Anatomie
1. Anatomische en functionele indeling zenuwstelsel
Anatomische indeling:
- Centrale zenuwstelsel
- Perifeer zenuwstelsel
1. Centraal zenuwstelsel (CZS)
à Hersenen
- Grote hersenen (Cerebrum)
- Kleine hersenen (Cerebellum)
- Hersenstam (Truncus cerebri)
à Ruggenmerg (Medulla spinalis)
2. Perifeer zenuwstelsel (PZS)
à Zenuwweefsel buiten CZS
- Zenuwen (nervi)
o Hersenzenuwen (12: I-XII)
o Ruggenmergzenuwen (31)
Functionele indeling:
à Afferente, sensorosche zenuwstelsel
à Efferente, motorische zenuwstelsel
1. Afferente, sensorische zenuwstelsel
à Informatie van receptoren naar CZS
2. Efferente, motorische zenuwstelsel
à Informatie van CZS naar effectoren
o Willekeurige, somatische, animale ZS (SZS)
• Onder controle vrije wil
o Onwillekeurige, autonome, vegetatieve ZS (AZS)
> Niet onder controle vrije wil
• (Ortho)sympatisch ZS: fight & flight & fright reacties
• Parasympatisch ZS: rest & digest reacties
, 2. Celorganisatie zenuwstelsel
Bestaat uit:
- Neuronen of zenuwcellen
- Neuroglia of steuncellen
1. Neuronen of zenuwcellen:
à cellichaam:
- Bevat celkern
- Geen centriolen -> waardoor geen mitose -> gevolg geen vervanging na schade
- Veel mitochondiën -> veel energieverbruik
- RER en vrije ribosomen (=lichaampjes van Nissl) -> zorgen voor grijze kleur (= cellichamen)
à dendriet:
- Brengt signalen naar cellichaam
à axon:
- Voert signaal weg van cellichaam
- Synapsknop
, 2. Neuroglia of steuncellen:
CZS:
- Astrocyten = ondersteunen cellichamen + handhaven bloed-hersen-barrière (BHB) via
eindvoetjes
- Oligodendrocyten = isolatie axon dankzij mergschede met myeline (=wit -> axon)
- Microgliacellen = fagocytose want afkomstig van witte bloedcellen
- Ependymcellen = bekleding centrale kanaal en ventrikels + productie cerebrospinaal vocht
(CFS)
PZS:
- Satellietcellen: ondersteunen cellichamen
- Schwanncellen: myelinisatie axon
Bloedhersenbarrière (BHB):
à zeer selectieve doorlaatbaarheid tussen capillairen en zenuwweefsel in hersensn
- Alleen kleine vetoplosbare verbindeingen zoals O2, CO2, hormonen, alcohol, drugs, …
- Grote moleculen zoals glucose hebben transpansporteiwitten nodig om door barrière te
raken
à bouw:
- Thight junctions tussen endotheelcellen van capillairen
- Dikke basale membraan
- Eindvoetjes van astrocyten
à voordeel:
- Bescherming tegen schadelijke stoffen en infecties met bacteriën
à nadeel:
- Sommige medicatie tegen infecties, kanker, … worden tegengehouden
1. Anatomische en functionele indeling zenuwstelsel
Anatomische indeling:
- Centrale zenuwstelsel
- Perifeer zenuwstelsel
1. Centraal zenuwstelsel (CZS)
à Hersenen
- Grote hersenen (Cerebrum)
- Kleine hersenen (Cerebellum)
- Hersenstam (Truncus cerebri)
à Ruggenmerg (Medulla spinalis)
2. Perifeer zenuwstelsel (PZS)
à Zenuwweefsel buiten CZS
- Zenuwen (nervi)
o Hersenzenuwen (12: I-XII)
o Ruggenmergzenuwen (31)
Functionele indeling:
à Afferente, sensorosche zenuwstelsel
à Efferente, motorische zenuwstelsel
1. Afferente, sensorische zenuwstelsel
à Informatie van receptoren naar CZS
2. Efferente, motorische zenuwstelsel
à Informatie van CZS naar effectoren
o Willekeurige, somatische, animale ZS (SZS)
• Onder controle vrije wil
o Onwillekeurige, autonome, vegetatieve ZS (AZS)
> Niet onder controle vrije wil
• (Ortho)sympatisch ZS: fight & flight & fright reacties
• Parasympatisch ZS: rest & digest reacties
, 2. Celorganisatie zenuwstelsel
Bestaat uit:
- Neuronen of zenuwcellen
- Neuroglia of steuncellen
1. Neuronen of zenuwcellen:
à cellichaam:
- Bevat celkern
- Geen centriolen -> waardoor geen mitose -> gevolg geen vervanging na schade
- Veel mitochondiën -> veel energieverbruik
- RER en vrije ribosomen (=lichaampjes van Nissl) -> zorgen voor grijze kleur (= cellichamen)
à dendriet:
- Brengt signalen naar cellichaam
à axon:
- Voert signaal weg van cellichaam
- Synapsknop
, 2. Neuroglia of steuncellen:
CZS:
- Astrocyten = ondersteunen cellichamen + handhaven bloed-hersen-barrière (BHB) via
eindvoetjes
- Oligodendrocyten = isolatie axon dankzij mergschede met myeline (=wit -> axon)
- Microgliacellen = fagocytose want afkomstig van witte bloedcellen
- Ependymcellen = bekleding centrale kanaal en ventrikels + productie cerebrospinaal vocht
(CFS)
PZS:
- Satellietcellen: ondersteunen cellichamen
- Schwanncellen: myelinisatie axon
Bloedhersenbarrière (BHB):
à zeer selectieve doorlaatbaarheid tussen capillairen en zenuwweefsel in hersensn
- Alleen kleine vetoplosbare verbindeingen zoals O2, CO2, hormonen, alcohol, drugs, …
- Grote moleculen zoals glucose hebben transpansporteiwitten nodig om door barrière te
raken
à bouw:
- Thight junctions tussen endotheelcellen van capillairen
- Dikke basale membraan
- Eindvoetjes van astrocyten
à voordeel:
- Bescherming tegen schadelijke stoffen en infecties met bacteriën
à nadeel:
- Sommige medicatie tegen infecties, kanker, … worden tegengehouden
