Anatomie uitwerking
• Tractus respiratorius
College Anatomie/fysiologie: de tractus respiratorius Doelstellingen De student kan:
1. De bouw en werking van het ademhalingsstelsel ten behoeve van de gaswisseling van de
mens beschrijven.
Positie en structuur:
Neusgaten;
De neusgaten (nares) vormen de belangrijkste route van luchttoevoer naar de luchtwegen. Achter
elk neusgat ligt een grote holte, waarvan de wanden worden gevormd door verschillende botten van
het gezicht. De rechter- en linker neusholte worden gescheiden door het septum (neustussenschot),
een perpendiclair blad van bot en kraakbeen, gevormd door het ploegschaarbeen (vormer) en het os
ethmoidale (zeefbeen) en ook het kraakbeen dat het voorste deel van de neus vormt.
→ Zie figuur 10.3 op blz. 263 van anatomie boek.
Botten die de neusholte vormen;
- De bovenzijde bestaat uit: ossa nasales, os frontale, de lamina cribrosavan het os ethmoidale
en het os spheniodale.
- De bodem bestaat uit: de bovenzijde van de mondholte, deze bestaat uit het zachte
verhemelte (onwillekeurige spieren).
- Het harde verhemelte bestaat uit: de maxilla en ossa palatina.
- De zijwanden bestaan uit: de os maxilla, het os ethmoidale en de onderste conchae nasales
(neusschelpen).
- De achterwand is open naar de pharynx
Vertaling:
Ossa nasales Neusbeen
Os frontale Voorhoofdsbeen
Lamina cribrosa Deel van het zeefbeen, in schedel ter hoogte
van de neus.
Os ethmoidale Het zeefbeen, in de neus onder het
voorhoofdbeen
Os spheniodale Wiggenbeen, in de basis van schedel op
ooghoogte
Maxilla Bovenkaakbeen
Ossa palatinum Gehemeltebeen
Conchae nasales Neusschelp, met slijmvlies beklede botplaat
Pharynx Slokdarmhoofd
,Bekleding van de neusholte:
- Zeer vaatrijk cilinderepitheel met trilharen, dat slijm afscheidende bekercellen bevat. Aan de
voorzijde (in de huid) heeft het epitheel grove haren bedekt met plakkerig slijm die de lucht
naar de achterkant (de naso pharynx) van de neus filteren.
Openingen naar de neusholte:
- De nases anteriores (neusgaten) vormen de openingen van de buitenzijde naar de
neusholte.
- De choanea zijn de openingen van de neusholte naar de pharynx (slokdarmhoofd).
- De neusbijholte (paranasale sinussen) zijn 4 groepen van kleine luchthoudende holten in de
aangezichtsschedel en die uitkomen in de neusholte. Ze zijn bedekt met hetzelfde epitheel
als de neusholte. De belangrijkste neusbijholten zijn:
1. Sinus maxillares in de zijwanden;
2. Sinus frontales en sphenoidalis in de bovenzijde;
3. Sinus ethmoidales in het bovenste deel van de zijwanden;
- De sinussen zijn betrokken bij de spraak en maken de schedel lichter.
- De ductus lacrimalis (traanbuis) voert beiderzijds tranen af vanuit de saccus lacrimialis naar
de onderste neusgang.
De functie van de neus:
- In de neusholte wordt de lucht verwarmd, bevochtigd en gefilterd.
- De drie neusschelpen (conchae) vergroten het oppervlak en veroorzaken turbulentie,
waardoor de ingeademde lucht over het hele neusoppervlak wordt verspreidt, dit zorgt
weer voor een optimale prestatie van de functies van de neusholte.
- Opwarming: De enorme doorbloeding van de slijmvliezen maakt een snelleopwarming van
de luchtstroom mogelijk. Dit verklaart ook het grote bloedverlies bij een neusbloeding
(epistaxis).
- Filtering en zuivering: De haren bij de voorste nares vangen de grotere delen. Kleinere
deeltjes zoals stof en bacteriën komen vast te zitten in het slijm. Dit slijm beschermd het
onderliggende epitheel tegen irritatie en voorkomt uitdroging. De synchroon bewegende
trilharen drijven het slijm naar de keel, waar het doorgeslikt of opgehoest wordt.
- Bevochtiging: Als de lucht over het vochtige slijmvlies verplaatst wordt, raakt hij verzadigd
met waterdamp. Irritatie van de neusslijmvliezen veroorzaakt niezen.
