Bestuur, Beleid en organisatie
van het werkveld
1. Overheid, markt, gemeenschap en middenveld
Sociaal werk = koepelbegrip
Omvat:
- Individuele hulpverlening
- Divers vormen van sociaal cultureel werk
- Maatschappelijke dienstverlening
- Sociaalpedagogische en orthopedagogische hulpverlening
- Cultureel werk
Veelzijdigheid dankzij aantal organisaties, geografische schaal, doelgroep, sector.
3 soorten organisaties in Vlaanderen
1. Publieke voorzieningen
2. Private non profitvoorzieningen
3. Commerciële for-profitvoorzieningen
Andere verschillen:
- Mate autonomie organisaties Tov overheid
- Sturingsrelatie tussen overheid en werkveld
- Interactie tussen organisaties onderling
Het overheidsbeleid rond sociaal werk en de organisatie van het sociaal werkveld zijn bovendien
voortdurend in ontwikkeling en verandering.
Veranderingen in de organisatie en structuur van het werkveld zijn een gevold van de
beleidsveranderingen en hebben te maken met schaalvergroting, hybridisering, professionalisering
sleutelactoren in het sociaal werk:
- Overheid
- Markt
- Gemeenschap
- Middenveld
verhouding tussen deze actoren = Welfare mix
, 1.1. De welfare mix
Realisatie van zorg, welzijn en collectieve welvaart in de samenleving door samenwerking tussen
overheid, gemeenschap en markt.
Overheid:
- Wetten
- Regels
- Procedures
- Toeslagen
- Uitkeringen
- Voorzieningen
- Gelijkheidsprincipes
Via de politiek zorgt deze er voor dat de verdeelde individuele belangen in de samenleving worden
omgevormd tot gedeeld publiek belang.
Overheid bepaalt en bewaakt de rechten en plichten van individuele burgers en inrichting van
publieke voorzieningen ( zorg, welzijn, onderwijs)
Legitmiteit: voor iedereen hetzelfde zodat niemand wordt uitgesloten en iedereen gelijk behandeld
wordt.
zorgt voor het garanderen van vrijheid, gelijkheid, voorkomen van uitsluiting en
meerderheidsbesluiten.
Markt / economie:
- Ondernemerschap
- (ruil)handel
- Onderlinge concurentie
- Efficiency
- Groeidenken
- Innovatie
- Schaalvoordelen
- Commerciële belangen
Vanuit economisch belang opzoek naar efficiënt en doelmatig werken.
Goedkope en duurzame oplossingen bieden voor problemen en behoeftes van overheid of burger.
Gemeenschappen:
- Gezin/ familie / sportvereniging/ kerk/ buurt/…
- Mensen ontlenen er hun individuele identiteit en er ontstaat zingeving.
- Sociale groepen op basis van gelijke interesses, belangen, waarden, loyaliteit naar elkaar aan
de hand van sociale interacties.
- Verschaft een bepaalde identiteit.
,Interactie: Gaat vooral om te bepalen, wie er verantwoordelijk is voor de zorg en verzorging van de
sociaal zwakkeren in de samenleving.
Diverse welfare regimes type vezorgingstalenten
Social democratische, accent op overheidsverantwoordelijkheid
Liberale, accent op de markt
Conservatieve model, nadruk op community
wie is er verantwoordelijk voor en welke uitwerking voldoet het beste ten aanzien van de
(her)verdeling van materiële en immateriële welvaart.
1.2. Het maatschappelijk middenveld
Bevindt zich tussen de 3 andere entiteiten.
Maatschappelijke ondernemingen zoals:
- Woningcorporaties
- Zorginstellingen
- Onderwijsorganisaties
Vaak ontstaan vanuit een burgerinitiatief en nu uitgegroeid tot semi-publieke ondernemingen zonder
winstoogmerk en met een taak in het publieke domein.
Gericht op maatschappelijk rendement:
- Eventuele winsten worden niet uitgekeerd maar blijven ten dienste van maatschappelijk doel
- Functioneren op afstand van de overheid, wel onder invloed van.
- Niet gebaseerd op emotionele banden van private gemeenschappen
- Niet gecontroleerd door de overheid
- Niet afhankelijk van de markt.
Probeert een buffer te vormen tegen de mogelijk dominantie van 1 van de hoekpunten in de welfare
mix.
- Tegen mogelijke totalitaire invloed van de overheid op mens en economie
- Tegen mogelijke assimilerende invloed en opgelegd groepsconformisme van 1 gemeenschap
tegenover andere
- Tegen een eenzijdige concurrentiële invloed van de wet van de sterkste binnen de vrije markt
ten koste van onderlinge solidariteit en mensenrechten.
Verschillende posities van organisaties:
- Heel erg afhankelijk van de subsidiërende overheid zoals jeugdwelzijnswerk
- Ontwikkelen een dienstverlenend aanbod rekening houdend met concurrentie zoals
mutualiteiten.
- Werken in zone tussen gemeenschap en overheid zoals zelfhulpgroepen,
migrantenorganisaties
- Tussen gemeenschap en markt zoals initiatieven voor stadslandbouw
- Tussen staat en markt, sterke focus op dienstverlening
o Vaak ontwikkeld als spin-off van andere middenveldorganisaties zoals mutualiteiten
, Voorbeeld binnen ouderenzorg
Middenveld: vzw’s die residentiële zorg aanbieden, thuiszorg, culturele initiatieven die inzetten op
ontspanning, vorming en ontmoeting
Overheid: OCMW of gemeentebestuur richt eigen woon-zorgcentrum in, lokaal dienstencentrum
voor info
Markt: dienstenchequebedrijven zoals poetsen en huishoudhulp
van het werkveld
1. Overheid, markt, gemeenschap en middenveld
Sociaal werk = koepelbegrip
Omvat:
- Individuele hulpverlening
- Divers vormen van sociaal cultureel werk
- Maatschappelijke dienstverlening
- Sociaalpedagogische en orthopedagogische hulpverlening
- Cultureel werk
Veelzijdigheid dankzij aantal organisaties, geografische schaal, doelgroep, sector.
