Samenvatting - Farmacologie - geneesmiddelen

Hoofdstuk 1: geneesmiddelen bij pijn
1.1.Mechanisme van pijn

Definitie van pijn:

- Onplezierige, sensorische en emotionele ervaring die gepaard gaat met feitelijke of mogelijke
weefselbeschadiging
- Pijn heeft een signaalfunctie: waarschuwing voor gevaar

Soorten pijn:

- Nociceptieve pijn: aanwijsbare fysiologische oorzaak: ontsteking of trauma
meestal te behandelen door analgetica
- Neuro pathische pijn: neurologisch probleem met gewaarwording van pijn: zenuwaantasting
door infectie (gordelroos), trauma (fantoompijn), metabole ziekten (diabetische neuropathie)
precieze oorzaak moeilijk aan te duiden = moeilijk te behandelen
kan tot uiting komen via hyperalgesie, paresthesie en allodynie

Nociceptieve pijn:

- geleiding van een schadelijke prikkel langs een
afferent, nociceptief neuron, via het
ruggenmerg naar de hersenen
- efferente neuronen
o Moduleren de pijn
o Contact met afferente nociceptieve
neuronen
o Vrijstelling endorfine en
enkefaline(opioïdachtige componenten)
- Verminderede pijngewaarwording (daling
overdracht van zenuwimpulsen) na binding
opioïdachtige stoffen met opioïdreceptoren op de
afferente nociceptieve neuronen
- Glutamaat is de belangrijkste neurotransmitter
voor het overbrengen van pijnprikkels in CZS
- In rust zijn natriumkanalen gesloten  pijnsignaal
wordt doorgegeven  natriumkanalen open
 stimulatie natriumkanalen =
pijngewaarwording
blokkering natriumkanalen = anesthesie (verdoving)




~1~

,~2~

,1.2.Analgetica

Niet-opioïde analgetica:

- Paracetamol:
o Analgeticum (pijnstillend)
o Antipyreticum (koortswerend)
o Geen ontstekingsremmend effect
o Veilig
o Risicofactoren  lagere dosis: leverinsufficiëntie, ernstige nierinsufficiëntie en
chronisch alcoholgebruik
o Dafalgan, perdolan, sinutab, …
- Acetylsalicylzuur
o Geen eerste keuze bij pijn of koorts (eerste keuze is anti-aggregans)
o Sedergine, cardioaspirine

Opioïden:

- Narcotische analgetica
o Dafalgan codeïne
o Werken op CZS
o Verdovende middelen
o Uitsluitend pijnstillend, krachtig: post-operatief, na
trauma, palliatieve zorg
o Verslavend: fysisch als psychisch
o Doelwit: opioïdereceptoren (farmacodynamische fase)
o Verminderen afgifte neurotransmitter glutamaat
o Verminderen prikkelbaarheid neuronen
o Remmen overdracht pijnsignaal tussen afferente
nociceptieve neuronen
o Verschillende soorten opioïde receptoren: pinstilling hoofdzakelijk door activatie van
µ-receptoren
o Receptoren: ruggenmerg, hersenen, spijsverteringsstelsel
o Bijwerkingen: sedatie, onderdrukking ademhaling, nausea, obstipatie, jeuk,
pupilvernauwing en hypotensie
o Effect op pijngewaarwording
o Zwakwerkende:
 Codeïne
 Dihydrocodeïne
 tramadol
o Matig werkende:
 pethidine
 tilidine
o Sterkwerkende:
 Buprenorfine
 fentanyl

~3~

,  hydromorfon
 methadon
 Morfine
 Oxycodon
 Piritramide
 sufentanil
 tapentadol
o (opioïden zijn agonisten ter hoogte van opioïdreceptoren (vooralµ,δen κ) en worden
ook geklasseerd)

Pijnladder:

- Trap 1: lichte tot matige
pijn:
o Paracetamol
o NSAID’s
- Trap 2 en 3: erge tot
ernstige pijn:
o Opioïden
1.3.Lokale anesthetica

Werking:

- Blokkering natriumkanalen
- Veroorzaken gevoelloosheid (voor pijn, temperatuur en tastzin)
- Hoge dosering: verlies van motoriek: verlamming

Indicaties:

- Chirurgie
- Tandheelkunde
- Epidurale verdoving
- Lokale anesthesie (oog en huid)

Toepassingen:

- Oculair:
o proxymetacaïne
o Oxybuprocaïne
Hoofdstuk 2: geneesmiddelen bij ontsteking
2.1. mechanisme inflammatie (ontsteking)

Kenmerken inflammatie:

- Roodheid
- Zwelling
- Pijn
- Warmte
- Functieverlies

Signaalmoleculen:


~4~