Natuur en techniek
Samenvattingen
1
Het curriculum van Natuur & Techniek in het basisonderwijs rust op drie pijlers: a) kennis van natuur
en techniek; b) het denken en doen met natuur en techniek, dus de natuurwetenschappelijke en
technische denk- en werkwijzen; en c) ideeën over het belang en de aard van natuur en techniek en
een attitude die daarbij aansluit. Samen maken zij onderwijs voor hoofd, hart en handen mogelijk. De
kennisinhoud van N&T in het basisonderwijs moet primair ontleend worden aan herkenbare
onderwerpen uit de omgeving en het leven van de kinderen.
Attitude t.o.v. N&T :
- Ze kunnen iets op wetenschappelijke manier beschouwen
- Geen angst voor omgang met andere levende wezens of voor apparatuur
- Rekening houden met veiligheids-gezondheidsrisico’s
- Bewust zijn van de grenzen van natuurwetenschappelijke kennis . Absolute waarheid bestaat niet
N&T is belangrijk voor kinderen omdat:
- Kinderen behoefte hebben hun omgeving te verkennen
- Onze wereld bestaat uit dingen die de mens heeft gemaakt-> Oriëntatie Op Jezelf
- Natuur heeft gunstige invloed op concentratie en creativiteit
- Het leert men logisch nadenken
De doelstelling voor N&T gaat meer over de aard en belang van de natuur en de techniek voor de
ontplooiing van de mensen en het voortbestaan van onze planeet.
2.1
Belichaamd leren (embodied learning) beïnvloedt de cognitieve en sensomotorische ontwikkeling
positief, en omgekeerd. nieuwsgierigheid en verwondering zijn bekende drijfveren om de omgeving
steeds beter te willen begrijpen. Ook de wil om dingen naar hun hand te zetten, motiveert kinderen
om in actie te komen en te zoeken naar samenhangen die ze kunnen gebruiken.
2.2
Bij het verkennen van de werkelijkheid, kunnen belevenissen op verschillende manieren worden
ervaren, namelijk:
- Als nieuwe ervaringen (Au!, dat deed pijn)
- Als iets dat aansluit bij eerder ervaringen (Water in het bad en plas water buiten)
Kinderen kunnen ervaringen met elkaar koppelen:
- Verschil en overeenkomst: Op elkaar lijkende dingen vertonen verschillend gedrag
- Verandering en volgorde: Gebeurtenissen hebben steeds een bepaalde volgorde en vaak is de ene
gebeurtenis het gevolg van het andere.
- Samenhang en systeem: Verschillende verschijnselen zijn er tegelijkertijd (waar rook is, is vuur). Er
is vaak sprake van een causaal verband. In een systeem hebben onderdelen invloed op elkaar.
, 2.3
Je moet preconcepten niet verwarren met misconcepten; preconcepten kun je eerder beschouwen
als onvolledige denkschema’s dan als incorrecte denkschema’s.
Kinderen in verschillende culturen of überhaupt kunnen verschillen hebben in welvaart etc.
waardoor hun denkschema’s verschillen. Denkschema’s worden opgebouwd door persoonlijke
ervaringen. De onderlinge verschillen in de denkschema’s van kinderen, hebben als voordeel dat ze
binnen de groep kunnen zorgen voor verrijking en nuancering van denkbeelden.
Conceptontwikkeling: je ontwikkelt dankzij extra kennis en inzicht steeds completere denkschema’s
Deze structuren verduidelijken de samenhang tussen objecten, situaties, verschijnselen en
gebeurtenissen. Inzicht is dus mede het resultaat van een innerlijke beschouwing: het overwegen en
heroverwegen van concrete ervaringen waardoor steeds meer puzzelstukjes op hun plaats vallen.
