Samenvatting Chemie: H1. Veiligheid in een chemisch labo

H1. Veiligheid in een chemisch labo
1. Preventie en bescherming
Veiligheidsignalisatie ter preventie van incidenten

2 soorten bescherming:
1. Collectieve beschermingsmiddelen (CBM) → bv. trekkasten, opvangbakken, oogdouche,…
2. Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) → bv. labojas, veiligheidsbril, afspraken,…

2. Chemicaliën
Chemische producten hebben altijd een etiket → bevat info over de aard van het product, de
mogelijke gevaren en de voorzorgsmaatregelen

Het etiket bevat:
• Gevarensymbolen → vroeger had elk werelddeel andere pictorgrammen, nu allemaal
dezelfde
• Globally Harmonized System (GHS):
- H & P zinnen
- = Een wereldwijd geharmoniseerd systeem voor de indeling en etikettering van
chemische stoffen o.b.v. hun gevaareigenschappen
- Op initiatief van de Verenigde Naties
- Doel → bescherming van het milieu en de gezondheid van de mens + vrij verkeer van
stoffen en mengsels
• Fysicochemische parameters → bv. ρ, Tkpt, …
• Naam/adres van de leverancier
• …

Regulation on Classification, Labelling and Packaging (CLP):
▪ Ook wel EU-GHS genoemd
▪ Voert de regels van de veiligheid (GHS) op in de Europese Unie
▪ Vervangt de vroegere stoffen- en preparatenrichtlijnen
▪ Bevat ook regels voor het leveren en gebruiken van gevaarlijke stoffen
▪ Wat houden de EU-GHS-regels in?
Chemische stoffen + mengsels worden ingedeeld in gevarenklassen en -categoriën
naargelang de specifieke aard van de gevaarlijke eigenschappen + de ernst van het gevaar
➔ Ze kunnen worden opgedeeld in:
1) Fysische gevaren → worden nog onderverdeeld in 16 klassen*
2) Gezondheidsgevaren → worden nog onderverdeeld in 10 klassen
3) Milieugevaren → heeft 1 klasse: milieugevaarlijk
4) Gevaar voor de ozonlaag (enkel in de EU)

*Pictogrammen:
Fysische gevaren
Ontploffingsgevaar Product kan exploderen in de buurt van een
(GHS01) ontstekingsbron zoals een vlam of vonk

Ontvlambaar Product vat gemakkelijk bij contact met een
(GHS02) ontstekingsbron zoals een vlam of vonk

, Oxiderend Product reageert hevig op andere (brandbare) stoffen wat
(GHS03) zorgt voor ontbranding van die stoffen

Gas onder druk Samengeperst en/of vloeibaar gas → kan bij hoge
(GHS04) temperaturen of brand ontploffen


Gezondheidsgevaren
Corrosief / bijtend Product heeft een vernietigend effect op lichaamsweefsel
(GHS05) zoals ogen, huid en slokdarm → zorgt voor brandwonden

Giftig Zorgt bij inademen of contact met de huid of mond voor
(GHS06) ernstig gevaar → kan dodelijk zijn (per definitie schadelijk)

Acuut
gezondheidseffect / Zorgt bij inademen of contact met de huid of mond voor
schadelijk irritatie → kan schadelijk zijn
(GHS07)
Lange termijn Kan bij inademen of contact met de huid of mond
gezondheidsgevaar kankerverwekkend zijn of op andere manier schadelijk
(GHS08) voor de gezondheid

Milieugevaarlijk
Milieugevaar Product is schadelijk voor organismen wanneer het in de
(GHS09) natuur terecht komt


Voorbeeld:
Gevaar: Fysisch gevaar
Klasse: Ontvlambaar
EU-GHS / CLP: 3 categoriën afhankelijk van het vlampunt

Criteria voor ontvlambare vloeistoffen:
- Gevarencategorie 1 → vlampunt < 23°C en beginkookpunt ≤ 35°C
- Gevarencategorie 2 → vlampunt < 23°C en ebginkookpunt > 35°C
- Gevarencategorie 3 → vlampunt ≥ 23°C en ≤ 60°C
Elke categorie heeft signaalwoorden (staan altijd op het etiket vermeld)
➔ Gevaar / danger → voor de meest gevaarlijke categorie(ën) binnen een klasse
➔ Waarschuwing / warning → voor de minder gevaarlijke categorie(ën) binnen een klasse

Hazard- en Precautionary zinnen:
▪ H-zinnen:
➢ = Zinnen die de aard of intrinsieke/innerlijke eigenschappen beschrijven van
gevaarlijke producten en van risiconiveaus
➢ Voorbeeld: