ORM_01_EPM
EXAMEN: RECHT.
DEEL I: INLEIDING TOT HET RECHT. ................................................................................................ 3
Algemene inleiding. ............................................................................................................................. 3
Verantwoording. .............................................................................................................................. 3
Het begrip recht. .............................................................................................................................. 3
Indelingen van het recht...................................................................................................................... 5
Publiekrecht – privaatrecht. ............................................................................................................ 5
Supranationaal recht versus nationaalrecht. .................................................................................. 5
Bronnen van het recht. ........................................................................................................................ 6
Wetgeving Sensu Lato (materiële wet). ........................................................................................... 7
Rechtspraak. .................................................................................................................................. 10
De rechtsleer. ................................................................................................................................. 10
De gewoonte.................................................................................................................................. 10
Algemene rechtsbeginselen. .......................................................................................................... 10
Structuren en instellingen. ................................................................................................................ 11
Algemene beginselen..................................................................................................................... 11
Federale politieke instellingen. ...................................................................................................... 12
Regionale politieke instellingen. .................................................................................................... 14
Rechtshandhaving. ............................................................................................................................ 15
Enkele functies. .............................................................................................................................. 15
Privaatrechtelijk procesrecht. ........................................................................................................ 16
Gewone gerechtelijke instellingen: rechtbanken en hoven. .......................................................... 19
Bijzondere instellingen. .................................................................................................................. 22
DEEL II: VERBINTENISSENRECHT. ................................................................................................. 23
Verbintenissen uit overeenkomst. ..................................................................................................... 23
Soorten. ......................................................................................................................................... 23
Basisbeginselen van het contractenrecht. ..................................................................................... 24
Geldigheidsvoorwaarden voor het bestaan van de overeenkomst. .............................................. 24
Interpretatie van overeenkomsten. ............................................................................................... 26
Uitwerking van de overeenkomst. ................................................................................................. 26
Modaliteit van de verbintenissen. ................................................................................................. 28
Bewijs............................................................................................................................................. 29
MVB Recht 1
, ORM_01_EPM
Verbintenissen uit quasi-contract...................................................................................................... 31
Zaakwaarneming. .......................................................................................................................... 31
Onverschuldigde betaling. ............................................................................................................. 32
Verrijking zonder oorzaak. ............................................................................................................. 32
Verbintenissen uit onrechtmatige daad. ........................................................................................... 32
Strafrechtelijke aansprakelijkheid. ................................................................................................ 32
Burgerlijke aansprakelijkheid. ....................................................................................................... 32
Aansprakelijkheid voor eigen onrechtmatige daad. ...................................................................... 33
Kwalitatieve aansprakelijkheid. ..................................................................................................... 33
DEEL III: VENNOOTSCHAPS- EN VERENIGINGSRECHT. ................................................................... 35
Algemeen........................................................................................................................................... 35
Krachtlijnen van het Wetboek Van Vennootschappen en Verenigingen........................................ 35
Definitie en soorten – uiteindelijke begunstigde. .......................................................................... 35
Het begrip: vennootschap. ............................................................................................................ 35
Het begrip: eenmanszaak. ............................................................................................................. 36
Eenmanszaak vs vennootschap. .................................................................................................... 36
Het begrip: vereniging. .................................................................................................................. 36
De besloten vennootschap. ............................................................................................................... 37
Kenmerken. .................................................................................................................................... 37
Aandelen. ....................................................................................................................................... 37
De organen. ................................................................................................................................... 37
De algemene vergadering van de vennoten. ................................................................................. 38
De naamloze vennootschap. ............................................................................................................. 38
De overige vennootschappen. ........................................................................................................... 38
Coöperatieve vennootschap. ......................................................................................................... 38
De maatschap – vennootschap onder firma – commanditaire vennootschap. ............................. 40
De Vereniging Zonder Winstoogmerk. .............................................................................................. 41
Overzicht............................................................................................................................................ 43
DEEL IV: ONDERNEMINGSRECHT. ................................................................................................ 46
Fundamentele elementen van het economisch recht: het bewijs in ondernemingszaken. .............. 46
Algemene regels. ........................................................................................................................... 46
Bijzondere bewijsmiddelen. ........................................................................................................... 46
Ondernemingsrecht: vrijheid van ondernemen en algemene verplichtingen van de onderneming. 49
De onderneming. ........................................................................................................................... 49
Het statuut van de ondernemer. .................................................................................................... 49
MVB Recht 2
, ORM_01_EPM
DEEL I: INLEIDING TOT HET RECHT.
