Hoofdstuk 3: Waarmee zijn sociologen bezig?
○ De sociologie bestudeerd de samenleving in al haar kenmerken en facetten, op een
manier waarmee je systematische kennis kan verwerven.
○ De sociologie is een wetenschap: Hij zoekt naar regelmaat en voorspelbaarheid in
waarneembare verschijnselen op basis van empirisch onderzoek.
○ De sociologie is een bijzondere wetenschap: Hij houdt zich bezig met een
eigensoortige werkelijkheid: de sociale.
⇢ De bouwstenen van die werkelijkheid zijn sociale feiten.
⇢ Die sociale feiten zijn met elkaar verbonden in een gestructureerd geheel en
staan dus niet los van elkaar.
1. De sociologie, een wetenschap als (g)een ander?
○ Het proces van onttovering: Er hangt een sluier over elke realiteit, wetenschappers
hebben als oprecht om minstens een tipje van die sluier op te lichter, hun droom is
om die volledige werkelijkheid helemaal te ontsluieren.
○ De sociologie moeten we situeren in dat proces van onttovering:
1. Wetenschappelijke belangstelling naar ver verwijderde fenomenen: de
sterren en de maan (Galilei, copernicus,..).
- Waarneming zijn als ze systematisch (over een langere periode zijn) en
met goede instrumenten worden genomen zijn ze onweerlegbaar
bewijs.
2. Wetenschappelijke belangstelling naar nabijere werkelijkheid: eerst de dode
natuur (bv. zwaartekracht) (Newton) en daarna de levende natuur (bv.
organismen) (Linnaeus, Darwin,..).
3. Wetenschappelijke belangstelling naar de samenleving
- Sociologie = Bestudeerd de samenleving waarin de mensen leven
- De sociologie is pas laat ontstaan (Dürkheim).
4. Wetenschappelijke belangstelling naar het innerlijke van de mens.
- Psychologie en psychiatrie (Freud)
○ Waarom kwam de sociologie pas zo laat tot leven:
1. Wetenschappelijke belangstelling ging uit naar andere zaken (hierboven
vermeld) (bv. ver verwijderde fenomenen; sterren, zwarte gaten, theologie,
kunsten,..).
2. We ervaren omgeving als vanzelfsprekend. Samenlevingsverbanden vormen
onze identiteit en onze waarneming zonder dat we ons daarvan bewust zijn.
3. De wetenschappelijke verklaringen speelden pas een rol wanneer die
samenleving niet langer als een door een god gegeven orde werd ervaren.
, ○ De ‘onttovering van de wereld’ (Weber “Die Entzaüberung der Welt”)
= Door wetenschappelijke ontwikkelingen en ontdekkingen wordt de wereld
‘onttoverd’.
⇢ Zolang wetenschappelijke ontdekkingen geen belangstelling krijgen of er
geen ontdekkingen zijn blijft de wereld magisch / betoverend (bv.
zonsopkomst is magisch want men kent de zonnecyclus niet).
⇢ Doordringen naar de kern van zaken die natuurwetenschappelijk ten
grondslag liggen aan het bestaan en het voortbestaan van de aarde en al het
leven op aarde.
⇢ Wetenschappen konden de rol van de goden en mythe konden overnemen
waarvan m’n dacht dat zij de sociale werkelijkheid aanstuurden.
⇢ Zodra mensen de samenleving zagen als door hen zelf gemaakt en dus
‘maakbaar’, werd ze een voorwerp van onderzoek en beleid.
⇢ De onttovering van de wereld was een lang proces: De Verlichting, de Franse
revolutie en de industrialisering speelde hierbij een belangrijke rol.
1.1 Er is meer wetenschap onder de zon dan enkel natuurwetenschap
Natuurwetenschap(pen) versus sociologische wetenschap
1. Waarom uitspraken van de sociologen over de sociale werkelijkheid niet zonder verzet
aanvaard (zoals die van de natuurwetenschappen over de natuur)?
○ Vaststellingen van sociologen worden niet meteen aangenomen en botsen op
tegenkanting.
○ Vaststellingen (bv. onderzoek toont dat werkloos zijn niet eigen schuld is) raken
moeilijk verankert in de geest aangezien ze niet passen in het heersende stereotype
en ingaan tegen onze intuïtie (bv. mensen zijn werkloos door hun eigen schuld).
○ Wetenschap wordt door overgrote meerderheid beschouwd als enkel de
natuurwetenschap.
↓ MAAR TOCH...
!!! … hebben sociale wetenschappen het dagelijks leven al grondig beïnvloed.
Maatschappelijke innovaties hebben al bijgedragen tot de economische groei, de
welvaartsstijging en de consumptiemogelijkheden van de hedendaagse kapitalistische
verzorgingsstaat. Ze doen dit door sociale wetmatigheden aan banden te leggen.
2. Het verschil tussen ontdekkingen in de sociale wetenschappen en de
natuurwetenschappen:
○ Sociologie kan materiële voorwerp (de samenleving) niet op zelfde manier
bestuderen als de natuurwetenschappen (natuur).
