Dierziekten landbouwdieren - Samenvatting L1 - introductie & rund

DZ Landbouwhuisdieren
1. Introductie + rundveeziekten
INTRODUCTIE
Nieuwsbrieven & FB opvolgen! – zie les: DGZ, FAVV, Vilt, OIE (WOAH)
 op de hoogte blijven v actuele DZ waarvoor officiële dierziekten bestrijding wordt ingezet.
(Huidig voorbeeld: afrikaanse varkenspest, Castle disease, vogelgriep, blauwtong)
Wanneer er dierziekten opduiken die voor ons belangrijk zijn, dan ga je merken dat je via de verschillende kanalen eenzelfde bericht krijgt.
Volg dan zeker die informatie op.
Op examen een vraag uit die media. Geen details, geen ziekten die ver weg zijn en voor ons niet belangrijk zijn.
Enkel DZ die voor België/Vlaanderen belangrijk zijn en die implicaties kunnen hebben op wat wij
met onze dieren mogen doen. Polsen "Heb je die media gevolgd? En weet je wat het belang is van
die ziekte? Wat gaat er gebeuren met ons land, met de dieren, welke beslissingen gaan ze nemen?"
(dus eerder grote zaken)


Wat is de rol van DGZ?
Dierengezondheidszorg Vlaanderen:
 Ondersteuning veehouders
 Hebben labo en doen veel diagnostiek. Vb. bloedstalen opsturen, uitzoeken waarom dier gestorven is.
 Volgt erg de bedrijven op qua dierengezondheid
 Hebben globaler overzicht over dierziekten in vgl. met bedrijfsdierenartsen (= veel meer lokaal).
 zorgen voor identificatie en registratie: elk landbouwdier dat je houdt
 verplichte individuele registratie (geen oormerk = NIET in orde (behalve lammeren, tenzij ze al gespeend zijn))
bvb 2 schapen in je tuin  ook registratieplicht  bedrijf/locatie aangeven bij DGZ (Sanitel is achterliggend programma)
o Belang? : als er een bepaalde dierziekte uitbreekt --> overzicht nodig v alle dieren die
aanwezig zijn. Haard in regio, ook jouw dier kunnen checken. --> verhoogd toezicht

Wat is de rol van FAVV?
Federaal agentschap voor de veiligheid van de voedselketen = waakhond die kijkt naar: waar komt
ons voedsel vandaan en hoe gezond wordt dit gekweekt (zowel plantaardige als dierlijke sector)
 Controle Vlaanderen + Wallonië
 Zeer actief betreffende:
o antibioticaresistentie dierengeneesmiddelen.
o voeding (ook begeleiding brexit)
o actuele dierziekten
 Lijst met wettelijk bestreden dierziekten (niet enkel typische landbouwdieren, maar ook bvb paarden, bijen)

Wat is de rol van OIE?
OIE: Office International des Epizooties
WOAH: World Organisation for Animal Health)
= gezondheidswaakhond voor dieren wereldwijd
 dierziekten
 antibioticaresistentie
 internationale handel
 voedselveiligheid
 dierenwelzijn
 biologische risico's (voor de mens)
 Niet louter landbouwhuisdieren, ook gezelschapsdieren (vb rabiës intensief mee bezig  vacc. campagnes)

,Wat is de rol van Sciensano?
= federaal gezondheidsinstituut voor België
 zowel humane gezondheid als dierengezondheid.
 Alle gegevens, informatie, communicatie wordt daar gekoppeld
 veel in media omwille van corona (Steven Van Gucht)


Wat is Vilt?
Vilt: Gratis digitaal magazine met info uit de landbouwsector.
 Wat is actueel, waar is die sector mee bezig …
 Filmpjes van bedrijven ('Schakels' vb "van geitenmelk tot geitenkaas")
Voor bezoek aan bedrijven voor opdracht, best filmpjes al eens bekijken.