- Reukfunctie: De receptoren die de lucht opvangen (olfactorisch epitheel) zitten in het dak
van de neus bij de lamina cribrosa en de bovenste conchae. De receptoren worden
gestimuleerd via de door de lucht gevoerde geuren. Hierdoor komen de zenuwsignalen in
actie en worden deze door de twee nervi olfactori (de eerste hersenzenuwen) naar de
hersenen gestuurd en zodra aangekomen in de hersenen worden het als geuren ervaren.
, De pharynx:
Positie: De keel is een gang van ongeveer 12-14 cm lang. Hij loopt van de achterste nares achter de
mond en de larynx naar het niveau van de zesde halswervel waar hij de slokdarm vormt.
- Pharynx is verdeeld in drie delen:
1. Nasopharynx: Achter de neusholte boven het niveau van het zachte verhemelte. Op elke
zijwand bevindt zich de uitmondig van de buis van Eustachius (tuba auditiva) die loopt naar
het middenoor. Op de achterwand bevinden zich neusamandelen (adenoïden, tonsillae
pharyngeae). Vooral zichtbaar bij kinderen tot +/- 7 jaar.
2. Oropharynx: Achter de mondholte en loopt onder het niveau van zachte verhemelte tot
niveau van bovenste deel van het derde halswervellichaam. De zijwanden lopen over in
zachte verhemelt, waardoor 2 plooien ontstaan (arcus palatoglossus en arcus
palatopharyngeus). Tussen elke plooi bevinden zich de keelamandelen (tonsilla palatina).
Tijdens slikken wordt het zachte verhemelte en de huig (uvula) naar boven gedrukt, de
neusholte wordt afgesloten om te voorkomen dat voedsel en vocht binnenkomt.
3. Laryngopharynx: Strekt zich uit van de oropharynx tot de oesophagus onderaan en de larynx
vooraan.
- De structuur bestaat uit:
1. Slijmvlies;
2. Submucosa;
3. Gladde spieren.
- Functies van de pharynx op een rij:
1. Doorgang van lucht en voedsel;
2. Opwarming en bevochtiging;
3. Gehoor;
4. Bescherming;
5. Spraak.
• Tractus respiratorius
College Anatomie/fysiologie: de tractus respiratorius Doelstellingen De student kan:
1. De bouw en werking van het ademhalingsstelsel ten behoeve van de gaswisseling van de
mens beschrijven.
Positie en structuur:
Neusgaten;
De neusgaten (nares) vormen de belangrijkste route van luchttoevoer naar de luchtwegen. Achter
elk neusgat ligt een grote holte, waarvan de wanden worden gevormd door verschillende botten van
het gezicht. De rechter- en linker neusholte worden gescheiden door het septum (neustussenschot),
een perpendiclair blad van bot en kraakbeen, gevormd door het ploegschaarbeen (vormer) en het os
ethmoidale (zeefbeen) en ook het kraakbeen dat het voorste deel van de neus vormt.
→ Zie figuur 10.3 op blz. 263 van anatomie boek.
Botten die de neusholte vormen;
- De bovenzijde bestaat uit: ossa nasales, os frontale, de lamina cribrosavan het os ethmoidale
en het os spheniodale.
- De bodem bestaat uit: de bovenzijde van de mondholte, deze bestaat uit het zachte
verhemelte (onwillekeurige spieren).
- Het harde verhemelte bestaat uit: de maxilla en ossa palatina.
- De zijwanden bestaan uit: de os maxilla, het os ethmoidale en de onderste conchae nasales
(neusschelpen).
- De achterwand is open naar de pharynx
Vertaling:
Ossa nasales Neusbeen
Os frontale Voorhoofdsbeen
Lamina cribrosa Deel van het zeefbeen, in schedel ter hoogte
van de neus.
Os ethmoidale Het zeefbeen, in de neus onder het
voorhoofdbeen
Os spheniodale Wiggenbeen, in de basis van schedel op
ooghoogte
Maxilla Bovenkaakbeen
Ossa palatinum Gehemeltebeen
Conchae nasales Neusschelp, met slijmvlies beklede botplaat
Pharynx Slokdarmhoofd
,Bekleding van de neusholte:
- Zeer vaatrijk cilinderepitheel met trilharen, dat slijm afscheidende bekercellen bevat. Aan de
voorzijde (in de huid) heeft het epitheel grove haren bedekt met plakkerig slijm die de lucht
naar de achterkant (de naso pharynx) van de neus filteren.