ALGEMENE INLEIDING.
• Absoluut recht = kan niet worden afgedwongen (bv; folteren)
• Relatief recht = kan wel worden afgedwongen (bv; mening, zoals adopteren)
VERANTWOORDING.
• Recht is een zaak van alle burgers
• Iedereen wordt met recht geconfronteerd (arbeidsovereenkomsten, flitsen, scheiding)
• Recht is niet gelijk aan godsdienst en moraal (abortuswet, homohuwelijken, lgbtqia+)
Recht is niet altijd rechtvaardig en omgekeerd:
• Nuremberg principe (Nazi en genocide)
• Verjaring van processen (Bende van Nijvel)
HET BEGRIP RECHT.
• SUBJECTIEF RECHT.
o Geheel van aanspraken die een persoon tegen een ander laat gelden en waaruit voor de
ander plichten ontstaat.
• OBJECTIEF RECHT.
o Geheel van algemeen geldende normatieve regelen;
o Opgelegd of ontvangen en bekrachtigd door de staat;
o Naleving is afdwingbaar;
o En die de ordening van het maatschappelijke leven beogen.
EEN GEHEEL VAN ALGEMEEN GELDENDE NORMATIEVE REGELS.
• VERBOD- EN GEBODSREGELS.
o je moet / je mag niet
o Bv. Huwelijk tussen bloedverbanden is verboden, bij rood licht stoppen,…
• TOELATINGSREGELS.
o Het geven van toelating = je mag
o Bv. Je mag doen wat je wil met je eigendom
• DWINGEND RECHT.
o Moet worden nageleefd door elk rechtssubject, met sanctie bij niet-naleving
▪ Regels die openbare orden en goede zegen aanbelangen:
⬧ Openbare orde = basis van de samenleving, rechtssysteem
⬧ Goede zegen = algemeen aanvaard moraal Bv. Contract i.v.m. prostitutie
▪ Regels die bepaalde zwakkere personen beschermen:
⬧ Minderjarigen, onbekwaam verklaarde geesteszieken, onder invloed van dwang,…
MVB Recht 3
, ORM_01_EPM
• AANVULLEND RECHT.
o Enkel geldig voor rechtssubjecten zover er geen andere regeling getroffen worden
o Keuze als rechtssubject om aanvullende bepaling van de wet te volgen of om afwijkende
overeenkomsten te sluiten
• ALGEMENE NORMEN.
o In aantal gevallen blijft de wet vaag zodat het aan de rechter is om te bepalen of de wet al
dan niet van toepassing is
DOOR DE STAAT OPGELEGDE OF ONTVANGEN EN BEKRACHTIGDE NORMEN.
Waar men samenwerkt, heeft men regels nodig om te functioneren. Dat geld voor zowel kleinere
groepen zoals gezinnen als ook voor grote groepen zoals sportverenigingen of scholen.
• EEN STAAT.
o Een entiteit die beschikt over een bevolking, grondgebied en regering die gezag uitoefent en
die soeverein en onafhankelijk is.
o Kunnen verschillende niveaus uitgevaardigd worden:
▪ Bv. Federale overheid zal regels uitvaardigen over de maximale intrestvoeten van een
lening, Vlaamse Gemeenschap kan de voorwaarden opleggen waaraan je moet voldoen
om een diploma te krijgen, de Gemeente kan sommige belastingen heffen,…
o De wet wordt opgelegd door de staat, dat betekent dat het merendeel der rechtsregels door
de overheid uitgevaardigd is.
• GEWOONTE.
o Ontstaan door toedoen rechtssubjecten zelf
o 2 elementen: herhaaldelijke gedraging en door de overheid erkende of opgelegde sanctie.
• RECHTSPRAAK.
o Creëert rechtsregels.
AFDWINGBARE NORMEN.
• RECHTSREGELS.
o Doel om bepaald gedrag af te dwingen, meestal worden deze vrijwillig nageleefd;
o Ontoelaatbaar dat rechtssubjecten zelf instaan voor het afdwingen;
o Staat moet sancties voorzie én nodige structuren organiseren die over de naleving van het
recht oordelen en de sanctie eventueel invoeren
▪ Maw rechtbanken, politie, gevangenis
o Bij niet vrijwillig nakomen van verplichtingen, dwingt de overheid deze alsnog na te leven
▪ Dit wekt onzekerheid of de kwaliteit van de uitvoering nog aanvaardbaar is.
o Inbreuk op strafrechtelijk sanctionerende regels = bestraffende beteugeling van
publiekrechtelijke aard
MVB Recht 4
EXAMEN: RECHT.
