Samenvatting Inleiding tot het recht

DEEL I: WAT IS RECHT
1. Kenmerken en definitie vh recht
1.1 Kenmerken

 Ordening samenleving (wie mag wat doen met welke middelen)
 Opgelegd door de samenleving (stem vh volk)
 Afgedwongen door samenleving (wie niet naleeft zijn er gevolgen)

1.2 Soorten rechtsregels

 Gedragsregels (on- of geschreven afspraken hoe men moet omgaan met elkaar)
 Toepassingsregels- en structuren (rechtsbescherming)
 Regels voor maken en wijzigen vh recht (verkiezingen, wie maakt ze,…)

 duidelijk onderscheiding tss maatschappelijke regels (religie etc.)
 altijd afdwingbaar !
 gecontroleerd door de politie, fiscus, rechtbanken…

1.3 Recht

= geheel van afdwingbare regels, die het menselijk handelen i/d samenleving
ordenen en opgelegd worden door eigen vertegenwoordigers.

1.4 Objectief recht VS subjectief recht

Objectief recht = bepaalt door de wet

Subjectief recht = persoonlijk en concreet (bv. vrijheid van arbeidskeuze,
eigendomsrecht, schuldeiser tss schuldenaar, kiesrecht,…)

 Politieke rechten (rechten die we hebben ten opzichte van de overheid)
 Civiele rechten (burgerlijke rechten die we hebben naar elkaar)

1.5 Rechtssubject VS rechtsobject

Rechtssubject = mensen die het contract sluiten (betrokken persoon)
 natuurlijke personen, rechtspersonen

Rechtsobject = het voorwerp, waarover het gaat
 dier, goederen, recht (aandelen, som geld),…

1.6 Rechtsmisbruik

= de uitoefening v/e recht op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten gaat
vd normale uitoefening van dat recht door een voorzichtig en bezorgd persoon.

 je mag niets doen om andere te schade




Inleiding tot het recht Pagina 1 van 61

,2. Soorten subjectieve rechten




Voorbeelden:

Zakelijk recht  eigendomsrecht
 de fiets is mijn eigendom; ik heb recht om met die fiets rond te rijden, ik
beslis over die fiets  directe macht over het goed zelf
 privaat eigendom, verboden toegang
Intellectuele rechten
 Jupiler zet een nieuw blikje bier op de markt dat exact lijkt op die van Maes



3. Deelgebieden vh recht




Inleiding tot het recht Pagina 2 van 61

,3.1 Nationaal recht

3.1.1 Nationaal privaatrecht
= regels tss burgers onderling, puur i/d Belgische sfeer
! Principe: contractsvrijheid= bevoegdheid om vrij over zijn middelen te
beschikken

Dwingend recht
= de regels die ten alle tijden MOETEN gerespecteerd worden
vb. wettelijke garantie
 pc zonder garantie en die is kapot, je wilt die herstellen en die nemen ze niet
aan. Kan je n/d rechtbank gaan want je kan niet afwijken van wettelijke garantie

Aanvullend recht
= regels vanwaar je mag afwijken
vb. de huurder mag onderverhuren en zelf zijn huur aan anderen overdragen,
indien dit recht hem niets is ontzegd  burgerlijk wetboek

 dwingend- en aanvullend recht gaat NOOIT samen

Rechtstakken privaatrecht:
 Burgerlijk recht
= elementaire relaties tss burgers
 gemeen recht, huwelijk/erfenissen, verhouding tss ouders en kinderen,
overeenkomsten (koop/huur), statuut van goederen (eigendom, hyptheek)
 Burgerlijk Wetboek

 Economisch recht
= toepassing op handelaars
 Wetboek van Economisch recht  marktrecht

 Arbeidsrecht
= relaties tss WG en WN
o Individueel recht
= geheel van regels op individuele arbeidsverhouding tss WG en WN
 arbeidsovereenkomst (afwezigheid, zwangerschapsverlof, ontslag)

o Collectief recht
= WN en WG v/e bepaald bedrijf, specifieke sector of nationaal
 verplichte vakantieperiode, extra premies, vaste feestdagen)
 komen tot stand via onderhandelingen tss vakbonden, WG en
overheid  Collectieve Arbeidsovereenkomst (cao’s)
 cao’s hebben impact op individueel recht
 Privaatrechtelijk procesrecht
= regelt de organisatie vd privaatrechtelijke rechtscolleges
( vredegerecht, rechtbank van eerste aanleg, o’ing rechtbank, arbeidsrechtbank,
arbeidshof, hof van beroep en Hof van Cassatie)
+ verloop van privaatrechtelijke procedures
 Gerechtelijk Wetboek




Inleiding tot het recht Pagina 3 van 61

, 3.1.2 Nationaal publiek recht
= positie tegenover de overheid

Overheid heeft bevoorrechte positie:

 Algemeen geldende regels uitvaardigen
 Beslissingen opdringen aan burgers (bv. boete, onteigening = Doel huizen)
 Strafrechtelijke vervolging en vrijheidsberoving (= gevangenis)

Rechtstakken publiek recht:

 Grondwettelijk recht
= inrichting vd staat (wie is bevoegd voor wat?)
+ fundamentele rechten: democratische rechten (stemrecht),
sociaaleconomische- en culturele grondrechten
 Administratief recht
= regelt de organisatie en de werking vd uitvoerende macht
vb. aanvragen vergunning
 Fiscaal recht
= regelt de vorming en de inning van de belastingen
o Directe belastingen
= belastingen op inkomen, winst en vermogen (personenbelasting)
o Indirecte belastingen
= via 3de partij (btw, milieutaksen, successierechten – erfenis, accijzen)
 Socialezekerheidsrecht
= regelt de sociale verzekering WN en zelfstandigen (ziekte, pensioen,…)
 Strafrecht
= regelt de strafbare handelingen en de straffen
+ garandeert de openbare orde en veiligheid
 Strafprocesrecht
= regelt de inrichting en bevoegdheden vd strafrechtscolleges
+ de procedure strafzaken – hoe vervolgen?


3.2 Grensoverschrijdend recht

3.2.1 Internationaal privaat recht
= situaties met buitenlandse elementen
vb. trouwen met man v/e andere nationaliteit  welke gevolgen heeft dat met
België VS Marokko, wil je erna scheiden, waar moet je scheiden?
 Welke regels moet ik toepassen, van welk land?
3.2.2 Internationaal publiekrecht
= internationale organisaties, afspraken tss landen (invoer producten)
vb. ik woon in Nederland en werk in België, bij wie moet ik belastingen betalen?

3.2.3 Europees recht
= recht binnen EU, bindend voor hun lidstaten en inwoners
 ons land moet dus hieraan gehoorzamen


Inleiding tot het recht Pagina 4 van 61