HOOFDSTUK 8: DE HOGERE CEREBRALE
FUNCTIES
D E F U N C T IE S V A N D E H E R S E N S C H O R S
DIFFUSE EN LOKALE CORTICALE STOORNISSEN
- Normaal cognitief functioneren
o Groot deel van de hersenschors en onderlinge verbinden van de schorsgebieden
moeten intact zijn
- Gegeneraliseerd verlies van neuronen
o Achteruitgang van cognitieve functies (dementie) en aantasting van persoonlijkheid
- Lokale stoornissen
o Afh van de plats treden beperkte symptomen op
§ Stoornissen in taalgebruik = afasie
§ Niet weten te handelen = apraxie
§ Niet kunnen plaatsen van zintuigelijke informatie = agnosie
o Geïsoleerde stoornissen van deze functies laten de persoonlijkheid doorgaans intact
§ Niet altijd het geval: lokale frontale stoornissen tasten de persoonlijkheid aan
- Cognitieve stoornis vaststellen
o Alleen als primaire motorische en zintuigelijke vermogens en bewustzijn en
coöperatie voldoende intact zijn
§ Mag geen afasie diagnosticeren als er motorische stoornissen zijn die
spreken onmogelijk maken
§ Apraxie kan niet worden vastgesteld in een verlamde lichaamshelft
§ Astereognosie is alleen te onderkennen als het primaire gevoel in orde is
- Als niet vertrouwd met het onderscheid tussen deze functies dan ten onrechte een pt als
dement of verward beschouwen
ANATOMISCHE ORGANISATIES
- Achterste deel van de cerebrale hemisfeer (met pariëtale, temporale en occipitale kwabben)
o Betrokken bij waarneming
o In tweede instantie bij aanzet tot handelen
- Voorste deel (frontale kwabben)
o Van belang voor uitvoerende/executieve functies en integriteit van de persoonlijkheid
o Nemen van besluiten over wat te doen met de grote hoeveelheid sensorische info die
voortdurend binnenkomt en hoe dit aanpakken
- Waarnemen: 3 stappen
o Info moet binnenkomen
§ Gebeurt er wat?
§ Primaire cortex
, o Info moet geanalyseerd worden
§ Wat gebeurt er?
§ Secundaire cortex
• Sluiten aan op de primaire cortexarealen
• Werken de dimensies van sensorische info verder uit
o Met betrekking tot zakelijke/gnostische kenmerken (van
welke plaats kom de info? Is er een beweging?)
o Met betrekking tot emotionele/motivationele kenmerken
(om wat voor iets gaat het? Hoe ziet het eruit, hoe voelt het
aan, hoe is de klank?)
• = associatie gebieden
• = unimodaal: gaat om 1 zintuigelijke kwaliteit (bv: zien)
o Info moet in een context geplaatst worden
§ Wat betekent dat en wat nu?
§ Tertiaire cortex
• = heteromodaal associatiegebied = hier komen de verschillende
unimodale associatiegebieden samen
Gebied 9: in het temporo-occipitopariëtale overgangsgebied komen
visuele, auditieve en sensibele prikkels met elkaar tot 1 begrip. Dit
kan vervolgens ook benoemd worden.
Deze synthese van info kan aanleiding zijn tot een willekeurige actie
vanuit de prefrontale cortex.
In de secundaire cortexgebieden: gnostische sensibele info wordt
zodanig verwerkt dat lokalisatie in de ruimte (waar) begrepen wordt
=> er is een vrij directe verbinding met de secundaire motorische
gebieden waar beweging gegenereerd wordt
Sensibele info die met de aard van wat gevoeld wordt (wat) te maken
heeft gaat via de heteromodale gebieden, na koppeling met andere
info, naar de limbische cortex.
Een belangrijk deel van info over het sensibele wat, met name wat
over emotie gaat, verloopt ok via het vitale systeem.
