MSR week 1
Theorieën waarom we straffen:
Absolute vergeldingstheorie Klassieke richting Relatieve richting
Straf is gerechtvaardigd omdat de Idee van het sociaal contract. Voorkomen van toekomstige
dader straf verdient vanwege de Burgers hebben een misdaden door het beperken van
gepleegde misdaad. De straf overeenkomst gesloten om de mogelijkheid van de dader om
moet in evenwicht zijn met de samen een geordende opnieuw een misdrijf te begaan
ernst van de misdaad samenleving te vormen. Nadruk Het doel is voorkomen van
Het doel is niet om de op vrijheid en autonomie van het herhaling van misdaden
maatschappij te beschermen of individu De rechtvaardiging ligt in het
rehabilitatie maar puur Streven naar om misbruik van doel daarvan
gerechtigheid strafmacht van de staat te
Nadruk ligt op het afstemmen voorkomen. De staat mag alleen
van de straf op de ernst van de straffen opleggen binnen de
misdaad, ongeacht andere grenzen van duidelijk
factoren omschreven wetten
De straffen moeten in
overeenstemming zijn met de
principes van rechtvaardigheid,
proportionaliteit en wettelijke
bepalingen
Moderne richting Verenigingstheorie
De samenleving is verantwoordelijk Herstellen van de schade die is
om daders te helpen zich te toegebracht aan slachtoffers en
rehabiliteren en terug te laten keren gemeenschappen door middel van een
als productieve leden van de prces van verzoening en herstel
maatschappij Het doel is om te zorgen voor
De dader moet een kans krijgen om te rechtvaardigheid en herstel van de
veranderen en terug te keren naar de samenleving na een misdaad
samenleving als een niet-crimineel
individu
De straf wordt gerechtvaardigd door
het streven naar rehabilitatie en het
helpen van de dader om zich te re-
integreren in de samenleving als een
niet-crimineel individu
De Utrechtse School van Willem Pompe heeft een aanzienlijke invloed gehad op de ontwikkeling van
het Nederlandse strafrecht en heeft bijgedragen aan een meer wetenschappelijke en empirische
benadering van criminologie en strafrecht. De belangrijkste kenmerken zijn:
1. Empirische benadering: nadruk op het belang van empirisch onderzoek en feitelijke gegevens
om inzicht te krijgen in de oorzaken van criminaliteit en het effect van strafrechtelijke
interventies
2. Preventie als doel: het belangrijkste doel van strafrechtelijke interventies is het voorkomen
van criminaliteit. Dit wordt bereikt door het beïnvloeden van de factoren die ten grondslag
liggen aan crimineel gedrag.
, 3. Gedragswetenschappelijke inzichten: de Utrechtse school maakt gebruik van inzichten uit de
gedragswetenschappen, zoals psychologie en sociologie om te begrijpen waarom mensen
criminaliteit plegen en hoe dit gedrag kan worden beïnvloed.
Deelnormen strafrechtelijk legaliteitsbeginsel:
1. Lex scripta: alleen de formele wetgever is bevoegd om strafrechtelijke normen vast te stellen.
Strafbaarstellingen moeten voortvloeien uit geschreven wetgeving en dus niet jurisprudentie.
2. Lex stricta: de wet moet duidelijk en precies omschrijven welke gedragingen strafbaar zijn.
Het moet voor een burger duidelijk zijn wat wel en niet is toegestaan volgens de wet.
3. Verbod van terugwerkende kracht: een persoon kan niet gestraft worden voor een handeling
die op het moment van het plegen nog niet bij wet strafbaar was gesteld.
4. Lex certa: wetgeving moet duidelijk en concreet zijn, zodat burgers in staat zijn om te
begrijpen welke handelingen als strafbaar worden beschouwd. Voorzienbaarheid van de straf
en analogieverbod.
Commissiedelict is een strafbaar feit waarbij de dader een actieve handeling verricht die in strijd is
met de wet (diefstal).
Omissiedelict is een strafbaar feit waarbij de dader juist een handeling nalaat die hij of zij had
moeten verrichten volgens de wet (geen hulp aan een persoon in nood).
Oneigenlijk commissiedelict is eens strafbaar feit waarbij de dader een handeling nalaat die hij of zij
had moeten verrichten volgens de wet (moeder voedt kind niet en overlijdt).
Theoretische perspectieven op straffen:
Retributivisme stelt dat straffen op zichzelf goed is, omdat het rechtvaardig is om een schuldige te
straffen. Negatief retributivisme houdt in dat de straf niet zwaarder mag zijn dan evenredig met de
schuld) en positief retributivisme houdt in dat straffen moreel noodzakelijk zijn.
Utilitarisme stelt dat straffen moet bijdragen aan het algemeen nut en welzijn van de samenleving.
Het richt zich op toekomstige reductie en preventie van criminaliteit. Instrumenten zijn afschrikking,
rehabilitatie en incapacitatie.
Verenigingstheorieën combineren de elementen van retributivisme en utilitarisme.
Herstelrecht streeft naar een geleidelijke vervanging van het traditionele strafrechtssysteem door
interventies die gericht zijn op herstel. Criminaliteit wordt gezien als een sociaal conflict tussen dader
en slachtoffer, waarbij de overheid bemiddelt in plaats van actief te straffen.
Moral luck
Nagel bespreekt het concept van moral luck, waarbij ons moreel oordeel bij straffen lijkt af te handen
van toevallige en irrelevante factoren. Hij onderscheidt vier vormen van toevallige omstandigheden
die invloed kunnen hebben op morele beoordelingen:
1. Consitutive luck: dit verwijst naar het toeval dat afhankelijk is van iemands karakter,
capaciteiten en temperament. Het betreft de aangeboren eigenschappen en
persoonlijkheidskenmerken die van invloed kunnen zijn op de morele beoordeling van
iemand handelen.
2. Circumstantial luck: dit is het toeval dat afhankelijk is van de situaties waarin iemand zich
bevindt. Het heeft te maken met de externe omstandigheden waarin een persoon zich
bevindt en hoe deze omstandigheden van invloed kunnen zijn op de morele beoordeling van
zijn handelen.
3. Luck by antecedent circumstances: dit verwijst naar het toeval dat afhankelijk is van hoe
iemand is beïnvloed door gebeurtenissen en omstandigheden die voorafgingen aan het
handelen. Het betreft de invloed van eerdere gebeurtenissen op de morele beoordeling van
iemand handelen.
Theorieën waarom we straffen:
Absolute vergeldingstheorie Klassieke richting Relatieve richting
Straf is gerechtvaardigd omdat de Idee van het sociaal contract. Voorkomen van toekomstige
dader straf verdient vanwege de Burgers hebben een misdaden door het beperken van
gepleegde misdaad. De straf overeenkomst gesloten om de mogelijkheid van de dader om
moet in evenwicht zijn met de samen een geordende opnieuw een misdrijf te begaan
ernst van de misdaad samenleving te vormen. Nadruk Het doel is voorkomen van
Het doel is niet om de op vrijheid en autonomie van het herhaling van misdaden
maatschappij te beschermen of individu De rechtvaardiging ligt in het
rehabilitatie maar puur Streven naar om misbruik van doel daarvan
gerechtigheid strafmacht van de staat te
Nadruk ligt op het afstemmen voorkomen. De staat mag alleen
van de straf op de ernst van de straffen opleggen binnen de
misdaad, ongeacht andere grenzen van duidelijk
factoren omschreven wetten
De straffen moeten in
overeenstemming zijn met de
principes van rechtvaardigheid,
proportionaliteit en wettelijke
bepalingen
Moderne richting Verenigingstheorie
De samenleving is verantwoordelijk Herstellen van de schade die is
om daders te helpen zich te toegebracht aan slachtoffers en
rehabiliteren en terug te laten keren gemeenschappen door middel van een
als productieve leden van de prces van verzoening en herstel
maatschappij Het doel is om te zorgen voor
De dader moet een kans krijgen om te rechtvaardigheid en herstel van de
veranderen en terug te keren naar de samenleving na een misdaad
samenleving als een niet-crimineel
individu
De straf wordt gerechtvaardigd door
het streven naar rehabilitatie en het
helpen van de dader om zich te re-
integreren in de samenleving als een
niet-crimineel individu
De Utrechtse School van Willem Pompe heeft een aanzienlijke invloed gehad op de ontwikkeling van
het Nederlandse strafrecht en heeft bijgedragen aan een meer wetenschappelijke en empirische
benadering van criminologie en strafrecht. De belangrijkste kenmerken zijn:
1. Empirische benadering: nadruk op het belang van empirisch onderzoek en feitelijke gegevens
om inzicht te krijgen in de oorzaken van criminaliteit en het effect van strafrechtelijke
interventies
2. Preventie als doel: het belangrijkste doel van strafrechtelijke interventies is het voorkomen
van criminaliteit. Dit wordt bereikt door het beïnvloeden van de factoren die ten grondslag
liggen aan crimineel gedrag.