2.4
Wanneer na verloop van tijd de denkschema’s ingewikkelder worden, is het effectief om
onderzoekend leren duidelijk te structureren. Wanneer kinderen iets onderzoeken waarbij
meerdere factoren tegelijk invloed hebben, is het van belang dat ze leren de resultaten
‘eerlijk’ te vergelijken
2.5
Als je kinderen proefjes laat uitvoeren, leidt dat niet vanzelf tot inzicht. Voor effectief onderwijs in
Natuur & Techniek moeten doen en denken samengaan. Heen en weer denken wil zeggen dat
kinderen niet alleen dingen en situaties manipuleren, maar ook ideeën.
Het begint met MINDS-ON: Ze bespreken de resultaten, geven er betekenis aan en ze beredeneren
voorspellingen en verwachtingen. Dan gaat het om HANDS-ON: dingen uitvoeren. Daarna weer
MINDS-ON; resultaten bespreken en betekenis aan geven. Kenmerkend voor N&T is het zoeken
naar de relatie tussen eigen denkbeelden, voorspellingen of theorie en de onderzoeksresultaten, dus
het heen en weer denken.
2.6
Een uitgangspunt van het constructivisme is dat leren optimaal verloopt als je kinderen uitdaagt tot
wat ze nog nét niet kunnen, maar wel ‘zien aan de horizon’. In zulke situaties kunnen ze nieuwe
informatie laten aanhaken bij bestaande kennis. Ze conceptualiseren; dit betekent dat ze zich
geleidelijk een vollediger en correcter beeld vormen van complexe begrippen. Ze bouwen aan
denkschema’s met een gelaagde structuur: de basis bestaat uit specifieke, concrete begrippen die
zijn gekoppeld aan ervaringen met ‘echte’ materialen, situaties en verschijnselen; de bovenste laag
bevat algemene, vaak abstracte begrippen (bijvoorbeeld concepten als ‘energie’ of ‘gewervelde
dieren’)
2.7
In publicaties over N&T kom je vaak de volgende onderwijsactiviteiten tegen, elk met hun eigen
karakteristieke vakdidactische aanpak en bedoeling. Tussen haakjes staat de plaats waar ze in dit
boek worden geïntroduceerd.
Ontdekkend leren omvat onderzoekend leren en beleven; deze komen voort uit
nieuwsgierigheid en verwondering
Samenvattingen
1
Het curriculum van Natuur & Techniek in het basisonderwijs rust op drie pijlers: a) kennis van natuur
en techniek; b) het denken en doen met natuur en techniek, dus de natuurwetenschappelijke en
technische denk- en werkwijzen; en c) ideeën over het belang en de aard van natuur en techniek en
een attitude die daarbij aansluit. Samen maken zij onderwijs voor hoofd, hart en handen mogelijk. De
kennisinhoud van N&T in het basisonderwijs moet primair ontleend worden aan herkenbare
onderwerpen uit de omgeving en het leven van de kinderen.
Attitude t.o.v. N&T :
- Ze kunnen iets op wetenschappelijke manier beschouwen
- Geen angst voor omgang met andere levende wezens of voor apparatuur
- Rekening houden met veiligheids-gezondheidsrisico’s
- Bewust zijn van de grenzen van natuurwetenschappelijke kennis . Absolute waarheid bestaat niet
N&T is belangrijk voor kinderen omdat:
- Kinderen behoefte hebben hun omgeving te verkennen
- Onze wereld bestaat uit dingen die de mens heeft gemaakt-> Oriëntatie Op Jezelf
- Natuur heeft gunstige invloed op concentratie en creativiteit
- Het leert men logisch nadenken
De doelstelling voor N&T gaat meer over de aard en belang van de natuur en de techniek voor de
ontplooiing van de mensen en het voortbestaan van onze planeet.
2.1
Belichaamd leren (embodied learning) beïnvloedt de cognitieve en sensomotorische ontwikkeling
positief, en omgekeerd. nieuwsgierigheid en verwondering zijn bekende drijfveren om de omgeving
steeds beter te willen begrijpen. Ook de wil om dingen naar hun hand te zetten, motiveert kinderen
om in actie te komen en te zoeken naar samenhangen die ze kunnen gebruiken.
