Gezondheid in Vlaanderen
LEERDOELEN
• De student beschrijft relevante begrippen binnen het gezondheidslandschap.
• De student benoemt gezondheidsindicatoren en legt relaties tussen
gezondheidsindicatoren en gezondheidsdoelstellingen.
• De student benoemt verschillende vormen van preventie en legt relaties tussen
preventie en gezondheidsinterventies.
• De student identificeert relevante actoren op alle niveaus (wereldwijd, Europees,
nationaal) binnen de gezondheidspreventie.
• De student benoemt relevante gezondheidsthema's op alle niveaus (wereldwijd,
Europees, nationaal) binnen de gezondheidspreventie.
• De student benoemt het Health Field Concept van Lalonde en bijhorende
gezondheidsdeterminanten.
GEZONDHEID ?
Doelstellingen
• Data over fysieke activiteit, welbevinden, lichaamssamenstelling kunnen inschatten
op wereldvlak, in België, binnen sport en bewegen.
• Gezondheid versus ziekte
o Definitie gezondheid
§ Gezondheid vroeger en nu kunnen beschrijven
o Kennen van verschillende visies omtrent gezondheid
• ICF schema kennen en kunnen tekenen
Zitten we goed op vlak van lichaamsbeweging?
Wereld: Vrouwen zijn over het algemeen minder bezig met lichaamsbeweging.
Vooral in Amerika en het Midden-Oosten.
Sinds 1980 is de hoeveelheid van personen met obesitas verdubbeld in
meer dan 70 landen en stijgt nog steeds in vele landen.
De prevalentie bij kinderen ligt lager dan bij volwassenen MAAR de
stijging gaat wel sneller bij kinderen dan bij volwassenen.
België: We zitten gemiddeld 5,8u per dag stil. Dit is erg veel !
,Zitten we goed op vlak van lichaamsgewicht?
Wereld: Sinds 1980 is de hoeveelheid van personen met obesitas verdubbeld in
meer dan 70 landen en stijgt nog steeds in vele landen.
De prevalentie bij kinderen ligt lager dan bij volwassenen MAAR de
stijging gaat wel sneller bij kinderen dan bij volwassenen.
België: - BMI is stinds 1997 significant toegenomen
- Het BMI bij mannen is hoger dan bij vrouwen.
- Invloed van socio-cultureel vlak: laagst opgeleiden hebben een hogere
BMI
- Verschil in verschillende gewesten. (Brussels gewest < Vlaams gewest <
Waals gewest)
Significant = geen toeval
Zitten we goed op vlak van welzijn, vitaliteit en emoties ?
Mensen met een psychisch onwelbevinden is sinds 2001 gestegen met 9%.
• Meer en meer nadruk hierop leggen en aandacht geven.
GEZONDHEID VS ZIEKTE
Gezondheid
= Moeilijk te omschrijven
• Iederen denkt er anders over en maakt andere keuzes.
Evolutie i.d. tijd
Vroeger: Besmettelijke ziekten, cholera, pest …
Gezondheidszorg => vaccinaties
2 groepen: gezond & niet-gezond
Nu: Welvaartsziekten
§ Gedragsziekten (= waarom bewegen mensen niet of minder? Gaat puur over gedrag)
• Gedrag beïnvloed het slagen van de behandeling
• Gedrag beïnvloeg preventie
Vergrijzing v.d. bevolking
= Chronische ziekten stijgen vb. dementie, Parkinson, reuma, …
Behandeling gebeurt frequenter maar complexer
• Chronische ziekten kunnen niet worden opgelost door een vaccin of een spuitje. Ze
gaan vaker naar specialisten om hun problemen te laten oplossen.
,Informatiemaatschappij
! Informatie kritisch kunnen bekijken en verwerken
Welke middelen? Wat is de snelheid?
,Model van de geneeskunde
Etiologie
= leer der oorzaken
• Gekoppeld aan preventieve geneeskunde
• Hoe in bepaalde vlakken ingrijpen? => preventie in kaart brengen
• Als SB’er werkmogelijkheden
Voorbeelden:
• Factoren voor het ontstaan van obesitas
• Hoe kunnen we obesitas preventief voorkomen?
Curratieve geneeskunde
= gericht op herstel van een reeds verstoord evenwicht
= bepaalde ingrepen doen om het probleem te verhelpen
Voorbeeld: Gastric bypass
Stoornis
= Defect of het ontbreken van een orgaanfunctie of orgaan
• Kan leiden tot beperking of handicap
Voorbeeld: Stuk van de maag weg
Beperking
= De vermindering van mogelijkheden ten aanzien van gedrag of activiteiten
Voorbeeld: Minder snel kunnen eten, volumes eten kleiner door verkleining van de
maag
Handicap
= participatieprobleem. Bij handicap gaat het om de beleving van de beperkte persoon
Voorbeeld: Feestjes of etentjes zijn minder aangenaam
SB’er werken in revalidatie mits samenwerking kinesist.
,Definitie WHO
Gezondheid
= Een toestand van volkomen lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn en niet slechts de
afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken.
Ziekte
= Een ‘afwijking’ van een ‘normale’ functie of structuur van een orgaan of systeem van
het lichaam
CONCLUSIE: Eigenlijk moet je een beetje perfect zijn om gezond te zijn.
Kritische opmerking
MACHTELD HUBER
WHO: Na de WO2 waren er veel infectieziekten => ontdekking van antibiotica => alle
ziekten kunnen genzen => groot idealisme
Machteld: Te idealistisch – statisch – mensen worden ouder – meer chronische ziekten
Hoge kwaliteit van leven met chronische ziekten
Niet alleen kijken naar hoe ziek – maar ook hoe gezond ernaast
2011: BMJ
• Gezondheid in het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het
licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. De definitie is
flexibeler en dynamischer en neemt de veerkracht van mensen mee.
DOEL van nieuwe definitie:
§ 95% zorgbudget aan ziekten vs minimaal aan bevordering
§ Nieuwe definitie – aanzet – nieuwe programma’s – leren zelfbevordering
Gezondheid – visies
Gezondheidsbeeld:
à In de loop der tijd veranderd, een ruimere betekenis gekregen.
Afhankelijk de visie dat men hanteert, zal het begrip anders worden ingevuld en zal de
begeleiding er ook anders uitzien.
• Medische model
• Hollistische visie
• Sociologische visie
• Antropologische visie
, Medisch model
Mens
§ Lichaam en geest
§ lichaam als geheel van afzonderlijke, samenstellende delen staat centraal
§ Zo optimaal mogelijk functioneren van het menselijk lichaam
§ Puur biologiscb-technische visie
Wat met Bert?
Gebroken heup – alleenstaand – introvert – gaat elk weekend kaarten met zijn vrienden,
gaat altijd met de fiets naar de kaartnamiddagen – heeft het emotioneel moeilijk na zijn
scheiding
• Bert valt in dit medisch model uit de boot. Ze kijken enkel naar het fysieke waardoor
Bert geen ondersteuning zou krijgen.
Hollistische visie
Beklemtonen aspect heelheid, de mens is meer dan een som van afzonderlijke delen.
Begrip gezondheid:
‘Health is a state of complete physical, mental and social wellbeing and not merely the
absence of disease or infirmity.’
Gezondheid = fysieke toestand?
• 3 dimensies:
o Fysieke toestand
o Mentale status
o Sociale status
Dit model kan gekoppeld worden aan de visie van het WHO.
Sociologische visie
Nadruk:
o Vaardigheden
o Om zich aan te passen
o Rollen vervullen binnen de samenleving
o Optimaal functioneren van een individu binnen een groep binnen de samenleving
(sluit aan bij het socialisme)
LEERDOELEN
• De student beschrijft relevante begrippen binnen het gezondheidslandschap.
• De student benoemt gezondheidsindicatoren en legt relaties tussen
gezondheidsindicatoren en gezondheidsdoelstellingen.
• De student benoemt verschillende vormen van preventie en legt relaties tussen
preventie en gezondheidsinterventies.
• De student identificeert relevante actoren op alle niveaus (wereldwijd, Europees,
nationaal) binnen de gezondheidspreventie.
• De student benoemt relevante gezondheidsthema's op alle niveaus (wereldwijd,
Europees, nationaal) binnen de gezondheidspreventie.
• De student benoemt het Health Field Concept van Lalonde en bijhorende
gezondheidsdeterminanten.
GEZONDHEID ?
Doelstellingen
• Data over fysieke activiteit, welbevinden, lichaamssamenstelling kunnen inschatten
op wereldvlak, in België, binnen sport en bewegen.
• Gezondheid versus ziekte
o Definitie gezondheid
§ Gezondheid vroeger en nu kunnen beschrijven
o Kennen van verschillende visies omtrent gezondheid
• ICF schema kennen en kunnen tekenen
Zitten we goed op vlak van lichaamsbeweging?
Wereld: Vrouwen zijn over het algemeen minder bezig met lichaamsbeweging.
Vooral in Amerika en het Midden-Oosten.
Sinds 1980 is de hoeveelheid van personen met obesitas verdubbeld in
meer dan 70 landen en stijgt nog steeds in vele landen.
De prevalentie bij kinderen ligt lager dan bij volwassenen MAAR de
stijging gaat wel sneller bij kinderen dan bij volwassenen.
België: We zitten gemiddeld 5,8u per dag stil. Dit is erg veel !
,Zitten we goed op vlak van lichaamsgewicht?
Wereld: Sinds 1980 is de hoeveelheid van personen met obesitas verdubbeld in
meer dan 70 landen en stijgt nog steeds in vele landen.
De prevalentie bij kinderen ligt lager dan bij volwassenen MAAR de
stijging gaat wel sneller bij kinderen dan bij volwassenen.
België: - BMI is stinds 1997 significant toegenomen
- Het BMI bij mannen is hoger dan bij vrouwen.
- Invloed van socio-cultureel vlak: laagst opgeleiden hebben een hogere
BMI
- Verschil in verschillende gewesten. (Brussels gewest < Vlaams gewest <
Waals gewest)
Significant = geen toeval
Zitten we goed op vlak van welzijn, vitaliteit en emoties ?
