H40 het dierlijke lichaam
Diverse vormen, er zijn heel veel verschillende vormen van dieren op de aarde terwijl ze allemaal
dezelfde fundamentele uitdagingen hebben: binnenkrijgen van nutriënten en zuurstof, infecties
voorkomen en voortplanten. Deze verschillen in uiterlijk komen door natuurlijke selectie en
adaptatie. Meestal hangt de vorm van een dier samen met de functie.
Convergente evolutie, ondanks de verschillende anatomiën zijn er ook veel overeenkomsten. Zij zijn
alle snel zwemmende organismen gestroomlijnd volgens een fusivorm waarbij de voor en achterkant
taps aflopen.
Uitwisseling, de mate van uitwisseling staat in verhouding met het membraan oppervlakte wat
betrokken is bij de uitwisseling en de benodigde stoffen staan in verhouding met het volume. Elke cel
in een multicellulair organisme moet de mogelijkheid hebben aan uitwisseling te doen en daarvoor
moet het in contact staan met een waterige oplossing. Deze zaken beperken de mogelijkheden in het
bouwplan van een dier. Vormen van dieren waarvan de
cellen veel in contact staan met de omgeving zijn de hydra
die maar 2 cellagen dik is en de platworm. Het bouwplan
van de mens en veel andere dieren bestaat echter uit
compacte massa’s van cellen, waarbij de interne
organisatie dan ook veel complexer is. Bij deze
organismen geldt dat een toename van cellen een afname
in ratio van oppervlakte tot volume betekent. Vandaar dat
je bij deze organisme
gespecialiseerde weefsel vindt die
erg vertakt of gevouwen zijn om
het oppervlakte te vergroten.
Interstitiële vloeistof, de cellen
die stoffen opnemen staan in
contact met de omgeving en
kunnen aan uitwisseling doen,
maar de cellen aan de binnenkant
hebben ook een medium nodig voor uitwisseling en dat is de interstitiële vloeistof.
Circulaire vloeistof, complexe bouwplannen bevatten niet alleen ‘stilstaande’ interstitiële vloeistof,
maar ook een vloeistof die circuleert zoals bloed.
De uitwisseling tussen bloed en de interstitiële vloeistof maakt het mogelijk voor cellen om nutriënten
op te nemen en afvalstoffen te dumpen.
Complex vs simpel bouwplan, zoals hierboven te lezen is, moeten complexe bouwplannen veel meer
‘moeite’ doen voor uitwisseling van producten met de omgeving. Toch heeft een complex bouwplan
voordelen:
- Een exoskelet biedt bescherming.
- Sensorische organen kunnen veel informatie over de omgeving opleveren.
- Interne vertering kan het voedsel gradueel afbreken en daardoor het vrijkomen van energie
beter controleren.
- Gespecialiseerde filtratie kan ervoor zorgen dat het interne milieu stabiel blijft.
Een complex bouwplan is vooral voordelig op het land waar de omgeving soms erg variabel kan zijn.
Weefsel, cellen met dezelfde vorm en functie vormen een weefsel.
Orgaan, is opgebouwd uit meerdere weefsels. Veel organen hebben meer dan een fysiologische rol.
Als deze rollen erg verschillende zijn, kan het orgaan deel uitmaken van meerdere orgaansystemen.
Zo produceert de pancreas enzymen die cruciaal zijn voor de spijsvertering, maar speelt het ook een
grote rol bij de glucosespiegel (insuline en glucagon).
Orgaansysteem, organen die samenwerken.
Soorten weefsel, ondanks de uiteenlopende functies van organen en orgaansystemen onderscheiden
we 4 basisweefsels waaruit ons hele lichaam is opgebouwd:
Diverse vormen, er zijn heel veel verschillende vormen van dieren op de aarde terwijl ze allemaal
dezelfde fundamentele uitdagingen hebben: binnenkrijgen van nutriënten en zuurstof, infecties
voorkomen en voortplanten. Deze verschillen in uiterlijk komen door natuurlijke selectie en
adaptatie. Meestal hangt de vorm van een dier samen met de functie.
Convergente evolutie, ondanks de verschillende anatomiën zijn er ook veel overeenkomsten. Zij zijn
alle snel zwemmende organismen gestroomlijnd volgens een fusivorm waarbij de voor en achterkant
taps aflopen.
Uitwisseling, de mate van uitwisseling staat in verhouding met het membraan oppervlakte wat
betrokken is bij de uitwisseling en de benodigde stoffen staan in verhouding met het volume. Elke cel
in een multicellulair organisme moet de mogelijkheid hebben aan uitwisseling te doen en daarvoor
moet het in contact staan met een waterige oplossing. Deze zaken beperken de mogelijkheden in het
bouwplan van een dier. Vormen van dieren waarvan de
cellen veel in contact staan met de omgeving zijn de hydra
die maar 2 cellagen dik is en de platworm. Het bouwplan
van de mens en veel andere dieren bestaat echter uit
compacte massa’s van cellen, waarbij de interne
organisatie dan ook veel complexer is. Bij deze
organismen geldt dat een toename van cellen een afname
in ratio van oppervlakte tot volume betekent. Vandaar dat
je bij deze organisme
gespecialiseerde weefsel vindt die
erg vertakt of gevouwen zijn om
het oppervlakte te vergroten.
Interstitiële vloeistof, de cellen
die stoffen opnemen staan in
contact met de omgeving en
kunnen aan uitwisseling doen,
maar de cellen aan de binnenkant
hebben ook een medium nodig voor uitwisseling en dat is de interstitiële vloeistof.
Circulaire vloeistof, complexe bouwplannen bevatten niet alleen ‘stilstaande’ interstitiële vloeistof,
maar ook een vloeistof die circuleert zoals bloed.
De uitwisseling tussen bloed en de interstitiële vloeistof maakt het mogelijk voor cellen om nutriënten
op te nemen en afvalstoffen te dumpen.
Complex vs simpel bouwplan, zoals hierboven te lezen is, moeten complexe bouwplannen veel meer
‘moeite’ doen voor uitwisseling van producten met de omgeving. Toch heeft een complex bouwplan
voordelen:
- Een exoskelet biedt bescherming.
- Sensorische organen kunnen veel informatie over de omgeving opleveren.
- Interne vertering kan het voedsel gradueel afbreken en daardoor het vrijkomen van energie
beter controleren.
- Gespecialiseerde filtratie kan ervoor zorgen dat het interne milieu stabiel blijft.
Een complex bouwplan is vooral voordelig op het land waar de omgeving soms erg variabel kan zijn.
Weefsel, cellen met dezelfde vorm en functie vormen een weefsel.
Orgaan, is opgebouwd uit meerdere weefsels. Veel organen hebben meer dan een fysiologische rol.
Als deze rollen erg verschillende zijn, kan het orgaan deel uitmaken van meerdere orgaansystemen.
Zo produceert de pancreas enzymen die cruciaal zijn voor de spijsvertering, maar speelt het ook een
grote rol bij de glucosespiegel (insuline en glucagon).
Orgaansysteem, organen die samenwerken.
Soorten weefsel, ondanks de uiteenlopende functies van organen en orgaansystemen onderscheiden
we 4 basisweefsels waaruit ons hele lichaam is opgebouwd:
