Comparative politics: ‘If you only know 1 country, you don’t know any country at all’ (Lipset)
HOOFDSTUK 1 | POLITIEK EN POLITIEKE WETENSCHAP
Politieke wetenschap
Politieke wetenschappers zijn niet de enige die over politiek praten. Iemand die een boek schrijft, wil
naast het vertellen van het verhaal ook esthetische, literaire doelen bereiken. Charles Chaplin wilde
zijn aanklacht ook met humor brengen. Pablo Picasso wilde met zijn Guernica een overweldigend
effect sorteren om de Duitse aanval op de stad aan te klagen.
1.1 Politiek heeft betrekking op het sturen van een samenleving: afspraken maken en dingen regelen:
- Politika (grieks) = de zaken die met de polis (stedelijke samenleving) te maken hebben
- Zoon Aristoteles politikon = een sociaal wezen, een wezen dat van nature met anderen samenleeft
- Boek Plato politeia = visie op ideale samenleving
Politiek is alles wat te maken heeft met het besturen van een samenleving
1.2 Variaties in politiek
Politiek heeft betrekking op het sturen van een samenleving en samenleving is het belangrijkste
aspect van politiek dat kan variëren: politiek is overal waar regels bestaan (ook clubs en verenigingen)
1.2.1 politiek en territorium
We associëren politiek eerder met samenlevingen die verbonden zijn aan een territorium, verschil
tussen vereniging en sameleving (met territorium):
1. Vereniging: Enkel onderworpen aan regels binnen de vereniging, niet erbuiten
Als je het niet aanstaat, stap je eruit
2. Samenleving:Veel omvattender
Regels gelden voor de inwoners van een territorium
Niet zomaar te ontwijken
Ontwijken = verhuizen (maar dan in een nieuw grondgebied met nieuwe regels)
--> Territorialisering is een cruciale historische evolutie geweest. Nu: staten met grondgebied die ze
intern besturen en eventueel tegen externe vijanden beschermen.
Voorbeeld: De Rooms - Katholieke kerk:
Heeft geen grondgebied
Vereniging van gelovigen
Sterk geconfronteerd met de vorming van nationale staten
16de eeuw: strijd katholieken – protestanten: gereformeerde kerk verbond zich aan staten.
Waar katholieke kerk bleef domineren: strijd met vertegenwoordigers van het land die het
laatste woord wilden --> Kerk zag gezag slinken
Politiek speelt zich af in samenlevingen met een grondgebied – gaat veel verder dan het functionele
lidmaatschap van een vereniging of organisatie met specifiek doel.
1.2.2 De verschuivende culturele grenzen van de politiek
Grote historische verschillen:
1. Half 19de eeuw: politiek was beperkte aangelegenheid met aantal basisregels, rechtbanken, politie,
bescherming van de grenzen en aantal belastingbetalers.
2. In loop der jaren: meer vraag om nieuwe aspecten van samenleving door staat te laten regelen.
3. Nu: beschermende maatregelen die de gevolgen van het vrij economische verkeer moeten
inperken (eerste grote fundamentele verandering). Politiek is regelend op vlak van onderwijs,
wetenschap, cultuur en kunst, welzijn, gezondheid, sociale zekerheid, verkeer, milieu, etc, etc.
--> Historische evolutie ging gepaard met evolutie in de politieke cultuur.
1
HOOFDSTUK 1 | POLITIEK EN POLITIEKE WETENSCHAP
Politieke wetenschap
Politieke wetenschappers zijn niet de enige die over politiek praten. Iemand die een boek schrijft, wil
naast het vertellen van het verhaal ook esthetische, literaire doelen bereiken. Charles Chaplin wilde
zijn aanklacht ook met humor brengen. Pablo Picasso wilde met zijn Guernica een overweldigend
effect sorteren om de Duitse aanval op de stad aan te klagen.
1.1 Politiek heeft betrekking op het sturen van een samenleving: afspraken maken en dingen regelen:
- Politika (grieks) = de zaken die met de polis (stedelijke samenleving) te maken hebben
- Zoon Aristoteles politikon = een sociaal wezen, een wezen dat van nature met anderen samenleeft
- Boek Plato politeia = visie op ideale samenleving
Politiek is alles wat te maken heeft met het besturen van een samenleving
1.2 Variaties in politiek
Politiek heeft betrekking op het sturen van een samenleving en samenleving is het belangrijkste
aspect van politiek dat kan variëren: politiek is overal waar regels bestaan (ook clubs en verenigingen)
1.2.1 politiek en territorium
We associëren politiek eerder met samenlevingen die verbonden zijn aan een territorium, verschil
tussen vereniging en sameleving (met territorium):
1. Vereniging: Enkel onderworpen aan regels binnen de vereniging, niet erbuiten
Als je het niet aanstaat, stap je eruit
2. Samenleving:Veel omvattender
Regels gelden voor de inwoners van een territorium
Niet zomaar te ontwijken
Ontwijken = verhuizen (maar dan in een nieuw grondgebied met nieuwe regels)
--> Territorialisering is een cruciale historische evolutie geweest. Nu: staten met grondgebied die ze
intern besturen en eventueel tegen externe vijanden beschermen.
Voorbeeld: De Rooms - Katholieke kerk:
Heeft geen grondgebied
Vereniging van gelovigen
Sterk geconfronteerd met de vorming van nationale staten
16de eeuw: strijd katholieken – protestanten: gereformeerde kerk verbond zich aan staten.
Waar katholieke kerk bleef domineren: strijd met vertegenwoordigers van het land die het
laatste woord wilden --> Kerk zag gezag slinken
Politiek speelt zich af in samenlevingen met een grondgebied – gaat veel verder dan het functionele
lidmaatschap van een vereniging of organisatie met specifiek doel.
1.2.2 De verschuivende culturele grenzen van de politiek
Grote historische verschillen:
1. Half 19de eeuw: politiek was beperkte aangelegenheid met aantal basisregels, rechtbanken, politie,
bescherming van de grenzen en aantal belastingbetalers.
2. In loop der jaren: meer vraag om nieuwe aspecten van samenleving door staat te laten regelen.
3. Nu: beschermende maatregelen die de gevolgen van het vrij economische verkeer moeten
inperken (eerste grote fundamentele verandering). Politiek is regelend op vlak van onderwijs,
wetenschap, cultuur en kunst, welzijn, gezondheid, sociale zekerheid, verkeer, milieu, etc, etc.
--> Historische evolutie ging gepaard met evolutie in de politieke cultuur.
1
