Wat is het bestuursprocesrecht?
Het formele bestuursrecht (bestuursprocesrecht) is in Nederland dat deel van het bestuursrecht dat
regelt op welke wijze besluiten van bestuursorganen tot stand dienen te komen, en hoe daartegen
door (rechts)personen en andere bestuursorganen kan worden gereageerd. De belangrijkste van die
regels staan in de Algemene Wet Bestuursrecht, maar er zijn ook speciale wetten waarin aparte
regels staan.
Het bestuursprocesrecht heeft drie elementen:
• Het proces van besluitvorming door het openbaar bestuur.
• De rechtsbescherming tegen die besluiten.
• De oordeelsvorming door de rechter.
Wat zijn de bronnen van het bestuursprocesrecht?
• Internationaal recht;
• Grondwet;
• Bijzondere wetten;
• Algemene wet Bestuursrecht;
• Lagere regelgeving en ongeschreven recht;
• Jurisprudentie.
Wat is een bestuursorgaan?
Onder bestuursorgaan wordt verstaan:
a. Een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is
ingesteld (“a-orgaan”)
b. Een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed (“b-orgaan”)
Dus géén a-orgaan, maar een persoon of bestuur dat deel uitmaakt van een
privaatrechtelijke rechtspersoon. Artikel 2:3 BW: Verenigingen, coöperaties, onderlinge
waarborgmaatschappijen, naamloze vennootschappen, besloten vennootschappen met
beperkte aansprakelijkheid en stichtingen bezitten rechtspersoonlijkheid. Aan die persoon of
dat bestuur is een bepaalde bestuurstaak opgedragen in een bijzondere bestuurswet.
Bindende besluiten voor burgers = enig openbaar gezag.
Wat is een besluit?
Onder besluit wordt verstaan: een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een
publiekrechtelijke rechtshandeling.
• Beslissing: wil gericht op intreden rechtsgevolg.
• Schriftelijk: geschreven op papier of elektronisch.
• Bestuursorgaan: artikel 1:1 lid 1 sub a of b Awb.
• Rechtshandeling: handeling met beoogd rechtsgevolg. Scheppen, opheffen of wijzigen van
rechten en of plichten. Let op! Artikel 1:3 lid 2 Awb.
• Publiekrechtelijk: exclusieve taak of bevoegdheid van BO.
Dit zijn cumulatieve voorwaarden, dat betekent dat aan allemaal moet worden voldaan om te
kunnen spreken over een besluit.
Welke voorprocedures zijn er?
Als het bestuursorgaan een besluit heeft genomen kan het zijn dat een burger het niet eens is met
het besluit. De burger kan echter op basis van het Nederlands bestuursprocesrecht dit conflict dat hij
, heeft met het bestuursorgaan over dat besluit niet rechtstreeks voorleggen aan de rechter. De wet
schrijft voor dat de burger eerst een voorprocedure doorloopt.
In Nederland zijn er twee belangrijke voorprocedures:
• Bezwaar.
In bezwaar heroverweegt het bestuursorgaan dat oorspronkelijke besluit heeft genomen.
• Administratief beroep.
In administratief beroep heroverweegt een ander meestal een hoger bestuursorgaan over het
oorspronkelijke besluit.
Kenmerkend is dat bij beide voorprocedures het bestuursorgaan het bestreden besluit heroverweegt.
Het verschil tussen bezwaar en administratief beroep is het bestuursorgaan dat zich de
heroverweging eigen maakt.
Toetsing bezwaarprocedure vindt altijd ex nunc plaats: toetsing op basis van de omstandigheden van
nu. Het bestuursorgaan herbeoordeelt het besluit op rechtmatigheid en doelmatigheid.
Wat zijn de doelen van de voorprocedures?
• Ze bieden rechtsbescherming aan de belanghebbenden.
• Ze bieden de mogelijkheid om standpunten te verduidelijken.
• Om opheldering te geven over misverstanden.
• Om fouten te herstellen.
Door de doelen die worden nagestreefd met de voorprocedures wordt wel gesteld dat deze
voorprocedures een zeeffunctie hebben:
• Voorkoming onnodig beroep.
• Goed uitgekristalliseerd besluit voorleggen aan rechter.
Wat is beroep?
Beroep stel je in bij de rechtbank. Ben je het niet eens met een beslissing op bezwaar stel je beroep in
bij de sector bestuursrecht bij de rechtbank. Hier is wel een uitzondering op als een andere
bestuursrechter bevoegd is.
In beroep vindt de toetsing ex tunc plaats: toetsing naar de omstandigheden van het moment van het
besluit. Het bestuursorgaan herbeoordeelt het besluit enkel op rechtmatigheid.
Wat is hoger beroep?
Als een belanghebbende het niet eens is met een beslissing van de bestuursrechter in beroep. Staat
voor die belanghebbende de mogelijkheid open om hoger beroep in te stellen tegen de beslissing van
de bestuursrechter. Hoger beroep betekent dat de zaak nogmaals wordt voorgelegd aan een
bestuursrechter, een hogere bestuursrechter dan in de eerste instantie.
