Innovatie-onderzoek
Les 1: Inleiding
Inleidend voorbeeld
Potentiële werkgevers van communicatiewetenschappers:
• Studio 100 Trend: meer short form content (vb. TikTok)
• UGent Trend: meer afstandsonderwijs via livestreaming
• KBC Trend: meer mobile banking
• Vlaamse Overheid Trend: meer appificatie (vb. Itsme)
Management by Excel = nauwe focus op cijfers van huidige stavaza.
Innovatie gaat gepaard met weerstand
• Innovators dilemma: afweging tussen risico op innoveren of verder doen met
huidige stavaza (business as usual)).
• Adoptie?
Innovatie-onderzoek = trends onderzoeken en o.b. daarvan innoveren.
Wat is innovatie?
• Vernieuwing (onbekend is onbemind)
• Idee, goed, proces of dienst
• Innovatiediffusie
• Creatief benaderen van bepaalde probleemstellingen
• Ideeën prototype marktklaar
Types innovatie?
Dichotomieën (twee uitersten):
• Enabling innovatie implementatie innovatie
o Enabling = innovaties die implementaties mogelijk maken (vb. Metaverse, AI, Solid)
o Implementatie = innovaties die een concrete implementatie voor de eindgebruiker
inhouden (vb. Studio 100 gebruikt Metaverse technologie om een veilige online
entertainment omgeving te creëren, vb. supermarkten die Solid technologie gebruikt
om klantenkaarten te maken waarmee ze gerichtere promoties kunnen aanbieden).
• Incrementele innovatie disruptieve innovatie
o Incrementeel = variant op reeds bestaande innovatie
o Disruptief = compleet nieuwe innovatie
• Open innovatie closed/gesloten innovatie
o Open = Android ecosysteem
o Closed = Apple ecosysteem
1
,Wat is onze focus? User-Centric Innovation
• Productinnovatie
• Service innovatie
• Vertrekken van een solution design
• Onderscheiden met customer experience design
Everett Rogers: “Een innovatie is een idee, praktijk of object dat wordt gepercipieerd als nieuw door
een individu of een andere unit van adoptie (vb. een bedrijf of organisatie).”
• Idee
• Praktijk
o Re-invention en affordances = betekenis wordt ontleend door het gebruik van het
product (i.p.v. intentionele betekenis van de maker).
• Producten/diensten
• Perceptie in de ogen van de gebruiker (subjectief)!
• Weerstand en onzekerheid: onbekend = onbemind
Gartner Hype Cycle
Meta is nu verwachtingen aan het creëren (peak of inflated expectations) om het publiek warm te
maken voor hun innovatie en hun imago op te krikken. Sociale mediaplatformen zoals Facebook
waren moreel failliet. Met Meta willen ze een nieuwe hype creëren.
Innovatiediffusie?
Everett Rogers: “Innovatiediffusie is het proces waarbij een innovatie wordt gecommuniceerd
doorheen de tijd onder de leden van een sociaal systeem.”
Twee soorten communicatie:
• Interpersoonlijk
• Massamediaal
Massamediale communicatie volstaat om de
innovators te enthousiasmeren. Daarna dienen de
early adopters overtuigd te worden. Maar de ware
challenge is de ‘chasm’ naar de early majority
overbruggen! Deze groep bereik je met WoM,
opinion leadership, influencers en interpersoonlijke
communicatie. Het Bowling Pin Model is een
marketingstrategie om die doelen te bereiken.
Wat is (user-centric) innovatie-onderzoek?
User-Centric Innovation is noodzakelijk binnen zowel de mens, de markt als de maatschappij!
2
,Innovatie-onderzoek = onderzoek of verzameling methodes om de vinger aan de pols van de ‘user’
te kunnen houden doorheen alle fases van innovatie-ontwikkeling (ideeën prototypes
marktklaar).
Fase 1: Opportunity
Fase 2: Solution
Fase 3: Business Model
Fase 4: Usage
De gebruiker is het kompas in de innovatie-reis. De methodes om aan innovatie-onderzoek te doen
zijn verspreid over vier eilanden. Elk eiland representeert een fase in het NPD-proces met elk
aandacht voor de bijhorende stakeholders en communicatieformats.
Steve Jobs: “Kom dichter bij je klanten dan ooit tevoren. Kom zo dichtbij dat jij hen kan zeggen wat
ze nodig hebben voordat zij zelf ook maar inzien dat ze iets nodig hebben.”
De probleemstelling vandaag is dat we moeten innoveren maar dat er ook enorm veel falende
innovaties voorkomen. De doelstelling is dus “dichter bij de klanten komen om het risico op falende
innovaties te reduceren.” De vraagstelling luidt dan “hoe komen we dichter bij de klant?”.