Cyclus melkkoe – zie schema
Melkkoe geeft melk tot ongeveer 5j, daarna afgevoerd naar slachthuis.
Belangrijkste redenen voor afvoeren v runderen:
 Mastitis
 Klauwbevangenheid
 Vruchtbaarheid



RUNDVEEZIEKTEN
A. STOFWISSELINGSSTOORNISSEN metabole stoornissen
Typisch bij rundveebedrijven. Gerelateerd aan melkproductie. DUS eerder bij intensief gehouden dieren.


KALFZIEKTE / HYPOCALCEMIE
 Wanneer: vlak voor of na kalven
 Bij: hoogproductieve koeien
 Symptomen: suf, niet meer recht, niet meer eten, teruggeslagen kop (volgende dag, niet vlak na kalven)


Oorzaak: te lage calciumbloedspiegel
 te hoge en te plotse massale Ca-afgifte door startende melkgifte
 ↪️te weinig Ca-opname door slechte eetlust wordt hierdoor nog erger

Remedie - preventief:
 Kation/Anion-verschil in droogstand (= geen melk) PTH activeren door lage kation/anion-balans
(KAB)
o KAB = (Na+K)-(Cl+S)  als neg. elementen overmaat hebben (Cl, S)  neg. KAB
 maakt bloed zuurder pH⬇️  buffer nodig om pH op peil te krijgen  activatie PTH (⬆️)
 Ca naar bloed om pH weer ⬆️
o Kation = pos. elementen  Na, K Anion = neg. elementen  Cl, S
 Ca-arm dieet in droogstand (‘trainen’ v parathyroïd PTH) PTH activeren door lage Ca in bloed
o Via voeder (droogstandsmineralen): Ca in voeder beperken + extra maatregelen (vb Mg⬆️)
o ✅Voeder met lage KAB = zuurder / voeder tijdens close-up periode
↪️maiskuil, perspulp, voederbieten (veel neg. elementen)
o ❌ gras (veel pos. elementen) MAAR TE VEEL WEGLATEN IS OOK NIET GOED!
 Ca-rijk dieet rond en na kalven

Geen maatregelen bij vaarzen: komt niet voor bij 1ste kalf
↪️jonge dieren kunnen nog makkelijk Ca uit botten mobiliseren + neg KAB = onsmakelijk

, Hoogproductieve Holstein-Friesian die niet meer recht kan?  denk zeker aan kalfziekte
SLEPENDE MELKZIEKTE / ACETONEMIE / KETONEMIE

Wanneer: Na bevalling: dier in neg. E-balans (E-tekort)  verplicht om lichaamsreserves te gebruiken
Symptomen: minder eetlust, urine heeft acetongeur
Oorzaak: te lage bloedglucose + te hoog aceton (ook in bloed)

Remedie dierenarts: glucose toedienen

Preventief:
 Koeien schraal voeren tijdens droogstand  anders leververvetting  nóg slechtere leverfunctie
 Veel structuur + veel KHD na kalving


UITLEG GEBRUIK LICHAAMSRESERVES / ⬇️ EETLUST / VISCIEUZE CIRKEL
Normaal / goede gezondheid:
✅ Goede eetlust, genoeg KHD, genoeg ruwvezel
↪️juiste pensfermentatie, vorming VVZ o.a.:
↪️AZIJNZUUR en PROPIONZUUR
↪️LEVER
↪️Vetzuurketens & glucose gevormd
↪️Melkvet / melksuiker gevormd
↪️koe voldoende E om te voorzien in haar lichaamsonderhoud


In transitieperiode (na bevalling)  koe niet in optimale conditie:
❌ Goede eetlust, genoeg KHD, genoeg ruwvezel Overschakelen v lage E-beh, naar hoge E-beh
 hoeveelheid E via KHD is niet voldoende  KHD opdrijven  in verhouding wordt dan niet genoeg ruwe vezel gegeven
Komt niet toe met E uit voeding:
↪️afbraak lichaamseiwitten- en vetten
↪️LEVER
↪️Vetzuurketens & glucose gevormd
↪️Melkvet / melksuiker gevormd
+ restproducten: ketolichamen (o.a. aceton)  teveel = eetlustremmend
↪️ Koe eet nog minder
↪️Viscieuze cirkel (steeds meer E-tekort)