DEEL I: INLEIDING TOT HET RECHT. ................................................................................................ 3
Algemene inleiding. ............................................................................................................................. 3
Verantwoording. .............................................................................................................................. 3
Het begrip recht. .............................................................................................................................. 3
Indelingen van het recht...................................................................................................................... 5
Publiekrecht – privaatrecht. ............................................................................................................ 5
Supranationaal recht versus nationaalrecht. .................................................................................. 5
Bronnen van het recht. ........................................................................................................................ 6
Wetgeving Sensu Lato (materiële wet). ........................................................................................... 7
Rechtspraak. .................................................................................................................................. 10
De rechtsleer. ................................................................................................................................. 10
De gewoonte.................................................................................................................................. 10
Algemene rechtsbeginselen. .......................................................................................................... 10
Structuren en instellingen. ................................................................................................................ 11
Algemene beginselen..................................................................................................................... 11
Federale politieke instellingen. ...................................................................................................... 12
Regionale politieke instellingen. .................................................................................................... 14
Rechtshandhaving. ............................................................................................................................ 15
Enkele functies. .............................................................................................................................. 15
Privaatrechtelijk procesrecht. ........................................................................................................ 16
Gewone gerechtelijke instellingen: rechtbanken en hoven. .......................................................... 19
Bijzondere instellingen. .................................................................................................................. 22
DEEL II: VERBINTENISSENRECHT. ................................................................................................. 23
Verbintenissen uit overeenkomst. ..................................................................................................... 23
Soorten. ......................................................................................................................................... 23
Basisbeginselen van het contractenrecht. ..................................................................................... 24
Geldigheidsvoorwaarden voor het bestaan van de overeenkomst. .............................................. 24
Interpretatie van overeenkomsten. ............................................................................................... 26
Uitwerking van de overeenkomst. ................................................................................................. 26
Modaliteit van de verbintenissen. ................................................................................................. 28
Bewijs............................................................................................................................................. 29
MVB Recht 1
, ORM_01_EPM
Verbintenissen uit quasi-contract...................................................................................................... 31
Zaakwaarneming. .......................................................................................................................... 31
Onverschuldigde betaling. ............................................................................................................. 32
Verrijking zonder oorzaak. ............................................................................................................. 32
Verbintenissen uit onrechtmatige daad. ........................................................................................... 32
Strafrechtelijke aansprakelijkheid. ................................................................................................ 32
Burgerlijke aansprakelijkheid. ....................................................................................................... 32
Aansprakelijkheid voor eigen onrechtmatige daad. ...................................................................... 33
Kwalitatieve aansprakelijkheid. ..................................................................................................... 33
DEEL III: VENNOOTSCHAPS- EN VERENIGINGSRECHT. ................................................................... 35
Algemeen........................................................................................................................................... 35
Krachtlijnen van het Wetboek Van Vennootschappen en Verenigingen........................................ 35
Definitie en soorten – uiteindelijke begunstigde. .......................................................................... 35
Het begrip: vennootschap. ............................................................................................................ 35
Het begrip: eenmanszaak. ............................................................................................................. 36
Eenmanszaak vs vennootschap. .................................................................................................... 36
Het begrip: vereniging. .................................................................................................................. 36
De besloten vennootschap. ............................................................................................................... 37
Kenmerken. .................................................................................................................................... 37
Aandelen. ....................................................................................................................................... 37
De organen. ................................................................................................................................... 37
De algemene vergadering van de vennoten. ................................................................................. 38
De naamloze vennootschap. ............................................................................................................. 38
De overige vennootschappen. ........................................................................................................... 38
Coöperatieve vennootschap. ......................................................................................................... 38
De maatschap – vennootschap onder firma – commanditaire vennootschap. ............................. 40
De Vereniging Zonder Winstoogmerk. .............................................................................................. 41
Overzicht............................................................................................................................................ 43
DEEL IV: ONDERNEMINGSRECHT. ................................................................................................ 46
Fundamentele elementen van het economisch recht: het bewijs in ondernemingszaken. .............. 46
Algemene regels. ........................................................................................................................... 46
Bijzondere bewijsmiddelen. ........................................................................................................... 46
Ondernemingsrecht: vrijheid van ondernemen en algemene verplichtingen van de onderneming. 49
De onderneming. ........................................................................................................................... 49
Het statuut van de ondernemer. .................................................................................................... 49
MVB Recht 2
, ORM_01_EPM
DEEL I: INLEIDING TOT HET RECHT.
