GODSDIENSTIGE ONTWIKKELING
Godsdienstige ontwikkeling 1.2
Godsdienstige
ontwikkeling
,INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave ............................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
hoofdstuk 1: Focus op de school: werken in het katholiek onderwijs .............................................................. 3
Godsdienst in de kleuteronderwijs: basisactiviteit .............................................................................................. 3
Het werkplan rooms- katholieke godsdienst voor het katholiek kleuteronderwijs in vlaanderen ................. 3
Visietekst: godsdienst in de kleuterschool ...................................................................................................... 3
Cathechese, godsdienst vs gelovige opvoeding: geloofopvoeding ...................................................................... 5
Mandaat .............................................................................................................................................................. 6
De katholieke identiteit van een school ............................................................................................................... 6
De bijbelse en theologische bron van de katholieke indentiteit – know why ...................................................... 7
De mens als persoon: een geïntegreerde en holistische mensvisie ................................................................ 7
Uniciteit en waardigheid van de menselijke persoon ..................................................................................... 7
De mens is fundamenteel en rationeel wezen ................................................................................................ 7
De mens is faiblesse et promesse ................................................................................................................... 7
Een voorkeur voor de meet kwetsbaren ......................................................................................................... 7
Hoofdstuk 2: zichtbare “tekenen” van godsdienst en religiositeit in de kleuterklas: rituelen en symbolen ...... 8
Inleiding ............................................................................................................................................................... 8
Rituelen ........................................................................................................................................................... 8
Pictogrammen, tekens en symbolen ............................................................................................................... 8
Het morgen- en avondritueel .............................................................................................................................. 8
De elementen in het morgenritueel ................................................................................................................ 8
Het spel in het morgenritueel ......................................................................................................................... 8
Het gebed ........................................................................................................................................................ 9
Voorwaarden voor het maken en beoordelen van een gebed ....................................................................... 9
Godsbeeld en jezusbeeld ..................................................................................................................................... 9
Godsbeeld ....................................................................................................................................................... 9
Jezusbeeld ..................................................................................................................................................... 10
Creativiteit bij het bidden .................................................................................................................................. 10
De inhoud: 4 soorten gebeden ...................................................................................................................... 10
De vormen van gebed ................................................................................................................................... 10
Het avondritueel ................................................................................................................................................ 11
Andere rituelen in de kleuterklas ....................................................................................................................... 11
Stilte-educatie ............................................................................................................................................... 11
Relaxatie en meditatie in de kleuterklas ....................................................................................................... 11
Yoga ............................................................................................................................................................... 11
Massage......................................................................................................................................................... 11
Sacrale dans (meditatief dansen) .................................................................................................................. 11
Een godsdiensthoekje in de klas.................................................................................................................... 11
Epiloog: symbolen en rituelen in de kleuterklas ........................................................................................... 11
Hoofdstuk 3: het geloof van een leerling ....................................................................................................... 15
1
, Hoe leert een leerling geloven? ......................................................................................................................... 15
Geloven: resultaat van een leerproces.......................................................................................................... 15
Identificatieleren- participatief geloven ........................................................................................................ 15
Authenticiteit en specificiteit van het kinderlijk geloof................................................................................. 16
Evolutie van godsvoorstelling tijdens de kleuterleeftijd .................................................................................... 16
Fase 1: voor 3 jaar: een eerste vermoeden van een personage ................................................................... 16
Fase 2: tussen 3 en 4,5 jaar: intuïtie van een personage dat verschilt van mensen ..................................... 16
Fase 3: tussen 4,5 en 6 à 7 jaar: naar een specifieke opvatting over het goddelijke .................................... 17
Ingang op onverwachte vragen van kinderen ................................................................................................... 17
Jonge kinderen stekken vragen – enkele ontwikkelingspsychologische aspecten. ....................................... 17
Belangrijke aandachtspunten bij het beantwoorden van geloofsvragen van jonge kinderen (3-6 jaar) ...... 18
Enkele concrete houdingen bij het beantwoorden van geloofsvragen van kleuters .................................... 18
Hoofdstuk 4: focus op de kleuterklas: godsdienst in de kleuterklas geïntegreerd in het bc ............................ 19
De componenten van levensbeschouwelijke en religieuze groei ....................................................................... 19
Een christelijke visie op levensbeschouwelijke en religieuze groei ............................................................... 21
Basisschema voor leerprocessen: eenn proces doorheen 3 fasen ..................................................................... 22
Werken vanuit 3 impulsen ................................................................................................................................. 23
Impuls vanuit ervaring ................................................................................................................................... 23
Impuls vanuit geloofsverhalen en –beelden, Jezus en Godsbeeld ................................................................ 23
Impuls vanuit klasrituelen, en feesten .......................................................................................................... 23
Levensbeschouwelijke en religieuze groei vraagt om communicatie ................................................................ 23
Niveaus van communicatie ........................................................................................................................... 23
De voorbereiding ............................................................................................................................................... 24
Concrete werkwijze bij het integreren van godsdienstige activiteiten in een bc .......................................... 24
Gefaseerd verloop van een godsdienstaandbod vertrekkend vanuit impuls ervaringen.............................. 27
