Werkgroep bijeenkomst IV Jeugdstraf(proces)recht (week 2)
Verplicht vooraf te bestuderen bronnen
- JSR H16 t/m H19 + H22 alleen par. 22.1, 22.4 en 22.5.
Opdracht A: Rechtspositie jeugdige in de jeugdstrafprocedure
Hoofdstukken 17 en 18 van JSR gaan over de verdediging en het verhoor van minderjarige
verdachten. Geef op basis van deze hoofdstukken antwoord op de volgende vragen:
1. Wat wordt met het zwijgrecht en de cautieplicht bedoeld, en wanneer zijn ze van
toepassing in de jeugdstrafprocedure?
Zwijgrecht van de verdachte geldt gedurende de gehele procedure: de verdachte hoeft geen
antwoorden te geven op te vragen.
Cautieplicht: de verhorende ambtenaar moet de verdachte wijzen op het zwijgrecht van de
verdachte.
2. De jeugdige verdachte heeft in de jeugdstrafprocedure recht op bijstand van een
raadsman (zijnde een advocaat). Geef in enkele zinnen aan wat de rol is van de
raadsman.
De raadsman verleent bijstand, vertegenwoordigt de verdachte tijdens de procedure, en
informeert de verdachte.
Rol raadsman van de jeugdige is tevens het informeren van de ouders. Dit moet gebeuren
voor zover in het belang van de jeugdige.
Raadsman: zitting voorbereiden? Dan ouders erbij. Maar vervolgens ouders wegsturen en dan
alleen met kind om tafel zitten en informeren wat het kind niet met de ouders wil bespreken.
3. In JSR H6 is ingegaan op het belang van het kind in het strafrecht (pedagogisch
uitgangspunt), met de invulling: bescherming tegen schade en ruimte voor eigen
inbreng. Als overheid zijn we er niet op uit om het allerbeste te doen voor het kind, en
ook niet vertellen aan ouders hoe ze het moeten doen. Maar de insteek is: voorkomen
van schade.
4. Licht toe hoe je vanuit deze noties aan kunt kijken tegen: in deze opdracht: hoe zien
we terug dat schade is willen voorkomen of om eigen inbreng te vergroten?
a. De regel dat een aangehouden jeugdige verdachte geen afstand mag doen van
rechtsbijstand bij het politieverhoor.
Beschermen tegen schade; kind weet onvoldoende om zonder bijstand een verhoor bij
te wonen
Eigen inbreng: raadsman kan mening van kind goed vertegenwoordigen
b. De positie van de raadsman bij de terechtzitting (verdediging voeren, zie p. 336
JSR) en bij de beslissing tot hoger beroep (zie p. 341 JSR). Vanaf 16 jaar mag een
raadsman niet meer op eigen houtje bepaalde beslissingen nemen, want vanaf 16 jaar
heeft een kind ook eigen inbreng.
Bescherming tegen schade:
Eigen inbreng: vanaf 16 jaar ook eigen keuze in beroep instellen
Raadsman die kan het wijs vinden om juridisch verdere stappen te ondernemen, maar
met het oog op het belang van het kind besluiten om het niet te doen.
1
, c. Het bepalen van het belang van de jeugdige verdachte door de raadsman: het
kortetermijnbelang versus het lange termijn- of opvoedingsbelang (zie p. 339 JSR).
Balans vinden tussen korte en lange termijn
Korte termijn: vrijspraak
Lange termijn: opvoedingsbelang
Bescherming verdachte: kind beschermen want hij weet zelf niet wat het beste is op
korte en lange termijn
5. De rechtspositie van een kind in de jeugdbeschermingsprocedure (deze rechtspositie is
eerder in de cursus besproken) is duidelijk anders dan de rechtspositie van de jeugdige
verdachte in de jeugdstrafprocedure. Leg dit uit.
Rechtspositie kind in jeugdbeschermingsprocedure
- Kind is procesonbekwaam
- Wel hoorrecht
Rechtspositie kind in jeugdstrafprocedure:
- Kind is procesbekwaam
Opdracht B: Rechtspositie ouders in de jeugdstrafprocedure
Hoofdstuk 19 van JSR gaat over ouders in de jeugdstrafrechtspleging. Hun rol is ook in
andere hoofdstukken van JSR aan bod gekomen.
1. Geef kort aan wat in de jeugdstrafprocedure de rol van ouders met gezag is ten
opzichte van de jeugdige verdachte.
Twee rollen
1 Verlenen van mentale bijstand aan het kind
2 Tweede rol is het informeren ter zitting
Persoonlijke omstandigheden bespreken met de rechter bijvoorbeeld.
2. De rol van ouders in de jeugdstrafprocedure is niet absoluut: om bepaalde redenen kan
er een uitzondering worden gemaakt op hun rol, bijvoorbeeld als het gaat om hun
aanwezigheid bij het politieverhoor en bij de jeugdstrafzitting. Om welke redenen gaat
het? Vind je deze redenen terecht?
Aanwezigheidsrecht:
Politieverhoor: ouders mogen daarbij zijn
Zitting omtrent vordering bewaring: ouders mogen daar niet bij zijn
Zitting omtrent vordering gevangenhouding: ouders mogen daar bij zijn
Redenen om ouders te weren:
Het lukt niet; praktische redenen
Wanneer belang onderzoek zich verzet tegen de aanwezigheid van de ouders
Wanneer het belang van het kind zich tegen de aanwezigheid verzet
Vaak aanwezigheidsrecht, soms niet. Bijvoorbeeld bij vordering bewaring.