ALGEMENE INLEIDING.
• Absoluut recht = kan niet worden afgedwongen (bv; folteren)
• Relatief recht = kan wel worden afgedwongen (bv; mening, zoals adopteren)
VERANTWOORDING.
• Recht is een zaak van alle burgers
• Iedereen wordt met recht geconfronteerd (arbeidsovereenkomsten, flitsen, scheiding)
• Recht is niet gelijk aan godsdienst en moraal (abortuswet, homohuwelijken, lgbtqia+)
Recht is niet altijd rechtvaardig en omgekeerd:
• Nuremberg principe (Nazi en genocide)
• Verjaring van processen (Bende van Nijvel)
HET BEGRIP RECHT.
• SUBJECTIEF RECHT.
o Geheel van aanspraken die een persoon tegen een ander laat gelden en waaruit voor de
ander plichten ontstaat.
• OBJECTIEF RECHT.
o Geheel van algemeen geldende normatieve regelen;
o Opgelegd of ontvangen en bekrachtigd door de staat;
o Naleving is afdwingbaar;
o En die de ordening van het maatschappelijke leven beogen.
EEN GEHEEL VAN ALGEMEEN GELDENDE NORMATIEVE REGELS.
• VERBOD- EN GEBODSREGELS.
o je moet / je mag niet
o Bv. Huwelijk tussen bloedverbanden is verboden, bij rood licht stoppen,…
• TOELATINGSREGELS.
o Het geven van toelating = je mag
o Bv. Je mag doen wat je wil met je eigendom
• DWINGEND RECHT.
o Moet worden nageleefd door elk rechtssubject, met sanctie bij niet-naleving
▪ Regels die openbare orden en goede zegen aanbelangen:
⬧ Openbare orde = basis van de samenleving, rechtssysteem
⬧ Goede zegen = algemeen aanvaard moraal Bv. Contract i.v.m. prostitutie
▪ Regels die bepaalde zwakkere personen beschermen:
⬧ Minderjarigen, onbekwaam verklaarde geesteszieken, onder invloed van dwang,…
MVB Recht 3
, ORM_01_EPM
• AANVULLEND RECHT.
o Enkel geldig voor rechtssubjecten zover er geen andere regeling getroffen worden
o Keuze als rechtssubject om aanvullende bepaling van de wet te volgen of om afwijkende
overeenkomsten te sluiten
• ALGEMENE NORMEN.
o In aantal gevallen blijft de wet vaag zodat het aan de rechter is om te bepalen of de wet al
dan niet van toepassing is
DOOR DE STAAT OPGELEGDE OF ONTVANGEN EN BEKRACHTIGDE NORMEN.
Waar men samenwerkt, heeft men regels nodig om te functioneren. Dat geld voor zowel kleinere
groepen zoals gezinnen als ook voor grote groepen zoals sportverenigingen of scholen.
• EEN STAAT.
o Een entiteit die beschikt over een bevolking, grondgebied en regering die gezag uitoefent en
die soeverein en onafhankelijk is.
o Kunnen verschillende niveaus uitgevaardigd worden:
▪ Bv. Federale overheid zal regels uitvaardigen over de maximale intrestvoeten van een
lening, Vlaamse Gemeenschap kan de voorwaarden opleggen waaraan je moet voldoen
om een diploma te krijgen, de Gemeente kan sommige belastingen heffen,…
o De wet wordt opgelegd door de staat, dat betekent dat het merendeel der rechtsregels door
de overheid uitgevaardigd is.
• GEWOONTE.
o Ontstaan door toedoen rechtssubjecten zelf
o 2 elementen: herhaaldelijke gedraging en door de overheid erkende of opgelegde sanctie.
• RECHTSPRAAK.
o Creëert rechtsregels.
AFDWINGBARE NORMEN.
• RECHTSREGELS.
o Doel om bepaald gedrag af te dwingen, meestal worden deze vrijwillig nageleefd;
o Ontoelaatbaar dat rechtssubjecten zelf instaan voor het afdwingen;
o Staat moet sancties voorzie én nodige structuren organiseren die over de naleving van het
recht oordelen en de sanctie eventueel invoeren
▪ Maw rechtbanken, politie, gevangenis
o Bij niet vrijwillig nakomen van verplichtingen, dwingt de overheid deze alsnog na te leven
▪ Dit wekt onzekerheid of de kwaliteit van de uitvoering nog aanvaardbaar is.
o Inbreuk op strafrechtelijk sanctionerende regels = bestraffende beteugeling van
publiekrechtelijke aard
MVB Recht 4
