Uitzichtloosheid in de asielprocedure

EEN ONDERZOEK IN
OPDRACHT VAN
VLUCHTELINGENWER
K ROTTERDAM




UITZICHTLOOSHEID IN DE
ASIELPROCEDURE
Naam student:
Studentnummer:
Opleiding: Sociaal Juridische Dienstverlening
Klas:
Vak: Afstudeerrapport
Vakcode:
Afstudeerbegeleider:
Aantal woorden: 22007
Datum: 27 oktober 2023

,(…) Uitzichtloosheid in de asielprocedure 27 oktober 2023



Voorwoord
Voor u ligt het afstudeerrapport ‘Uitzichtloosheid in de asielprocedure’. Dit betreft een onderzoek
naar de informatieverstrekking vanuit VluchtelingenWerk Nederland rondom de termijnen in de
asielprocedure. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van en in samenwerking met
VluchtelingenWerk Rotterdam. Bovendien vormt dit onderzoek mijn eindscriptie ter afronding van de
hbo-bacheloropleiding Sociaal Juridische Dienstverlening.

Ik wil alle docenten en mentoren bedanken die mij de afgelopen jaren hebben geholpen,
gemotiveerd en feedback hebben gegeven. Mijn afstudeerbegeleider (…) wil ik bedanken voor haar
behulpzaamheid, waardevolle feedback en prettige begeleiding. Mijn medestudenten wil ik bedanken
voor de gezelligheid op school en het samen studeren. Verder ben ik de mensen in mijn directe
omgeving zeer dankbaar voor hun geduld en ondersteuning tijdens deze drukke periode.

Tot slot wil ik mijn collega’s en teamleiders bij VluchtelingenWerk Rotterdam bedanken voor alle
ondersteuning, behulpzaamheid en het mogelijk maken van deze opdracht. Het werken bij
VluchtelingenWerk Rotterdam en het uitvoeren van dit onderzoek hebben mij veel kennis en
inzichten opgeleverd die mij zullen bijblijven in de toekomst.

Nu het einde van mijn studie in zicht is, kijk ik met veel enthousiasme uit naar het werken in de
beroepspraktijk en de nieuwe uitdagingen die de toekomst met zich meebrengt. Ondanks dat het
studeren niet altijd even eenvoudig was, denk ik met plezier terug aan de afgelopen jaren en de
verzamelde kennis en ervaringen.


Nootdorp, 27 oktober 2023




1

, (…) Uitzichtloosheid in de asielprocedure 27 oktober 2023



Samenvatting
De aanleiding van dit onderzoek is de onrust onder vluchtelingen die wordt veroorzaakt door de
lange wachttijden voor asielaanvragen, de verlengde beslistermijnen in de asielprocedure, slechte
leefomstandigheden voor vluchtelingen en de onduidelijkheden omtrent de termijnen in de
asielprocedure. Dit laatste zorgt ervoor dat de situatie voor vluchtelingen uitzichtloos lijkt.
VluchtelingenWerk Nederland (hierna VWN) heeft als doel om vluchtelingen en asielzoekers te
ondersteunen en heeft dan ook meerdere soorten informatieverstrekking ontwikkeld omtrent de
termijnen in de asielprocedure. Desondanks is in de praktijk gebleken dat er veel onduidelijkheid is
onder vluchtelingen omtrent deze termijnen. De informatieverstrekking van VWN hieromtrent sluit
dus niet goed aan op de informatiebehoefte van vluchtelingen.

De opdrachtgever van dit onderzoek is VluchtelingenWerk Rotterdam. Dit onderzoek richt zich op het
in kaart brengen van de verschillende aspecten en knelpunten rondom de informatiebehoefte van
vluchtelingen met betrekking tot de termijnen in de asielprocedure en de informatieverstrekking van
VWN hieromtrent. Het doel van dit onderzoek is om ten behoeve van VWN inzichtelijk te maken hoe
de informatieverstrekking vanuit VWN, omtrent de termijnen in de asielprocedure, beter kan worden
aangesloten op de informatiebehoefte van vluchtelingen. Hierdoor wordt de onduidelijkheid onder
vluchtelingen beperkt en daarmee de onrust en de ervaren uitzichtloosheid onder vluchtelingen
verminderd. Tijdens dit onderzoek zijn interviews afgenomen en is literatuur- en
rechtsbronnenonderzoek uitgevoerd.

De hoofdvraag in dit onderzoek luidt: ‘Hoe kan VluchtelingenWerk Nederland de
informatieverstrekking omtrent de termijnen in de asielprocedure beter laten aansluiten op de
informatiebehoefte van vluchtelingen?’

De eerste deelvraag van dit onderzoek is gericht op het achterhalen van de informatiebehoefte van
vluchtelingen omtrent de termijnen in de asielprocedure. Hiervoor zijn interviews afgenomen met
vluchtelingen, waaruit het volgende is gebleken. De kennis van vluchtelingen omtrent de termijnen in
de asielprocedure is onvoldoende. Er is behoefte aan volledige en begrijpelijke informatie over de
ingebrekestelling, het ‘beroep niet tijdig beslissen’ en over het verlengen van de beslistermijnen in de
asielprocedure door de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Daarnaast is er behoefte aan duidelijkheid
over waar aanvullende informatie over deze onderwerpen kan worden gevonden.

Voor het beantwoorden van de tweede deelvraag van dit onderzoek is onderzocht welke informatie
omtrent de termijnen in de asielprocedure VWN momenteel verstrekt aan vluchtelingen, op welke
wijze dit gebeurt en of deze informatie compleet en actueel is. Ook is de totstandkoming van deze
informatieverstrekking onderzocht en is er gekeken naar de trainingen die bij de
informatieverstrekking een rol spelen. Uit literatuuronderzoek is gebleken dat VWN als belangrijkste
manieren van informatieverstrekking omtrent de termijnen in de asielprocedure een voorlichting, de
website RefugeeHelp, informatiefolders en een informatievideo gebruikt. Hierin wordt relevante
informatie over het onderwerp gegeven, maar deze informatie is niet compleet en actueel. Verder
biedt VWN trainingen aan die een rol spelen bij communicatie met vluchtelingen, maar doordat deze
trainingen niet verplicht zijn missen sommige werknemers belangrijke kennis. Tot slot blijkt uit een
interview met een stafmedewerker van VWN dat de informatieverstrekking ontwikkeld wordt door
team Diensten en Ontwikkeling. Dit team neemt de informatie over de huidige termijnen over van de
Immigratie- en Naturalisatiedienst en plaatst deze op de website RefugeeHelp. De voorlichting wordt
ontwikkeld op basis van effectiviteit en met behulp van input van vluchtelingen. Er wordt ook
rekening gehouden met toegankelijkheid van de informatie en de informatie wordt regelmatig
geactualiseerd.



2