, 3. Gedragswetenschappelijke inzichten: de Utrechtse school maakt gebruik van inzichten uit de
gedragswetenschappen, zoals psychologie en sociologie om te begrijpen waarom mensen
criminaliteit plegen en hoe dit gedrag kan worden beïnvloed.
Deelnormen strafrechtelijk legaliteitsbeginsel:
1. Lex scripta: alleen de formele wetgever is bevoegd om strafrechtelijke normen vast te stellen.
Strafbaarstellingen moeten voortvloeien uit geschreven wetgeving en dus niet jurisprudentie.
2. Lex stricta: de wet moet duidelijk en precies omschrijven welke gedragingen strafbaar zijn.
Het moet voor een burger duidelijk zijn wat wel en niet is toegestaan volgens de wet.
3. Verbod van terugwerkende kracht: een persoon kan niet gestraft worden voor een handeling
die op het moment van het plegen nog niet bij wet strafbaar was gesteld.
4. Lex certa: wetgeving moet duidelijk en concreet zijn, zodat burgers in staat zijn om te
begrijpen welke handelingen als strafbaar worden beschouwd. Voorzienbaarheid van de straf
en analogieverbod.
Commissiedelict is een strafbaar feit waarbij de dader een actieve handeling verricht die in strijd is
met de wet (diefstal).
Omissiedelict is een strafbaar feit waarbij de dader juist een handeling nalaat die hij of zij had
moeten verrichten volgens de wet (geen hulp aan een persoon in nood).
Oneigenlijk commissiedelict is eens strafbaar feit waarbij de dader een handeling nalaat die hij of zij
had moeten verrichten volgens de wet (moeder voedt kind niet en overlijdt).
Theoretische perspectieven op straffen:
Retributivisme stelt dat straffen op zichzelf goed is, omdat het rechtvaardig is om een schuldige te
straffen. Negatief retributivisme houdt in dat de straf niet zwaarder mag zijn dan evenredig met de
schuld) en positief retributivisme houdt in dat straffen moreel noodzakelijk zijn.
Utilitarisme stelt dat straffen moet bijdragen aan het algemeen nut en welzijn van de samenleving.
Het richt zich op toekomstige reductie en preventie van criminaliteit. Instrumenten zijn afschrikking,
rehabilitatie en incapacitatie.
Verenigingstheorieën combineren de elementen van retributivisme en utilitarisme.
Herstelrecht streeft naar een geleidelijke vervanging van het traditionele strafrechtssysteem door
interventies die gericht zijn op herstel. Criminaliteit wordt gezien als een sociaal conflict tussen dader
en slachtoffer, waarbij de overheid bemiddelt in plaats van actief te straffen.
Moral luck
Nagel bespreekt het concept van moral luck, waarbij ons moreel oordeel bij straffen lijkt af te handen
van toevallige en irrelevante factoren. Hij onderscheidt vier vormen van toevallige omstandigheden
die invloed kunnen hebben op morele beoordelingen:
1. Consitutive luck: dit verwijst naar het toeval dat afhankelijk is van iemands karakter,
capaciteiten en temperament. Het betreft de aangeboren eigenschappen en
persoonlijkheidskenmerken die van invloed kunnen zijn op de morele beoordeling van
iemand handelen.
2. Circumstantial luck: dit is het toeval dat afhankelijk is van de situaties waarin iemand zich
bevindt. Het heeft te maken met de externe omstandigheden waarin een persoon zich
bevindt en hoe deze omstandigheden van invloed kunnen zijn op de morele beoordeling van
zijn handelen.
3. Luck by antecedent circumstances: dit verwijst naar het toeval dat afhankelijk is van hoe
iemand is beïnvloed door gebeurtenissen en omstandigheden die voorafgingen aan het
handelen. Het betreft de invloed van eerdere gebeurtenissen op de morele beoordeling van
iemand handelen.