De grote tweedracht!
Binnenshuis vs. buitenshuis:
• Lone genius (Steve Jobs) User innovation
• Traditioneel Gesloten innovatie Open innovatie
3
, De neergang van gesloten innovatie!
• Joy’s law: “Most smart people work for someone else”
o De ‘lone genius’ aanwerven of als hoofd van een bedrijf is zeldzaam.
• Hayek: “Knowledge is distributed across society”
o Kennis is verspreid doorheen de samenleving dus is het beter kennis te delen met
elkaar of samen te werken.
• Linus’ law: “Given enough eyeballs, all bugs are shallow”
o Als je er met genoeg mensen naar kijkt zullen alle fouten zichtbaar worden.
Andere ‘eroderende factoren’ volgens Chesbrough:
• Toenemende mobiliteit werknemers zorgt ervoor dat kennis nooit binnen een bedrijf blijft
• Kennis is niet meer regiogeboden (vroeger vnl. in de USA)
• Universiteiten verspreiden kennis
• Living labs en Triple/Quadruple Helix
o Beleid, industrie, academische wereld en de burger samenbrengen.
U-C innovatie-onderzoek vanuit vier ‘windrichtingen’!
1. Innovatiemanagement
o Zie gastles Bas Baccarne
2. Designstudies
o Naarmate de user experience toeneemt als differentiator winnen designstudies aan
belang. Look en feel worden steeds doorslaggevender. Gebruiksvriendelijkheid,
intuïtiviteit van de interactie, shifting interfaces (vb. spraak en gebaar interfaces) enz.
worden belangrijker.
o Iteraties van designthinking!
o Double diamond
3. Marktonderzoek
o Marktonderzoek innoveert en past zich aan. Het gaat steeds minder om
economische metingen (vb. meten aantal producten verkocht) en steeds meer om
het sociale aspect. Marktonderzoek legt de vinger aan de gebruikerspols i.f.v.
innovatie (vb. PoP? Co-creatie? Customer experience/journey?). Digitale innovatie
wordt ook een taak van marktonderzoekers! Men gaat focussen op procesinnovatie
met het oog op efficiëntie.
4. Sociale wetenschappen
o Sociale wetenschappers zijn experts betreffende mens en maatschappij. Hier is
digitale innovatie een vorm van methodologische innovatie!
4
Les 1: Inleiding
Inleidend voorbeeld
Potentiële werkgevers van communicatiewetenschappers:
• Studio 100 Trend: meer short form content (vb. TikTok)
• UGent Trend: meer afstandsonderwijs via livestreaming
• KBC Trend: meer mobile banking
• Vlaamse Overheid Trend: meer appificatie (vb. Itsme)
Management by Excel = nauwe focus op cijfers van huidige stavaza.
Innovatie gaat gepaard met weerstand
• Innovators dilemma: afweging tussen risico op innoveren of verder doen met
huidige stavaza (business as usual)).
• Adoptie?
Innovatie-onderzoek = trends onderzoeken en o.b. daarvan innoveren.
Wat is innovatie?
• Vernieuwing (onbekend is onbemind)
• Idee, goed, proces of dienst
• Innovatiediffusie
• Creatief benaderen van bepaalde probleemstellingen
• Ideeën prototype marktklaar
Types innovatie?
Dichotomieën (twee uitersten):
• Enabling innovatie implementatie innovatie
o Enabling = innovaties die implementaties mogelijk maken (vb. Metaverse, AI, Solid)
o Implementatie = innovaties die een concrete implementatie voor de eindgebruiker
inhouden (vb. Studio 100 gebruikt Metaverse technologie om een veilige online
entertainment omgeving te creëren, vb. supermarkten die Solid technologie gebruikt
om klantenkaarten te maken waarmee ze gerichtere promoties kunnen aanbieden).
• Incrementele innovatie disruptieve innovatie
o Incrementeel = variant op reeds bestaande innovatie
o Disruptief = compleet nieuwe innovatie
• Open innovatie closed/gesloten innovatie
o Open = Android ecosysteem
o Closed = Apple ecosysteem
1
,Wat is onze focus? User-Centric Innovation
• Productinnovatie
• Service innovatie
• Vertrekken van een solution design
• Onderscheiden met customer experience design
Everett Rogers: “Een innovatie is een idee, praktijk of object dat wordt gepercipieerd als nieuw door
een individu of een andere unit van adoptie (vb. een bedrijf of organisatie).”
• Idee
• Praktijk
o Re-invention en affordances = betekenis wordt ontleend door het gebruik van het
product (i.p.v. intentionele betekenis van de maker).
