie van het centraal
zenuwstelsel
2.1 GROTE HERSENEN EN VENTRIKELSYSTEEM
2.1.1 TELENCEPHALON
 Linker- en rechterhersenhelften ( hemisferen)
 Ruimten gevuld met hersenvocht: de laterale ventrikels
 Tussen de 2 hemisferen is er een diepe groef= de fissura
longitudinalis cerebri
 In de diepte is er een brug of balk die de 2 hersenhelften met elkaar
verbindt: het corpus callosum
 Diepe hersenkernen
 Hersenoppervlak is gekronkeld: de groeven noemt men sulci
 De windingen zijn gyri
 6 lobben of kwabben aan 1 hemisfeer onderscheiden
 Lateraal aanzicht
 Sulcus of fissura lateralis en de sulcus centralis