Mensen met een psychisch onwelbevinden is sinds 2001 gestegen met 9%.
• Meer en meer nadruk hierop leggen en aandacht geven.
GEZONDHEID VS ZIEKTE
Gezondheid
= Moeilijk te omschrijven
• Iederen denkt er anders over en maakt andere keuzes.
Evolutie i.d. tijd
Vroeger: Besmettelijke ziekten, cholera, pest …
Gezondheidszorg => vaccinaties
2 groepen: gezond & niet-gezond
Nu: Welvaartsziekten
§ Gedragsziekten (= waarom bewegen mensen niet of minder? Gaat puur over gedrag)
• Gedrag beïnvloed het slagen van de behandeling
• Gedrag beïnvloeg preventie
Vergrijzing v.d. bevolking
= Chronische ziekten stijgen vb. dementie, Parkinson, reuma, …
Behandeling gebeurt frequenter maar complexer
• Chronische ziekten kunnen niet worden opgelost door een vaccin of een spuitje. Ze
gaan vaker naar specialisten om hun problemen te laten oplossen.
,Informatiemaatschappij
! Informatie kritisch kunnen bekijken en verwerken
Welke middelen? Wat is de snelheid?
,Model van de geneeskunde
Etiologie
= leer der oorzaken
• Gekoppeld aan preventieve geneeskunde
• Hoe in bepaalde vlakken ingrijpen? => preventie in kaart brengen
• Als SB’er werkmogelijkheden
Voorbeelden:
• Factoren voor het ontstaan van obesitas
• Hoe kunnen we obesitas preventief voorkomen?
Curratieve geneeskunde
= gericht op herstel van een reeds verstoord evenwicht
= bepaalde ingrepen doen om het probleem te verhelpen
Voorbeeld: Gastric bypass
Stoornis
= Defect of het ontbreken van een orgaanfunctie of orgaan
• Kan leiden tot beperking of handicap
Voorbeeld: Stuk van de maag weg
Beperking
= De vermindering van mogelijkheden ten aanzien van gedrag of activiteiten
Voorbeeld: Minder snel kunnen eten, volumes eten kleiner door verkleining van de
maag
Handicap
= participatieprobleem. Bij handicap gaat het om de beleving van de beperkte persoon
Voorbeeld: Feestjes of etentjes zijn minder aangenaam
SB’er werken in revalidatie mits samenwerking kinesist.
,Definitie WHO
Gezondheid
= Een toestand van volkomen lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn en niet slechts de
afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken.
Ziekte
= Een ‘afwijking’ van een ‘normale’ functie of structuur van een orgaan of systeem van
het lichaam
CONCLUSIE: Eigenlijk moet je een beetje perfect zijn om gezond te zijn.
Kritische opmerking
MACHTELD HUBER
WHO: Na de WO2 waren er veel infectieziekten => ontdekking van antibiotica => alle
ziekten kunnen genzen => groot idealisme
Machteld: Te idealistisch – statisch – mensen worden ouder – meer chronische ziekten
Hoge kwaliteit van leven met chronische ziekten
Niet alleen kijken naar hoe ziek – maar ook hoe gezond ernaast
2011: BMJ
• Gezondheid in het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het
licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven. De definitie is
flexibeler en dynamischer en neemt de veerkracht van mensen mee.
DOEL van nieuwe definitie:
§ 95% zorgbudget aan ziekten vs minimaal aan bevordering
§ Nieuwe definitie – aanzet – nieuwe programma’s – leren zelfbevordering
Gezondheid – visies
Gezondheidsbeeld:
à In de loop der tijd veranderd, een ruimere betekenis gekregen.
Afhankelijk de visie dat men hanteert, zal het begrip anders worden ingevuld en zal de
begeleiding er ook anders uitzien.
• Medische model
• Hollistische visie
• Sociologische visie
• Antropologische visie
, Medisch model
Mens
§ Lichaam en geest
§ lichaam als geheel van afzonderlijke, samenstellende delen staat centraal
§ Zo optimaal mogelijk functioneren van het menselijk lichaam
§ Puur biologiscb-technische visie
Wat met Bert?
Gebroken heup – alleenstaand – introvert – gaat elk weekend kaarten met zijn vrienden,
gaat altijd met de fiets naar de kaartnamiddagen – heeft het emotioneel moeilijk na zijn
scheiding
• Bert valt in dit medisch model uit de boot. Ze kijken enkel naar het fysieke waardoor
Bert geen ondersteuning zou krijgen.
Hollistische visie
Beklemtonen aspect heelheid, de mens is meer dan een som van afzonderlijke delen.
Begrip gezondheid:
‘Health is a state of complete physical, mental and social wellbeing and not merely the
absence of disease or infirmity.’
Gezondheid = fysieke toestand?
• 3 dimensies:
o Fysieke toestand
o Mentale status
o Sociale status
Dit model kan gekoppeld worden aan de visie van het WHO.
Sociologische visie
Nadruk:
o Vaardigheden
o Om zich aan te passen
o Rollen vervullen binnen de samenleving
o Optimaal functioneren van een individu binnen een groep binnen de samenleving
(sluit aan bij het socialisme)