2
Godsdienstige ontwikkeling 1.2
Godsdienstige
ontwikkeling
,INHOUDSOPGAVE
Inhoudsopgave ............................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
hoofdstuk 1: Focus op de school: werken in het katholiek onderwijs .............................................................. 3
Godsdienst in de kleuteronderwijs: basisactiviteit .............................................................................................. 3
Het werkplan rooms- katholieke godsdienst voor het katholiek kleuteronderwijs in vlaanderen ................. 3
Visietekst: godsdienst in de kleuterschool ...................................................................................................... 3
Cathechese, godsdienst vs gelovige opvoeding: geloofopvoeding ...................................................................... 5
Mandaat .............................................................................................................................................................. 6
De katholieke identiteit van een school ............................................................................................................... 6
De bijbelse en theologische bron van de katholieke indentiteit – know why ...................................................... 7
De mens als persoon: een geïntegreerde en holistische mensvisie ................................................................ 7
Uniciteit en waardigheid van de menselijke persoon ..................................................................................... 7
De mens is fundamenteel en rationeel wezen ................................................................................................ 7
De mens is faiblesse et promesse ................................................................................................................... 7
Een voorkeur voor de meet kwetsbaren ......................................................................................................... 7
Hoofdstuk 2: zichtbare “tekenen” van godsdienst en religiositeit in de kleuterklas: rituelen en symbolen ...... 8
Inleiding ............................................................................................................................................................... 8
Rituelen ........................................................................................................................................................... 8
Pictogrammen, tekens en symbolen ............................................................................................................... 8
Het morgen- en avondritueel .............................................................................................................................. 8
De elementen in het morgenritueel ................................................................................................................ 8
Het spel in het morgenritueel ......................................................................................................................... 8
Het gebed ........................................................................................................................................................ 9
Voorwaarden voor het maken en beoordelen van een gebed ....................................................................... 9
Godsbeeld en jezusbeeld ..................................................................................................................................... 9
Godsbeeld ....................................................................................................................................................... 9
Jezusbeeld ..................................................................................................................................................... 10
Creativiteit bij het bidden .................................................................................................................................. 10
De inhoud: 4 soorten gebeden ...................................................................................................................... 10
De vormen van gebed ................................................................................................................................... 10
Het avondritueel ................................................................................................................................................ 11
Andere rituelen in de kleuterklas ....................................................................................................................... 11
Stilte-educatie ............................................................................................................................................... 11
Relaxatie en meditatie in de kleuterklas ....................................................................................................... 11
Yoga ............................................................................................................................................................... 11
Massage......................................................................................................................................................... 11
Sacrale dans (meditatief dansen) .................................................................................................................. 11
Een godsdiensthoekje in de klas.................................................................................................................... 11
Epiloog: symbolen en rituelen in de kleuterklas ........................................................................................... 11
Hoofdstuk 3: het geloof van een leerling ....................................................................................................... 15
1
, Hoe leert een leerling geloven? ......................................................................................................................... 15
Geloven: resultaat van een leerproces.......................................................................................................... 15
Identificatieleren- participatief geloven ........................................................................................................ 15
Authenticiteit en specificiteit van het kinderlijk geloof................................................................................. 16
Evolutie van godsvoorstelling tijdens de kleuterleeftijd .................................................................................... 16
Fase 1: voor 3 jaar: een eerste vermoeden van een personage ................................................................... 16
Fase 2: tussen 3 en 4,5 jaar: intuïtie van een personage dat verschilt van mensen ..................................... 16
Fase 3: tussen 4,5 en 6 à 7 jaar: naar een specifieke opvatting over het goddelijke .................................... 17
Ingang op onverwachte vragen van kinderen ................................................................................................... 17
Jonge kinderen stekken vragen – enkele ontwikkelingspsychologische aspecten. ....................................... 17
Belangrijke aandachtspunten bij het beantwoorden van geloofsvragen van jonge kinderen (3-6 jaar) ...... 18
Enkele concrete houdingen bij het beantwoorden van geloofsvragen van kleuters .................................... 18
Hoofdstuk 4: focus op de kleuterklas: godsdienst in de kleuterklas geïntegreerd in het bc ............................ 19
De componenten van levensbeschouwelijke en religieuze groei ....................................................................... 19
Een christelijke visie op levensbeschouwelijke en religieuze groei ............................................................... 21
Basisschema voor leerprocessen: eenn proces doorheen 3 fasen ..................................................................... 22
Werken vanuit 3 impulsen ................................................................................................................................. 23
Impuls vanuit ervaring ................................................................................................................................... 23
Impuls vanuit geloofsverhalen en –beelden, Jezus en Godsbeeld ................................................................ 23
Impuls vanuit klasrituelen, en feesten .......................................................................................................... 23
Levensbeschouwelijke en religieuze groei vraagt om communicatie ................................................................ 23
Niveaus van communicatie ........................................................................................................................... 23
De voorbereiding ............................................................................................................................................... 24
Concrete werkwijze bij het integreren van godsdienstige activiteiten in een bc .......................................... 24
Gefaseerd verloop van een godsdienstaandbod vertrekkend vanuit impuls ervaringen.............................. 27
2