• Producten/diensten
• Perceptie in de ogen van de gebruiker (subjectief)!
• Weerstand en onzekerheid: onbekend = onbemind
Gartner Hype Cycle
Meta is nu verwachtingen aan het creëren (peak of inflated expectations) om het publiek warm te
maken voor hun innovatie en hun imago op te krikken. Sociale mediaplatformen zoals Facebook
waren moreel failliet. Met Meta willen ze een nieuwe hype creëren.
Innovatiediffusie?
Everett Rogers: “Innovatiediffusie is het proces waarbij een innovatie wordt gecommuniceerd
doorheen de tijd onder de leden van een sociaal systeem.”
Twee soorten communicatie:
• Interpersoonlijk
• Massamediaal
Massamediale communicatie volstaat om de
innovators te enthousiasmeren. Daarna dienen de
early adopters overtuigd te worden. Maar de ware
challenge is de ‘chasm’ naar de early majority
overbruggen! Deze groep bereik je met WoM,
opinion leadership, influencers en interpersoonlijke
communicatie. Het Bowling Pin Model is een
marketingstrategie om die doelen te bereiken.
Wat is (user-centric) innovatie-onderzoek?
User-Centric Innovation is noodzakelijk binnen zowel de mens, de markt als de maatschappij!
2
,Innovatie-onderzoek = onderzoek of verzameling methodes om de vinger aan de pols van de ‘user’
te kunnen houden doorheen alle fases van innovatie-ontwikkeling (ideeën prototypes
marktklaar).
Fase 1: Opportunity
Fase 2: Solution
Fase 3: Business Model
Fase 4: Usage
De gebruiker is het kompas in de innovatie-reis. De methodes om aan innovatie-onderzoek te doen
zijn verspreid over vier eilanden. Elk eiland representeert een fase in het NPD-proces met elk
aandacht voor de bijhorende stakeholders en communicatieformats.
Steve Jobs: “Kom dichter bij je klanten dan ooit tevoren. Kom zo dichtbij dat jij hen kan zeggen wat
ze nodig hebben voordat zij zelf ook maar inzien dat ze iets nodig hebben.”
De probleemstelling vandaag is dat we moeten innoveren maar dat er ook enorm veel falende
innovaties voorkomen. De doelstelling is dus “dichter bij de klanten komen om het risico op falende
innovaties te reduceren.” De vraagstelling luidt dan “hoe komen we dichter bij de klant?”.
De grote tweedracht!
Binnenshuis vs. buitenshuis:
• Lone genius (Steve Jobs) User innovation
• Traditioneel Gesloten innovatie Open innovatie
3
, De neergang van gesloten innovatie!
• Joy’s law: “Most smart people work for someone else”
o De ‘lone genius’ aanwerven of als hoofd van een bedrijf is zeldzaam.
• Hayek: “Knowledge is distributed across society”
o Kennis is verspreid doorheen de samenleving dus is het beter kennis te delen met
elkaar of samen te werken.
• Linus’ law: “Given enough eyeballs, all bugs are shallow”
o Als je er met genoeg mensen naar kijkt zullen alle fouten zichtbaar worden.
Andere ‘eroderende factoren’ volgens Chesbrough:
• Toenemende mobiliteit werknemers zorgt ervoor dat kennis nooit binnen een bedrijf blijft
• Kennis is niet meer regiogeboden (vroeger vnl. in de USA)
• Universiteiten verspreiden kennis
• Living labs en Triple/Quadruple Helix
o Beleid, industrie, academische wereld en de burger samenbrengen.
U-C innovatie-onderzoek vanuit vier ‘windrichtingen’!
1. Innovatiemanagement
o Zie gastles Bas Baccarne
2. Designstudies
o Naarmate de user experience toeneemt als differentiator winnen designstudies aan
belang. Look en feel worden steeds doorslaggevender. Gebruiksvriendelijkheid,
intuïtiviteit van de interactie, shifting interfaces (vb. spraak en gebaar interfaces) enz.
worden belangrijker.
o Iteraties van designthinking!
o Double diamond
3. Marktonderzoek
o Marktonderzoek innoveert en past zich aan. Het gaat steeds minder om
economische metingen (vb. meten aantal producten verkocht) en steeds meer om
het sociale aspect. Marktonderzoek legt de vinger aan de gebruikerspols i.f.v.
innovatie (vb. PoP? Co-creatie? Customer experience/journey?). Digitale innovatie
wordt ook een taak van marktonderzoekers! Men gaat focussen op procesinnovatie
met het oog op efficiëntie.
4. Sociale wetenschappen
o Sociale wetenschappers zijn experts betreffende mens en maatschappij. Hier is
digitale innovatie een vorm van methodologische innovatie!
4
