MOB IIB: Schouder
Inleiding
Anatomie/ fysiologie
- Caput humeri: convex
- Cavitas: concaaf
- ACG: neemt deel aan vnl anteflexie-elevatie; abd-elevatie; endorotatie en horizontale
adductie
- SCG neemt deel aan vnl anteflexie-elevatie; abd-elevatie
- Rotator cuff: belangrijke stabiliteit functie
- Scapulathor: belangrijke stabiliteit functie
- CTO: draagt bij tot de anteflexie-elevatie; abd-elevatiebeweging
Functies
- Mobiliteit: anteflexie-elevatie/ abd-elevatie, horizontale adductie en extensie endorotatie
- Stabiliteit vnl anterieure- inferieure stabiliteit ifv de werpbeweging
- Compressie belastbaarheid (artritis; OA)
- Kracht-uithouding rotator cuff spieren & scapulothor musculatuur
- Rekbaarheid mm. Pectorales
Fysiologische functiestoornissen: gewricht
- Mobiliteit:
o Osteoartrose (artritis), immobililsatie of postoperatief: verlaagd
o Frozen shoulder: verlaagd
o Subacromiaal pijnsyndroom: dikwijls verlaagd
o Schouderluxatie: verhoogd
- Compressie-belastbaarheid (kraakbeen/ subchrondaal bot/ synovium)
o Artritis; fractuur, immobilisatie
- Stabiliteit:
o Passieve component: mechanische treksterkte ligamenten.
▪ GH: vnl lig glenohumerale anterior inferior
▪ ACG: vnl lig coracoclaviculare; ligg acromioclaviculare
o Actieve component: neuromusculaire controle = controle van krachten die inwerken
op gewricht, controle door spierwerking en sturing zwaartepunt o.b.v. afferente info
Belangrijk: interactie tussen RC en scapulothor
▪ Subluxatie-Luxatie humerus of clavicula ook postoperatief of postimmobil
- Sensorische functie:
o stijfheid/ pijn: Artritis GH; ACG
o houdings- en bewegingsgevoel: post-luxatie; centraal of perifere zenuwletsel
Fysiologische functiestoornissen: spierpees
- Rekbaarheid: verlaagd: Verkorting door gewoontehouding; spierscheur; postimmobil
- Spierkracht: verminderd
o Tendinopathie; centraal of perifeer zenuwproblematiek; OA; aging; immobilisatie
- Spiertonus: Spiercontractuur; ziekte van parkinson
- Uithouding: Post immobil; OA; aging
o Sensorische functie: pijn/ stijfheid: Acute tendinitis. Chronische tendinopathie
1
,Fysiologische functiestoornissen: zenuw
- Mobiliteit: verlaagde rekbaarheid
o Centraal neurologisch problematiek (hernia cervicaal); perifeer ZS; postimmobil
- Sensorische functie: rekpijn, verandering in sensibiliteit zoals anaesthesie, hyperaesthesie,
paraesthesie
o Centraal neurologisch problematiek (hernia cervicaal); perifeer ZS; postimmobil
- Spierfunctie: verminderde of afwezige reflex. Spierkrachtverlies, verlies coordinatie
o Centraal neurologisch problematiek (hernia cervicaal); perifeer ZS
- Stoornis in de bew functie: verminderde of afwezige reflex, verlies coordinatie,
o Centraal neurologisch problematiek (hernia cervicaal)
Fysiologische functiestoornissen: vestibulair
- Balans/ evenwicht: verlaagd
o Centraal neurologisch problematiek; vestibulair probleem
- Houdings- en bewegingsgevoel
o Centraal neurologische problematiek; vestibulair probleem
Stoornissen in de bewegingsfunctie
- Gewaarwordingen gerelateerd aan bewegingsfuncties: spierstijfheid
o Posttraining; spierletsel; post immobil
Frequente pathologie schouderregio
- Artritis GH
o Vormen: post-traumatische/ degeneratieve/ postoperatieve/ septische/ post-
immobilisatie/ post-artroscopie
o GH gewricht heeft een multi segmentale innervatie en kan daardoor gerefereerde
pijn vertonen in dermatomen C5-C6
- Artritis ACG: meestal posttraumatisch of degeneratief
o Luxatie en/of fractuur clavicula
Anterieure schouderpijn
- Artritis GH-ACG
- Tendinopathie RC- SAPS – SIS
- Referred pain vanuit cervicale wortelzenuw (C5-C6)
Posterieure schouderpijn
- Artritis GH-ACG
- Tendinopathie RC
- SLAP
- Referred painj cervicaal/ CTO
- Barst/ fractuur scapula
2
,Inspectie
Actieve technieken:
- Instructies aan de patiënt
- Beoordelingscriteria voor de test (NL?; AFW?)
- Welke structuren/functies test je? Geef, indien mogelijk, de wetenschappelijke
onderbouwing.
- Bij welk gezondheidsprobleem / functiestoornis kan je deze test gebruiken?
- Aandachtspunten mbt de UV (bv. compensaties)
- Hoe kan je de test aanpassen (makkelijker / moeilijker?)
Passieve technieken:
- UH (therapeut en patiënt)
- Handplaatsing
- Bewegingsrichting
- Instructies aan de patiënt
- Beoordelingscriteria voor de test (NL?; AFW?)
- Welke structuren/functies test je? Geef, indien mogelijk, de wetenschappelijke
onderbouwing.
- Bij welk gezondheidsprobleem / functiestoornis kan je deze test gebruiken?