○ De sociologie bestudeerd de samenleving in al haar kenmerken en facetten, op een
manier waarmee je systematische kennis kan verwerven.
○ De sociologie is een wetenschap: Hij zoekt naar regelmaat en voorspelbaarheid in
waarneembare verschijnselen op basis van empirisch onderzoek.
○ De sociologie is een bijzondere wetenschap: Hij houdt zich bezig met een
eigensoortige werkelijkheid: de sociale.
⇢ De bouwstenen van die werkelijkheid zijn sociale feiten.
⇢ Die sociale feiten zijn met elkaar verbonden in een gestructureerd geheel en
staan dus niet los van elkaar.
1. De sociologie, een wetenschap als (g)een ander?
○ Het proces van onttovering: Er hangt een sluier over elke realiteit, wetenschappers
hebben als oprecht om minstens een tipje van die sluier op te lichter, hun droom is
om die volledige werkelijkheid helemaal te ontsluieren.
○ De sociologie moeten we situeren in dat proces van onttovering:
1. Wetenschappelijke belangstelling naar ver verwijderde fenomenen: de
sterren en de maan (Galilei, copernicus,..).
- Waarneming zijn als ze systematisch (over een langere periode zijn) en
met goede instrumenten worden genomen zijn ze onweerlegbaar
bewijs.
2. Wetenschappelijke belangstelling naar nabijere werkelijkheid: eerst de dode
natuur (bv. zwaartekracht) (Newton) en daarna de levende natuur (bv.
organismen) (Linnaeus, Darwin,..).
3. Wetenschappelijke belangstelling naar de samenleving
- Sociologie = Bestudeerd de samenleving waarin de mensen leven
- De sociologie is pas laat ontstaan (Dürkheim).
4. Wetenschappelijke belangstelling naar het innerlijke van de mens.
- Psychologie en psychiatrie (Freud)
○ Waarom kwam de sociologie pas zo laat tot leven:
1. Wetenschappelijke belangstelling ging uit naar andere zaken (hierboven
vermeld) (bv. ver verwijderde fenomenen; sterren, zwarte gaten, theologie,
kunsten,..).
2. We ervaren omgeving als vanzelfsprekend. Samenlevingsverbanden vormen
onze identiteit en onze waarneming zonder dat we ons daarvan bewust zijn.
3. De wetenschappelijke verklaringen speelden pas een rol wanneer die
samenleving niet langer als een door een god gegeven orde werd ervaren.
, ○ De ‘onttovering van de wereld’ (Weber “Die Entzaüberung der Welt”)
= Door wetenschappelijke ontwikkelingen en ontdekkingen wordt de wereld
‘onttoverd’.
⇢ Zolang wetenschappelijke ontdekkingen geen belangstelling krijgen of er
geen ontdekkingen zijn blijft de wereld magisch / betoverend (bv.
zonsopkomst is magisch want men kent de zonnecyclus niet).
⇢ Doordringen naar de kern van zaken die natuurwetenschappelijk ten
grondslag liggen aan het bestaan en het voortbestaan van de aarde en al het
leven op aarde.
⇢ Wetenschappen konden de rol van de goden en mythe konden overnemen
waarvan m’n dacht dat zij de sociale werkelijkheid aanstuurden.
⇢ Zodra mensen de samenleving zagen als door hen zelf gemaakt en dus
‘maakbaar’, werd ze een voorwerp van onderzoek en beleid.
⇢ De onttovering van de wereld was een lang proces: De Verlichting, de Franse
revolutie en de industrialisering speelde hierbij een belangrijke rol.
1.1 Er is meer wetenschap onder de zon dan enkel natuurwetenschap
Natuurwetenschap(pen) versus sociologische wetenschap
1. Waarom uitspraken van de sociologen over de sociale werkelijkheid niet zonder verzet
aanvaard (zoals die van de natuurwetenschappen over de natuur)?
○ Vaststellingen van sociologen worden niet meteen aangenomen en botsen op
tegenkanting.
○ Vaststellingen (bv. onderzoek toont dat werkloos zijn niet eigen schuld is) raken
moeilijk verankert in de geest aangezien ze niet passen in het heersende stereotype
en ingaan tegen onze intuïtie (bv. mensen zijn werkloos door hun eigen schuld).
○ Wetenschap wordt door overgrote meerderheid beschouwd als enkel de
natuurwetenschap.
↓ MAAR TOCH...
!!! … hebben sociale wetenschappen het dagelijks leven al grondig beïnvloed.
Maatschappelijke innovaties hebben al bijgedragen tot de economische groei, de
welvaartsstijging en de consumptiemogelijkheden van de hedendaagse kapitalistische
verzorgingsstaat. Ze doen dit door sociale wetmatigheden aan banden te leggen.
2. Het verschil tussen ontdekkingen in de sociale wetenschappen en de
natuurwetenschappen:
○ Sociologie kan materiële voorwerp (de samenleving) niet op zelfde manier
bestuderen als de natuurwetenschappen (natuur).