Het formele bestuursrecht (bestuursprocesrecht) is in Nederland dat deel van het bestuursrecht dat
regelt op welke wijze besluiten van bestuursorganen tot stand dienen te komen, en hoe daartegen
door (rechts)personen en andere bestuursorganen kan worden gereageerd. De belangrijkste van die
regels staan in de Algemene Wet Bestuursrecht, maar er zijn ook speciale wetten waarin aparte
regels staan.
Het bestuursprocesrecht heeft drie elementen:
• Het proces van besluitvorming door het openbaar bestuur.
• De rechtsbescherming tegen die besluiten.
• De oordeelsvorming door de rechter.
Wat zijn de bronnen van het bestuursprocesrecht?
• Internationaal recht;
• Grondwet;
• Bijzondere wetten;
• Algemene wet Bestuursrecht;
• Lagere regelgeving en ongeschreven recht;
• Jurisprudentie.
Wat is een bestuursorgaan?
Onder bestuursorgaan wordt verstaan:
a. Een orgaan van een rechtspersoon die krachtens publiekrecht is
ingesteld (“a-orgaan”)
b. Een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed (“b-orgaan”)
Dus géén a-orgaan, maar een persoon of bestuur dat deel uitmaakt van een
privaatrechtelijke rechtspersoon. Artikel 2:3 BW: Verenigingen, coöperaties, onderlinge
waarborgmaatschappijen, naamloze vennootschappen, besloten vennootschappen met
beperkte aansprakelijkheid en stichtingen bezitten rechtspersoonlijkheid. Aan die persoon of
dat bestuur is een bepaalde bestuurstaak opgedragen in een bijzondere bestuurswet.
Bindende besluiten voor burgers = enig openbaar gezag.
Wat is een besluit?
Onder besluit wordt verstaan: een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een
publiekrechtelijke rechtshandeling.
• Beslissing: wil gericht op intreden rechtsgevolg.
• Schriftelijk: geschreven op papier of elektronisch.
• Bestuursorgaan: artikel 1:1 lid 1 sub a of b Awb.
• Rechtshandeling: handeling met beoogd rechtsgevolg. Scheppen, opheffen of wijzigen van
rechten en of plichten. Let op! Artikel 1:3 lid 2 Awb.
• Publiekrechtelijk: exclusieve taak of bevoegdheid van BO.
Dit zijn cumulatieve voorwaarden, dat betekent dat aan allemaal moet worden voldaan om te
kunnen spreken over een besluit.
Welke voorprocedures zijn er?
Als het bestuursorgaan een besluit heeft genomen kan het zijn dat een burger het niet eens is met
het besluit. De burger kan echter op basis van het Nederlands bestuursprocesrecht dit conflict dat hij
, heeft met het bestuursorgaan over dat besluit niet rechtstreeks voorleggen aan de rechter. De wet
schrijft voor dat de burger eerst een voorprocedure doorloopt.
In Nederland zijn er twee belangrijke voorprocedures:
• Bezwaar.
In bezwaar heroverweegt het bestuursorgaan dat oorspronkelijke besluit heeft genomen.
• Administratief beroep.
In administratief beroep heroverweegt een ander meestal een hoger bestuursorgaan over het
oorspronkelijke besluit.
Kenmerkend is dat bij beide voorprocedures het bestuursorgaan het bestreden besluit heroverweegt.
Het verschil tussen bezwaar en administratief beroep is het bestuursorgaan dat zich de
heroverweging eigen maakt.
Toetsing bezwaarprocedure vindt altijd ex nunc plaats: toetsing op basis van de omstandigheden van
nu. Het bestuursorgaan herbeoordeelt het besluit op rechtmatigheid en doelmatigheid.
Wat zijn de doelen van de voorprocedures?
• Ze bieden rechtsbescherming aan de belanghebbenden.
• Ze bieden de mogelijkheid om standpunten te verduidelijken.
• Om opheldering te geven over misverstanden.
• Om fouten te herstellen.
Door de doelen die worden nagestreefd met de voorprocedures wordt wel gesteld dat deze
voorprocedures een zeeffunctie hebben:
• Voorkoming onnodig beroep.
• Goed uitgekristalliseerd besluit voorleggen aan rechter.
Wat is beroep?
Beroep stel je in bij de rechtbank. Ben je het niet eens met een beslissing op bezwaar stel je beroep in
bij de sector bestuursrecht bij de rechtbank. Hier is wel een uitzondering op als een andere
bestuursrechter bevoegd is.
In beroep vindt de toetsing ex tunc plaats: toetsing naar de omstandigheden van het moment van het
besluit. Het bestuursorgaan herbeoordeelt het besluit enkel op rechtmatigheid.
Wat is hoger beroep?
Als een belanghebbende het niet eens is met een beslissing van de bestuursrechter in beroep. Staat
voor die belanghebbende de mogelijkheid open om hoger beroep in te stellen tegen de beslissing van
de bestuursrechter. Hoger beroep betekent dat de zaak nogmaals wordt voorgelegd aan een
bestuursrechter, een hogere bestuursrechter dan in de eerste instantie.