Openingen naar de neusholte:
- De nases anteriores (neusgaten) vormen de openingen van de buitenzijde naar de
neusholte.
- De choanea zijn de openingen van de neusholte naar de pharynx (slokdarmhoofd).
- De neusbijholte (paranasale sinussen) zijn 4 groepen van kleine luchthoudende holten in de
aangezichtsschedel en die uitkomen in de neusholte. Ze zijn bedekt met hetzelfde epitheel
als de neusholte. De belangrijkste neusbijholten zijn:
1. Sinus maxillares in de zijwanden;
2. Sinus frontales en sphenoidalis in de bovenzijde;
3. Sinus ethmoidales in het bovenste deel van de zijwanden;
- De sinussen zijn betrokken bij de spraak en maken de schedel lichter.
- De ductus lacrimalis (traanbuis) voert beiderzijds tranen af vanuit de saccus lacrimialis naar
de onderste neusgang.
De functie van de neus:
- In de neusholte wordt de lucht verwarmd, bevochtigd en gefilterd.
- De drie neusschelpen (conchae) vergroten het oppervlak en veroorzaken turbulentie,
waardoor de ingeademde lucht over het hele neusoppervlak wordt verspreidt, dit zorgt
weer voor een optimale prestatie van de functies van de neusholte.
- Opwarming: De enorme doorbloeding van de slijmvliezen maakt een snelleopwarming van
de luchtstroom mogelijk. Dit verklaart ook het grote bloedverlies bij een neusbloeding
(epistaxis).
- Filtering en zuivering: De haren bij de voorste nares vangen de grotere delen. Kleinere
deeltjes zoals stof en bacteriën komen vast te zitten in het slijm. Dit slijm beschermd het
onderliggende epitheel tegen irritatie en voorkomt uitdroging. De synchroon bewegende
trilharen drijven het slijm naar de keel, waar het doorgeslikt of opgehoest wordt.
- Bevochtiging: Als de lucht over het vochtige slijmvlies verplaatst wordt, raakt hij verzadigd
met waterdamp. Irritatie van de neusslijmvliezen veroorzaakt niezen.
- Reukfunctie: De receptoren die de lucht opvangen (olfactorisch epitheel) zitten in het dak
van de neus bij de lamina cribrosa en de bovenste conchae. De receptoren worden
gestimuleerd via de door de lucht gevoerde geuren. Hierdoor komen de zenuwsignalen in
actie en worden deze door de twee nervi olfactori (de eerste hersenzenuwen) naar de
hersenen gestuurd en zodra aangekomen in de hersenen worden het als geuren ervaren.
, De pharynx:
Positie: De keel is een gang van ongeveer 12-14 cm lang. Hij loopt van de achterste nares achter de
mond en de larynx naar het niveau van de zesde halswervel waar hij de slokdarm vormt.
- Pharynx is verdeeld in drie delen:
1. Nasopharynx: Achter de neusholte boven het niveau van het zachte verhemelte. Op elke
zijwand bevindt zich de uitmondig van de buis van Eustachius (tuba auditiva) die loopt naar
het middenoor. Op de achterwand bevinden zich neusamandelen (adenoïden, tonsillae
pharyngeae). Vooral zichtbaar bij kinderen tot +/- 7 jaar.
2. Oropharynx: Achter de mondholte en loopt onder het niveau van zachte verhemelte tot
niveau van bovenste deel van het derde halswervellichaam. De zijwanden lopen over in
zachte verhemelt, waardoor 2 plooien ontstaan (arcus palatoglossus en arcus
palatopharyngeus). Tussen elke plooi bevinden zich de keelamandelen (tonsilla palatina).
Tijdens slikken wordt het zachte verhemelte en de huig (uvula) naar boven gedrukt, de
neusholte wordt afgesloten om te voorkomen dat voedsel en vocht binnenkomt.
3. Laryngopharynx: Strekt zich uit van de oropharynx tot de oesophagus onderaan en de larynx
vooraan.
- De structuur bestaat uit:
1. Slijmvlies;
2. Submucosa;
3. Gladde spieren.
- Functies van de pharynx op een rij:
1. Doorgang van lucht en voedsel;
2. Opwarming en bevochtiging;
3. Gehoor;
4. Bescherming;
5. Spraak.