=>ook andere modaliteiten hebben zo een tweedeling in waar en wat, maar telkens op een andere manier
TAALDOMINANTIE
- Linker hemisfeer = meestal taaldominant
o De hemisfeer heeft een belangrijke functie bij het rationele taalgebruik en handelen
o 90% vd bevolking is rechtshandig => taalcentrum in linker hemisfeer
o Linkshandig en mensen die ambidexter zijn => taalcentrum in de helft van de gevallen
nog steeds in linker hemisfeer
FUNCTIES
D E F U N C T IE S V A N D E H E R S E N S C H O R S
DIFFUSE EN LOKALE CORTICALE STOORNISSEN
- Normaal cognitief functioneren
o Groot deel van de hersenschors en onderlinge verbinden van de schorsgebieden
moeten intact zijn
- Gegeneraliseerd verlies van neuronen
o Achteruitgang van cognitieve functies (dementie) en aantasting van persoonlijkheid
- Lokale stoornissen
o Afh van de plats treden beperkte symptomen op
§ Stoornissen in taalgebruik = afasie
§ Niet weten te handelen = apraxie
§ Niet kunnen plaatsen van zintuigelijke informatie = agnosie
o Geïsoleerde stoornissen van deze functies laten de persoonlijkheid doorgaans intact
§ Niet altijd het geval: lokale frontale stoornissen tasten de persoonlijkheid aan
- Cognitieve stoornis vaststellen
o Alleen als primaire motorische en zintuigelijke vermogens en bewustzijn en
coöperatie voldoende intact zijn
§ Mag geen afasie diagnosticeren als er motorische stoornissen zijn die
spreken onmogelijk maken
§ Apraxie kan niet worden vastgesteld in een verlamde lichaamshelft
§ Astereognosie is alleen te onderkennen als het primaire gevoel in orde is
- Als niet vertrouwd met het onderscheid tussen deze functies dan ten onrechte een pt als
dement of verward beschouwen
ANATOMISCHE ORGANISATIES
- Achterste deel van de cerebrale hemisfeer (met pariëtale, temporale en occipitale kwabben)
o Betrokken bij waarneming
o In tweede instantie bij aanzet tot handelen
- Voorste deel (frontale kwabben)
o Van belang voor uitvoerende/executieve functies en integriteit van de persoonlijkheid
o Nemen van besluiten over wat te doen met de grote hoeveelheid sensorische info die
voortdurend binnenkomt en hoe dit aanpakken
- Waarnemen: 3 stappen
o Info moet binnenkomen
§ Gebeurt er wat?
§ Primaire cortex
, o Info moet geanalyseerd worden
§ Wat gebeurt er?
§ Secundaire cortex
• Sluiten aan op de primaire cortexarealen
• Werken de dimensies van sensorische info verder uit
o Met betrekking tot zakelijke/gnostische kenmerken (van
welke plaats kom de info? Is er een beweging?)
o Met betrekking tot emotionele/motivationele kenmerken
(om wat voor iets gaat het? Hoe ziet het eruit, hoe voelt het
aan, hoe is de klank?)
• = associatie gebieden
• = unimodaal: gaat om 1 zintuigelijke kwaliteit (bv: zien)
o Info moet in een context geplaatst worden
§ Wat betekent dat en wat nu?
§ Tertiaire cortex
• = heteromodaal associatiegebied = hier komen de verschillende
unimodale associatiegebieden samen
Gebied 9: in het temporo-occipitopariëtale overgangsgebied komen
visuele, auditieve en sensibele prikkels met elkaar tot 1 begrip. Dit
kan vervolgens ook benoemd worden.
Deze synthese van info kan aanleiding zijn tot een willekeurige actie
vanuit de prefrontale cortex.
In de secundaire cortexgebieden: gnostische sensibele info wordt
zodanig verwerkt dat lokalisatie in de ruimte (waar) begrepen wordt
=> er is een vrij directe verbinding met de secundaire motorische
gebieden waar beweging gegenereerd wordt
Sensibele info die met de aard van wat gevoeld wordt (wat) te maken
heeft gaat via de heteromodale gebieden, na koppeling met andere
info, naar de limbische cortex.
Een belangrijk deel van info over het sensibele wat, met name wat
over emotie gaat, verloopt ok via het vitale systeem.
=>ook andere modaliteiten hebben zo een tweedeling in waar en wat, maar telkens op een andere manier
TAALDOMINANTIE
- Linker hemisfeer = meestal taaldominant
o De hemisfeer heeft een belangrijke functie bij het rationele taalgebruik en handelen
o 90% vd bevolking is rechtshandig => taalcentrum in linker hemisfeer
o Linkshandig en mensen die ambidexter zijn => taalcentrum in de helft van de gevallen
nog steeds in linker hemisfeer
