Maes Chelsea 2VBl GGZ Gesprekstechnieken
Gesprekstechnieken in de geestelijke gezondheidszorg
Inleiding
Waarom is een professionele relatie belangrijk?
-Vertrouwensrelatie -> Alleen zo kan je krachtgericht werken (empowerend)
-Pt zo snel mogelijk terug in eigen kracht zetten
-Een stabiele relatie geeft veiligheid en vertrouwen. Dit versnelt het proces van
zelfregie en vergroot het oplossend vermogen
Wat is een goede IB?
-Geeft goed advies als de tijd rijp is
-Helpt inzicht te geven in problemen = ziekte inzicht
-Is empathisch en begripvol
-Straalt vertrouwen uit
-Heeft tijd
-Is ondersteunend en troostend
Cirkel van invloed en betrokkenheid:
Cirkel van invloed/betrokkenheid :
-De zaken waar de zelf invloed ophebben liggen in de cirkel van invloed.
Bv: Ik kies ervoor niet te studeren, maar naar Bobbejaanland te gaan. Wanneer ik
faal op mijn examen, dan had ik hier invloed op kunnen hebben)
-De cirkel van betrokkenheid zijn zaken waar we geen invloed op hebben.
Bv er rijden plots geen trams meer waardoor ik mijn examen mis.
Het heeft dus geen zin om boos te blijven over zaken die gebeuren in de cirkel
van betrokkenheid. Sta tijdens een gesprek met je pt stil bij het onderwerp, kan
ik hier ergens iets aan veranderen of zitten we in de cirkel van betrokkenheid?
Verschillende soorten gesprekken:
1
,Maes Chelsea 2VBl GGZ Gesprekstechnieken
-Intake gesprek
-Ventilerend gesprek (= niet gericht luisteren)
-Confronterend gesprek
-Motiverend gesprek (= MVG)
-Evaluerend gesprek
-Slechtnieuwsgesprek
…
EVA
-Exploratiefase
-Verdiepingsfase
-Actiefase
Kan zowel in 1 gesprek verweven zijn als in een cyclus van gesprekken
-Niet curatief, wel veranderingsproces teweegbrengen
-Spiraalvormig (Na voldoende exploratie ga je verdiepen. Het kan zijn dat je
dan nieuwe info krijgt, deze zal je opnieuw gaan exploreren enz.)
-Uniek
-Belevingswereld <-> Objectieve werkelijkheid (Bv: De zon schijnt en toch
vind pt dat het somber is buiten. Wijs hem hier niet op, geef ook geen gelijk.
Respecteer wat pt vindt. De belevingswereld is de objectieve wereld voor pt)
-Behoeften/krachten van de pt?
Exploratiefase:
-Exploreren -> Totaalbeeld (‘trek een foto’ van wat er gebeurde)
-Zelfonderzoek/begeleiden
-Onze taak: Samenvatten, ordenen, terugkoppelen
-Specifieke vaardigheden
-Ordenen van het gesprek
-Inhoud gebonden vaardigheden
Specifieke vaardigheden:
1. Concretiseren
-Gedrag
-Gedachten/gevoelens
-Oorzaak bevragen: ‘Wat zou volgens jou een oorzaak kunnen zijn?’
-Bespreekbaar maken -> Open vragen, herhalen
-Eventueel verduidelijken van de situatie
Je mag niet meer met twijfels zitten over het verhaal, alles moet
duidelijk zijn
2. Luisteren
-Gericht of niet gericht luisteren
-Actief of passief luisteren
Wanneer pt nood heeft aan ventilatie dan zal je niet gericht luisteren.
Wanneer je echt aan de slag moet dan ga je gericht luisteren.
Intake gesprek: Verwachting?
Ventilerend gesprek: Emoties centraal
2
, Maes Chelsea 2VBl GGZ Gesprekstechnieken
Confronterend gesprek: Verlies?/doelen
Motiverend gesprek: Verleden/heden
3. Aandachtgevend gedrag
-Non verbaal gedrag:
-Oogcontact, houding, persoonlijke ruimte, confrontatie en
discrepantie met verbaal gedrag benoemen
-Verbaal gedrag:
-Stimuleren -> Hoe? (open vragen geven ruimte, concreet maken)
-Let op parataal (=handgebaren)
-Verantwoordelijkheid
-Neutraal
-Confrontatie en discrepantie met non verbaal gedrag benoemen
(tegenstrijdigheid in verbaal en non verbale taal, benoem dit. Zeg bv dat
je merkt dat iemand gespannen is ondanks dat hij zegt van niet.
Zonder veroordelen)
4. Stiltes
-Functionele stilte
-Nadenken over inhoud en emoties (hv en pt)
-Afweermechanisme doorbreken (stoer gedrag kan wegzakken en pt kan
zich klein voelen)
-Exploratie naar emoties/gevoelens
-Twijfeling
-Kan aangewend zijn door hv
5. Parafraseren
-Controle van de inhoud
-Bekrachtiging/actief luisteren door hv
-Stimuleren
6. Reflecteren
-Controle gevoel/emotie
-Bevragen
-Verduidelijking
-Discrepantie?
7. Samenvatten
-Wanneer
-Ordenen
-Stimulatie om evt z’n verhaal verder te doen
-Inhoud/gevoelens samenbrengen
-Structuur
-Verduidelijking door hv
8. Vragen stellen
-Open/gesloten
-Afbakenen
-Inhoud/gevoel
-Onduidelijkheden
-Nog zaken die de hv moet weten?