3 soorten organisaties in Vlaanderen
1. Publieke voorzieningen
2. Private non profitvoorzieningen
3. Commerciële for-profitvoorzieningen
Andere verschillen:
- Mate autonomie organisaties Tov overheid
- Sturingsrelatie tussen overheid en werkveld
- Interactie tussen organisaties onderling
Het overheidsbeleid rond sociaal werk en de organisatie van het sociaal werkveld zijn bovendien
voortdurend in ontwikkeling en verandering.
Veranderingen in de organisatie en structuur van het werkveld zijn een gevold van de
beleidsveranderingen en hebben te maken met schaalvergroting, hybridisering, professionalisering
sleutelactoren in het sociaal werk:
- Overheid
- Markt
- Gemeenschap
- Middenveld
verhouding tussen deze actoren = Welfare mix
, 1.1. De welfare mix
Realisatie van zorg, welzijn en collectieve welvaart in de samenleving door samenwerking tussen
overheid, gemeenschap en markt.
Overheid:
- Wetten
- Regels
- Procedures
- Toeslagen
- Uitkeringen
- Voorzieningen
- Gelijkheidsprincipes
Via de politiek zorgt deze er voor dat de verdeelde individuele belangen in de samenleving worden
omgevormd tot gedeeld publiek belang.
Overheid bepaalt en bewaakt de rechten en plichten van individuele burgers en inrichting van
publieke voorzieningen ( zorg, welzijn, onderwijs)
Legitmiteit: voor iedereen hetzelfde zodat niemand wordt uitgesloten en iedereen gelijk behandeld
wordt.
zorgt voor het garanderen van vrijheid, gelijkheid, voorkomen van uitsluiting en
meerderheidsbesluiten.
Markt / economie:
- Ondernemerschap
- (ruil)handel
- Onderlinge concurentie
- Efficiency
- Groeidenken
- Innovatie
- Schaalvoordelen
- Commerciële belangen
Vanuit economisch belang opzoek naar efficiënt en doelmatig werken.
Goedkope en duurzame oplossingen bieden voor problemen en behoeftes van overheid of burger.
Gemeenschappen:
- Gezin/ familie / sportvereniging/ kerk/ buurt/…
- Mensen ontlenen er hun individuele identiteit en er ontstaat zingeving.
- Sociale groepen op basis van gelijke interesses, belangen, waarden, loyaliteit naar elkaar aan
de hand van sociale interacties.
- Verschaft een bepaalde identiteit.
,Interactie: Gaat vooral om te bepalen, wie er verantwoordelijk is voor de zorg en verzorging van de
sociaal zwakkeren in de samenleving.
Diverse welfare regimes type vezorgingstalenten
Social democratische, accent op overheidsverantwoordelijkheid
Liberale, accent op de markt
Conservatieve model, nadruk op community
wie is er verantwoordelijk voor en welke uitwerking voldoet het beste ten aanzien van de
(her)verdeling van materiële en immateriële welvaart.
1.2. Het maatschappelijk middenveld
Bevindt zich tussen de 3 andere entiteiten.
Maatschappelijke ondernemingen zoals:
- Woningcorporaties
- Zorginstellingen
- Onderwijsorganisaties
Vaak ontstaan vanuit een burgerinitiatief en nu uitgegroeid tot semi-publieke ondernemingen zonder
winstoogmerk en met een taak in het publieke domein.
Gericht op maatschappelijk rendement:
- Eventuele winsten worden niet uitgekeerd maar blijven ten dienste van maatschappelijk doel
- Functioneren op afstand van de overheid, wel onder invloed van.
- Niet gebaseerd op emotionele banden van private gemeenschappen
- Niet gecontroleerd door de overheid
- Niet afhankelijk van de markt.
Probeert een buffer te vormen tegen de mogelijk dominantie van 1 van de hoekpunten in de welfare
mix.
- Tegen mogelijke totalitaire invloed van de overheid op mens en economie
- Tegen mogelijke assimilerende invloed en opgelegd groepsconformisme van 1 gemeenschap
tegenover andere
- Tegen een eenzijdige concurrentiële invloed van de wet van de sterkste binnen de vrije markt
ten koste van onderlinge solidariteit en mensenrechten.
Verschillende posities van organisaties:
- Heel erg afhankelijk van de subsidiërende overheid zoals jeugdwelzijnswerk
- Ontwikkelen een dienstverlenend aanbod rekening houdend met concurrentie zoals
mutualiteiten.
- Werken in zone tussen gemeenschap en overheid zoals zelfhulpgroepen,
migrantenorganisaties
- Tussen gemeenschap en markt zoals initiatieven voor stadslandbouw
- Tussen staat en markt, sterke focus op dienstverlening
o Vaak ontwikkeld als spin-off van andere middenveldorganisaties zoals mutualiteiten
, Voorbeeld binnen ouderenzorg
Middenveld: vzw’s die residentiële zorg aanbieden, thuiszorg, culturele initiatieven die inzetten op
ontspanning, vorming en ontmoeting
Overheid: OCMW of gemeentebestuur richt eigen woon-zorgcentrum in, lokaal dienstencentrum
voor info
Markt: dienstenchequebedrijven zoals poetsen en huishoudhulp
