Samenvatting Cytologie: Hoofdstuk 6 (Celadhesie)

Hoofdstuk 6: Celadhesie

1. INLEIDING
 cellen met dezelfde vorm en functie vormen nieuwe structuur: weefsel
o cellen binnen weefsel werken samen om gemeenschappelijke functie uit te
oefenen:
 contractie (spierweefsel)
 signaaltransductie (zenuwweefsel)
 maken van een barrière tussen binnen/buiten (bedekkende epithelen)
 secretie (klierepithelen)
 stevigheid (steunweefsels)

 twee manieren van contact:
o direct cel/cel contact: rechtstreeks met elkaar in contact (vb: epitheel)
o cel/matrix contact: via een acellulair extracellulair compartiment:
 extracellulaire of intercellulaire matrix
­ ECM van epitheliale sheets
­ ECM in niet­epitheliale weefsels
 in sommige weefsels: extracellulaire celcompartiment bepaalt
eigenschappen weefsel




2. CEL­ADHESIE MOLECULEN (CAMs)

2.1. ALGEMEEN

 vaak transmembraaneiwitten
 verbinden cellen met elkaar of met componenten uit ECM
 kunnen ‘clusteren’  celjuncties (structureel waarneembare veranderingen in
celmembraan)
o opm: celjuncties worden vaak beschreven in de epithelia

 belang van interacties tussen cellen of tussen cellen en ECM
o versteviging
o informatieoverdracht

 4 families:
o cadherinen
o immunoglobuline (ig) familie
o integrinen
o selectinen

 twee klassen:


73

, o C
a
+




+
­afhankelijke: cadherinen, selectinen
o Ca++­onafhankelijke: ig, integrinen




2.2. SELECTINEN

 Ca­afhankelijk


74

,  binden op koolhydraten (glycoproteïnen, glycolipiden) via een koolhydraat­
herkenningsdomein (CRD)
 soorten:
o P­selectine: bloedplaatjes, endotheel
o E­selectine: endotheel
o L­selectine: leukocyten



2.3. INTEGRINES

2.3.1. ALGEMEEN

 vooral bekend als cel­substraat adhesiemoleculen, maar bevat ook cel­cel
adhesiemoleculen

 vaak betrokken bij adhesie tussen witte bloedcellen en endotheelcellen
 alle transmembranaire heterodimeren (bestaande uit een ­monomeer en een ­
monomeer) zijn integrines

 binding met ligand gebeurt aan extracellulaire aminotermini, waar contact is tussen ­
en ­keten




2.3.2. BASISSTRUCTUUR VAN INTEGRINES

 heterodimeren met twee transmembranaire ketens ( en )
 ­subeenheid bindt divalente ionen (Mg2+, Mn2+, Ca2+)
 gebied dat bij vele integrines aan diverse ECM­eiwitten bindt, bestaat
uit delen van beide ketens
 cytoplasmatische domeinen
o kort
o interageren met signaliserende moleculen
o gekoppeld aan actine­cytoskelet




2.3.3. INTEGRINE­BINDING

 extracellulair domein bindt aan tripeptide RGD (Arg, Gly, Asp)
o reageren op hun beurt met oa collageen IV en heparansulfaat
o cytoplasmatisch deel bindt actine via proteïnen

 drie verschillende manieren voor integrine­binding:
o binding aan eiwit van ECM (bv: fibronectine)
o binding aan een Ig­CAM (bv: ICAM­1)




75