3
Gesprekstechnieken in de geestelijke gezondheidszorg
Inleiding
Waarom is een professionele relatie belangrijk?
-Vertrouwensrelatie -> Alleen zo kan je krachtgericht werken (empowerend)
-Pt zo snel mogelijk terug in eigen kracht zetten
-Een stabiele relatie geeft veiligheid en vertrouwen. Dit versnelt het proces van
zelfregie en vergroot het oplossend vermogen
Wat is een goede IB?
-Geeft goed advies als de tijd rijp is
-Helpt inzicht te geven in problemen = ziekte inzicht
-Is empathisch en begripvol
-Straalt vertrouwen uit
-Heeft tijd
-Is ondersteunend en troostend
Cirkel van invloed en betrokkenheid:
Cirkel van invloed/betrokkenheid :
-De zaken waar de zelf invloed ophebben liggen in de cirkel van invloed.
Bv: Ik kies ervoor niet te studeren, maar naar Bobbejaanland te gaan. Wanneer ik
faal op mijn examen, dan had ik hier invloed op kunnen hebben)
-De cirkel van betrokkenheid zijn zaken waar we geen invloed op hebben.
Bv er rijden plots geen trams meer waardoor ik mijn examen mis.
Het heeft dus geen zin om boos te blijven over zaken die gebeuren in de cirkel
van betrokkenheid. Sta tijdens een gesprek met je pt stil bij het onderwerp, kan
ik hier ergens iets aan veranderen of zitten we in de cirkel van betrokkenheid?
Verschillende soorten gesprekken:
1
,Maes Chelsea 2VBl GGZ Gesprekstechnieken
-Intake gesprek
-Ventilerend gesprek (= niet gericht luisteren)
-Confronterend gesprek
-Motiverend gesprek (= MVG)
-Evaluerend gesprek
-Slechtnieuwsgesprek
…
EVA
-Exploratiefase
-Verdiepingsfase
-Actiefase
Kan zowel in 1 gesprek verweven zijn als in een cyclus van gesprekken
-Niet curatief, wel veranderingsproces teweegbrengen
-Spiraalvormig (Na voldoende exploratie ga je verdiepen. Het kan zijn dat je
dan nieuwe info krijgt, deze zal je opnieuw gaan exploreren enz.)
-Uniek
-Belevingswereld <-> Objectieve werkelijkheid (Bv: De zon schijnt en toch
vind pt dat het somber is buiten. Wijs hem hier niet op, geef ook geen gelijk.
Respecteer wat pt vindt. De belevingswereld is de objectieve wereld voor pt)
-Behoeften/krachten van de pt?
Exploratiefase:
-Exploreren -> Totaalbeeld (‘trek een foto’ van wat er gebeurde)
-Zelfonderzoek/begeleiden
-Onze taak: Samenvatten, ordenen, terugkoppelen
-Specifieke vaardigheden
-Ordenen van het gesprek
-Inhoud gebonden vaardigheden
Specifieke vaardigheden:
1. Concretiseren
-Gedrag
-Gedachten/gevoelens
-Oorzaak bevragen: ‘Wat zou volgens jou een oorzaak kunnen zijn?’
-Bespreekbaar maken -> Open vragen, herhalen
-Eventueel verduidelijken van de situatie
Je mag niet meer met twijfels zitten over het verhaal, alles moet
duidelijk zijn
2. Luisteren
-Gericht of niet gericht luisteren
-Actief of passief luisteren
Wanneer pt nood heeft aan ventilatie dan zal je niet gericht luisteren.
Wanneer je echt aan de slag moet dan ga je gericht luisteren.
Intake gesprek: Verwachting?
Ventilerend gesprek: Emoties centraal
2
, Maes Chelsea 2VBl GGZ Gesprekstechnieken
Confronterend gesprek: Verlies?/doelen
Motiverend gesprek: Verleden/heden
3. Aandachtgevend gedrag
-Non verbaal gedrag:
-Oogcontact, houding, persoonlijke ruimte, confrontatie en
discrepantie met verbaal gedrag benoemen
-Verbaal gedrag:
-Stimuleren -> Hoe? (open vragen geven ruimte, concreet maken)
-Let op parataal (=handgebaren)
-Verantwoordelijkheid
-Neutraal
-Confrontatie en discrepantie met non verbaal gedrag benoemen
(tegenstrijdigheid in verbaal en non verbale taal, benoem dit. Zeg bv dat
je merkt dat iemand gespannen is ondanks dat hij zegt van niet.
Zonder veroordelen)
4. Stiltes
-Functionele stilte
-Nadenken over inhoud en emoties (hv en pt)
-Afweermechanisme doorbreken (stoer gedrag kan wegzakken en pt kan
zich klein voelen)
-Exploratie naar emoties/gevoelens
-Twijfeling
-Kan aangewend zijn door hv
5. Parafraseren
-Controle van de inhoud
-Bekrachtiging/actief luisteren door hv
-Stimuleren
6. Reflecteren
-Controle gevoel/emotie
-Bevragen
-Verduidelijking
-Discrepantie?
7. Samenvatten
-Wanneer
-Ordenen
-Stimulatie om evt z’n verhaal verder te doen
-Inhoud/gevoelens samenbrengen
-Structuur
-Verduidelijking door hv
8. Vragen stellen
-Open/gesloten
-Afbakenen
-Inhoud/gevoel
-Onduidelijkheden
-Nog zaken die de hv moet weten?
3