Aanwezigheidsplicht:
Verderop in de fase; de terechtzitting
- Geen aanwezigheidsrecht maar een aanwezigheidsplicht
2
Verplicht vooraf te bestuderen bronnen
- JSR H16 t/m H19 + H22 alleen par. 22.1, 22.4 en 22.5.
Opdracht A: Rechtspositie jeugdige in de jeugdstrafprocedure
Hoofdstukken 17 en 18 van JSR gaan over de verdediging en het verhoor van minderjarige
verdachten. Geef op basis van deze hoofdstukken antwoord op de volgende vragen:
1. Wat wordt met het zwijgrecht en de cautieplicht bedoeld, en wanneer zijn ze van
toepassing in de jeugdstrafprocedure?
Zwijgrecht van de verdachte geldt gedurende de gehele procedure: de verdachte hoeft geen
antwoorden te geven op te vragen.
Cautieplicht: de verhorende ambtenaar moet de verdachte wijzen op het zwijgrecht van de
verdachte.
2. De jeugdige verdachte heeft in de jeugdstrafprocedure recht op bijstand van een
raadsman (zijnde een advocaat). Geef in enkele zinnen aan wat de rol is van de
raadsman.
De raadsman verleent bijstand, vertegenwoordigt de verdachte tijdens de procedure, en
informeert de verdachte.
Rol raadsman van de jeugdige is tevens het informeren van de ouders. Dit moet gebeuren
voor zover in het belang van de jeugdige.
Raadsman: zitting voorbereiden? Dan ouders erbij. Maar vervolgens ouders wegsturen en dan
alleen met kind om tafel zitten en informeren wat het kind niet met de ouders wil bespreken.
3. In JSR H6 is ingegaan op het belang van het kind in het strafrecht (pedagogisch
uitgangspunt), met de invulling: bescherming tegen schade en ruimte voor eigen
inbreng. Als overheid zijn we er niet op uit om het allerbeste te doen voor het kind, en
ook niet vertellen aan ouders hoe ze het moeten doen. Maar de insteek is: voorkomen
van schade.
4. Licht toe hoe je vanuit deze noties aan kunt kijken tegen: in deze opdracht: hoe zien
we terug dat schade is willen voorkomen of om eigen inbreng te vergroten?
a. De regel dat een aangehouden jeugdige verdachte geen afstand mag doen van
rechtsbijstand bij het politieverhoor.
Beschermen tegen schade; kind weet onvoldoende om zonder bijstand een verhoor bij
te wonen
Eigen inbreng: raadsman kan mening van kind goed vertegenwoordigen
b. De positie van de raadsman bij de terechtzitting (verdediging voeren, zie p. 336
JSR) en bij de beslissing tot hoger beroep (zie p. 341 JSR). Vanaf 16 jaar mag een
raadsman niet meer op eigen houtje bepaalde beslissingen nemen, want vanaf 16 jaar
heeft een kind ook eigen inbreng.
Bescherming tegen schade:
Eigen inbreng: vanaf 16 jaar ook eigen keuze in beroep instellen
Raadsman die kan het wijs vinden om juridisch verdere stappen te ondernemen, maar
met het oog op het belang van het kind besluiten om het niet te doen.
1
, c. Het bepalen van het belang van de jeugdige verdachte door de raadsman: het
kortetermijnbelang versus het lange termijn- of opvoedingsbelang (zie p. 339 JSR).
Balans vinden tussen korte en lange termijn
Korte termijn: vrijspraak
Lange termijn: opvoedingsbelang
Bescherming verdachte: kind beschermen want hij weet zelf niet wat het beste is op
korte en lange termijn
5. De rechtspositie van een kind in de jeugdbeschermingsprocedure (deze rechtspositie is
eerder in de cursus besproken) is duidelijk anders dan de rechtspositie van de jeugdige
verdachte in de jeugdstrafprocedure. Leg dit uit.
Rechtspositie kind in jeugdbeschermingsprocedure
- Kind is procesonbekwaam
- Wel hoorrecht
Rechtspositie kind in jeugdstrafprocedure:
- Kind is procesbekwaam
Opdracht B: Rechtspositie ouders in de jeugdstrafprocedure
Hoofdstuk 19 van JSR gaat over ouders in de jeugdstrafrechtspleging. Hun rol is ook in
andere hoofdstukken van JSR aan bod gekomen.
1. Geef kort aan wat in de jeugdstrafprocedure de rol van ouders met gezag is ten
opzichte van de jeugdige verdachte.
Twee rollen
1 Verlenen van mentale bijstand aan het kind
2 Tweede rol is het informeren ter zitting
Persoonlijke omstandigheden bespreken met de rechter bijvoorbeeld.
2. De rol van ouders in de jeugdstrafprocedure is niet absoluut: om bepaalde redenen kan
er een uitzondering worden gemaakt op hun rol, bijvoorbeeld als het gaat om hun
aanwezigheid bij het politieverhoor en bij de jeugdstrafzitting. Om welke redenen gaat
het? Vind je deze redenen terecht?
Aanwezigheidsrecht:
Politieverhoor: ouders mogen daarbij zijn
Zitting omtrent vordering bewaring: ouders mogen daar niet bij zijn
Zitting omtrent vordering gevangenhouding: ouders mogen daar bij zijn
Redenen om ouders te weren:
Het lukt niet; praktische redenen
Wanneer belang onderzoek zich verzet tegen de aanwezigheid van de ouders
Wanneer het belang van het kind zich tegen de aanwezigheid verzet
Vaak aanwezigheidsrecht, soms niet. Bijvoorbeeld bij vordering bewaring.
Aanwezigheidsplicht:
Verderop in de fase; de terechtzitting
- Geen aanwezigheidsrecht maar een aanwezigheidsplicht
2