2.2
Bij het verkennen van de werkelijkheid, kunnen belevenissen op verschillende manieren worden
ervaren, namelijk:
- Als nieuwe ervaringen (Au!, dat deed pijn)
- Als iets dat aansluit bij eerder ervaringen (Water in het bad en plas water buiten)
Kinderen kunnen ervaringen met elkaar koppelen:
- Verschil en overeenkomst: Op elkaar lijkende dingen vertonen verschillend gedrag
- Verandering en volgorde: Gebeurtenissen hebben steeds een bepaalde volgorde en vaak is de ene
gebeurtenis het gevolg van het andere.
- Samenhang en systeem: Verschillende verschijnselen zijn er tegelijkertijd (waar rook is, is vuur). Er
is vaak sprake van een causaal verband. In een systeem hebben onderdelen invloed op elkaar.
, 2.3
Je moet preconcepten niet verwarren met misconcepten; preconcepten kun je eerder beschouwen
als onvolledige denkschema’s dan als incorrecte denkschema’s.
Kinderen in verschillende culturen of überhaupt kunnen verschillen hebben in welvaart etc.
waardoor hun denkschema’s verschillen. Denkschema’s worden opgebouwd door persoonlijke
ervaringen. De onderlinge verschillen in de denkschema’s van kinderen, hebben als voordeel dat ze
binnen de groep kunnen zorgen voor verrijking en nuancering van denkbeelden.
Conceptontwikkeling: je ontwikkelt dankzij extra kennis en inzicht steeds completere denkschema’s
Deze structuren verduidelijken de samenhang tussen objecten, situaties, verschijnselen en
gebeurtenissen. Inzicht is dus mede het resultaat van een innerlijke beschouwing: het overwegen en
heroverwegen van concrete ervaringen waardoor steeds meer puzzelstukjes op hun plaats vallen.
2.4
Wanneer na verloop van tijd de denkschema’s ingewikkelder worden, is het effectief om
onderzoekend leren duidelijk te structureren. Wanneer kinderen iets onderzoeken waarbij
meerdere factoren tegelijk invloed hebben, is het van belang dat ze leren de resultaten
‘eerlijk’ te vergelijken
2.5
Als je kinderen proefjes laat uitvoeren, leidt dat niet vanzelf tot inzicht. Voor effectief onderwijs in
Natuur & Techniek moeten doen en denken samengaan. Heen en weer denken wil zeggen dat
kinderen niet alleen dingen en situaties manipuleren, maar ook ideeën.
Het begint met MINDS-ON: Ze bespreken de resultaten, geven er betekenis aan en ze beredeneren
voorspellingen en verwachtingen. Dan gaat het om HANDS-ON: dingen uitvoeren. Daarna weer
MINDS-ON; resultaten bespreken en betekenis aan geven. Kenmerkend voor N&T is het zoeken
naar de relatie tussen eigen denkbeelden, voorspellingen of theorie en de onderzoeksresultaten, dus
het heen en weer denken.
2.6
Een uitgangspunt van het constructivisme is dat leren optimaal verloopt als je kinderen uitdaagt tot
wat ze nog nét niet kunnen, maar wel ‘zien aan de horizon’. In zulke situaties kunnen ze nieuwe
informatie laten aanhaken bij bestaande kennis. Ze conceptualiseren; dit betekent dat ze zich
geleidelijk een vollediger en correcter beeld vormen van complexe begrippen. Ze bouwen aan
denkschema’s met een gelaagde structuur: de basis bestaat uit specifieke, concrete begrippen die
zijn gekoppeld aan ervaringen met ‘echte’ materialen, situaties en verschijnselen; de bovenste laag
bevat algemene, vaak abstracte begrippen (bijvoorbeeld concepten als ‘energie’ of ‘gewervelde
dieren’)
2.7
In publicaties over N&T kom je vaak de volgende onderwijsactiviteiten tegen, elk met hun eigen
karakteristieke vakdidactische aanpak en bedoeling. Tussen haakjes staat de plaats waar ze in dit
boek worden geïntroduceerd.
Ontdekkend leren omvat onderzoekend leren en beleven; deze komen voort uit
nieuwsgierigheid en verwondering
