Samenvatting Fysiologie & Anatomie Hoofdstuk 12: Voortplanting en hoofdstuk 13: Erfelijkheid

FYSIOLOGIE & ANATOMIE
HOOFDSTUK 12: VOORTPLANTING BLZ. 458 – 489
HOOFDSTUK 13: ERFELIJKHEID EN DNA BLZ. 490 – 524

LEERDOELEN:
 Omschrijven van de mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen en beschrijft de relatie
met het hormoonstelsel (paragraaf 12.3 + 12.5)
 In eigen woorden uitleggen wat erfelijkheid is en omschrijft hierbij vijf verschillende soorten
overervingspatronen: autosomale overervingspatronen, heterosomale overervingspatronen,
X-chromosomaal dominante overerving, X-chromosomaal recessieve overerving, Y-
chromosomale overerving (paragraaf 13.1 – 13.5)
12.3 – VROUW ELIJKE GESLACHT SORGANEN
OVARIUM - EIERSTOKKEN (12.3.1)
♦ Intraperitoneaal naast de uterus en zijn bevestigd aan ligamenten waaronder het ligamentum
ovarii proprium
♦ Merglaag van de ovaria bevat veel losmazig bindweefsel met daarin bloed- en lymfevaten en
zenuwen
ONTWIKKELING VAN EICELLEN
♦ Oögenese
 Kiemcellen (oögoniën) migreren in de 6e embryonale week naar de ovaria waarna ze zich
gedurende een aantal maanden mitotisch gaan delen.
 Primaire oöcyt: cellen die begonnen zijn met de mitotische deling en wordt omgeven
door een laag cellen
Bij de primaire oöcyt komt de 1e meiotische deling tot stilstand in de profase
 Primaire follikel: primaire oöcyt omgeven door 1 laag cellen en ligt in de schorslaag
van het ovarium
EILEIDER (12.3.2)
♦ Wand bevat trilhaarepitheel en glad spierweefsel
 In geval van bevruchting wordt de eicel, zygote en het jonge embryonale stadium m.b.v.
o.a. trilharen naar de uterus vervoerd.
 In geval van geen bevruchting wordt de eicel door de wand van de eileider geresorbeerd
Onderdelen Beschrijving
Infundibulum Trechter met 1-2 cm lange fimbriae die zorgen voor opname van de eicel
Ampulla Wijd gedeelte; ongeveer tweederde deel
Lateraal gelegen
Isthmus Nauw gedeelte; ongeveer eenderde deel
Mediaal gelegen
Pars uterina Deel in de wand van de uterus

UTERUS (12.3.3)
♦ Ligging: tussen de urineblaas en rectum in de subperitoneale ruimte
Is bekleedt met het peritoneum (m.u.v. de cervix)
♦ Adnexa: de organen die bij de uterus horen: eileiders, ovaria, parametrium en de
Ophangbanden
♦ Functie: Bescherming en ontwikkeling van het embryo en voor de uitdrijving van het
kind
♦ De uterus bestaat uit:
Onderdelen Beschrijving
Fundus Koepelvormige deel boven en tussen de inmondingen van de eileiders
Fundushoek: plaats waar de eileider uitmondt
Corpus Lichaam; Grootste deel dat boven de baarmoederhals ligt
Cervix Baarmoederhals; onderste smalle gedeelte dat overgaat in de vagina.
Ostium internum: tussen corpus en cervix
Cervixkanaal (bovenste cervixdeel) vormt de verbinding tussen cavum uteri en de
vagina
Portio vaginalis: deel van de cervix dat uitsteekt in de vagina; ostium externum
bevindt zich ook hier.

Pagina 1 van 6

, ♦ De wand van de uterus bestaat van binnen naar buiten uit:
Laag Beschrijving
Endometrium Slijmvlies; in het cervixkanaal bevat dit veel slijmcellen
Portio vaginalis bevat slijmprop om te voorkomen dat bacteriën e.d. binnendringen
Myometrium Ong. 2 cm dikke spierwand, bestaande uit glad spierweefsel
Perimetrium Aan de bovenzijde van de uterus
Bestaat uit het peritoneum dat vergroeid met het myometrium
Gaat aan de zijkant over in ligamentum latum (brede band) dat de peritoneale
holte van het kleine bekken in een voorste deel (excavatio vesicouterina, tussen
blaas en uterus) en in een achterste deel (excavatio rectouterina, ruimte van
Douglas, tussen uterus en rectum)

VAGINA (12.3.4)
♦ Bestaat van binnen naar buiten uit:
 Slijmvlies; bestaande uit meerlagig plaveiselepitheel
 Glad spierweefsel
 Elastisch bindweefsel
♦ Bevat lactobacteriën die o.a. melkzuur produceren uit glycogeen
 Glycogeenproductie staat onder invloed van het hormoon oestron
 Zorgt voor een lage pH

VULVA – UITW ENDIGE VROUW ELIJKE GESLACHTSORGANEN (12.3.5)
Onderdeel Beschrijving
Labia majora Grote schaamlippen
Huidplooien die aan de buitenzijde behaard zijn
Begrenzen de schaamspleet
Bevatten vet-, talg-, zweet- en geurklieren
Labia minora Kleine schaamlippen
Onbehaarde dunne huidplooien
Liggen tussen labia majora die het vestibulum omsluiten
Clitoris Kegelvormige verhevenheid boven bij de verbinding van de labia minora
Bevat veel zenuwen en bloedvaten
Erogene zone
Vestibulum Voorhof
Ruimte tussen de labia minores waarin de urethra en vagina uitmonden
en de klieren van Bartholin (vestibulaire klieren)
Mons pubis Schaamheuvel, soms ook wel mons venus genoemd
Sterk behaard en veel onderhuids vetweefsel bevattend gebied voor en
boven de symfyse

12.5 – MANNELIJKE GESLACHTSORGANEN
TESTES (12.5.1)
♦ Bevinden zich in het scrotum waarin elke testis is opgehangen aan de funiculus
spermaticus
 De funiculus loopt vanaf de testis tot de inwendige liesopening
 De funiculus bestaat uit bloed- en lymfevaten, zenuwen, ductus deferens, cremasterspier
en bindweefselfascie
♦ Bloedvoorziening vanuit a. testicularis waarbij het bloed wordt gekoeld door een netwerk van
v. testicularis
♦ Descendes testiculorum:
 Afdalen van de testes vanuit de buikholte naar het scrotum; gebeurt een paar maanden
voor de geboorte
♦ Een testis bestaat uit 200-300 lobje waarbij ieder lobje tubuli seminiferi (zaadkanaaltjes) bevat
die uitmonden in de rete testis
 Wanden van de zaadkanaaltjes bevatten 2 soorten cellen:
 Spermatogoniën
 Cellen van Stertoli (steuncellen)
 Cellen van Leydig (interstitiële cellen)
 Bevinden zich tussen de zaadkanaaltjes
 Produceren testosteron (onder invloed van luteïniserend hormoon (LH))


Pagina 2 van 6