Voorbeelden pathologische inspectie
- Anthalgie: arm ondersteund en kuiltje net
onder deltoideus → anterieure subluxatie van
het GH gewricht
- Zwelling clavicula? Deltoideusstreek?
- Haematoom
- Atrofie: biceps? Deltoideus? Supraspinatus?
Infraspinatus?
- Huid: litteken postop
- Afwijkingende stand: endorotatie bovenarm?
Hoogstand clavicula? Kyfotische CTO?
Hoofdpositie?
- Osteoartrose van het acromioclaviculair
gewricht → lokale zwelling en beenderige
verdikking
- Positie thv extremitas acromialis van de
clavicula (kan in abnormale hoogstand zijn)
- Hypertofie aan de biceps ,triceps, pect
- Vergelijken links en rechts
3
, Actief bewegingsonderzoek
Wat kan mijn patient niet goed uitvoeren dat belangrijk is voor zijn/ haar normaal functioneren en in
welke mate?
Hoe beoordelen?
- Provocatie? Pijn/stram/tintelingen/ gevoelloosheid
o Oorsprong pijn? Wegens gewricht probleem/ spier-peesletsel/ zenuwletsel
- Kwaliteit van bewegen? Bewegingsuitslag, snelheid van bewegen, herhaalbaarheid,
compensaties, coordinatie, vermoeidheid (sense of effort)
o Vermoeidheid: onvoldoende kracht/ uithouding/ gewaarwording
o Bewegingsbeperking: mobiliteit gewricht beperkt/ spier-pees minder of niet rekbaar/
zenuwweefsel minder of niet rekbaar
o Coordinatieprobleem: tgv letsel perifeer of centraal ZS
Voorbeelden observatie:
- Beoordelen op kwaliteit van bewegen:
o Snelheid: painful arc tijdens abd-elevatie of door sterk krachtservlies
o Bewuitslag: verminderd door bewegingsbeperking of sterk krachtsverlies
o Compensaties (bvb verhoogde elevatie scapula tijdens abd-elevatie)
Voorbeelden opbouw AFO:
- Van weinig belastend naar meer belastend
o Anteflexie-elevatie zonder of met G/ traag of snel/ weinig of veel HH
Analytische bewegingen
Laat de patient volgende bewegingen in stand, zit uitvoeren en observeer (actieve inspectie)
- Anteflexie arm
- Abductie arm
- Endo-exo 0 graden en 90 graden
- Horizontale adductie
Abductie-elevatie arm
1 of 2 armen tegelijk en kijken of de p sterke afwijkingen vertoond in zijn bewegingsuitslag. Kijken
ook of er een painfull arc optreedt.
Ook vanuit sagittaal vlak kijken omdat p met een beperking in het GH gewricht soms naar voor
uitwijken.
4
Inleiding
Anatomie/ fysiologie
- Caput humeri: convex
- Cavitas: concaaf
- ACG: neemt deel aan vnl anteflexie-elevatie; abd-elevatie; endorotatie en horizontale
adductie
- SCG neemt deel aan vnl anteflexie-elevatie; abd-elevatie
- Rotator cuff: belangrijke stabiliteit functie
- Scapulathor: belangrijke stabiliteit functie
- CTO: draagt bij tot de anteflexie-elevatie; abd-elevatiebeweging
Functies
- Mobiliteit: anteflexie-elevatie/ abd-elevatie, horizontale adductie en extensie endorotatie
- Stabiliteit vnl anterieure- inferieure stabiliteit ifv de werpbeweging
- Compressie belastbaarheid (artritis; OA)
- Kracht-uithouding rotator cuff spieren & scapulothor musculatuur
- Rekbaarheid mm. Pectorales
Fysiologische functiestoornissen: gewricht
- Mobiliteit:
o Osteoartrose (artritis), immobililsatie of postoperatief: verlaagd
o Frozen shoulder: verlaagd
o Subacromiaal pijnsyndroom: dikwijls verlaagd
o Schouderluxatie: verhoogd
- Compressie-belastbaarheid (kraakbeen/ subchrondaal bot/ synovium)
o Artritis; fractuur, immobilisatie
- Stabiliteit:
o Passieve component: mechanische treksterkte ligamenten.
▪ GH: vnl lig glenohumerale anterior inferior
▪ ACG: vnl lig coracoclaviculare; ligg acromioclaviculare
o Actieve component: neuromusculaire controle = controle van krachten die inwerken
op gewricht, controle door spierwerking en sturing zwaartepunt o.b.v. afferente info
Belangrijk: interactie tussen RC en scapulothor
▪ Subluxatie-Luxatie humerus of clavicula ook postoperatief of postimmobil
- Sensorische functie:
o stijfheid/ pijn: Artritis GH; ACG
o houdings- en bewegingsgevoel: post-luxatie; centraal of perifere zenuwletsel
Fysiologische functiestoornissen: spierpees
- Rekbaarheid: verlaagd: Verkorting door gewoontehouding; spierscheur; postimmobil
- Spierkracht: verminderd
o Tendinopathie; centraal of perifeer zenuwproblematiek; OA; aging; immobilisatie
- Spiertonus: Spiercontractuur; ziekte van parkinson
- Uithouding: Post immobil; OA; aging
o Sensorische functie: pijn/ stijfheid: Acute tendinitis. Chronische tendinopathie
1
,Fysiologische functiestoornissen: zenuw
- Mobiliteit: verlaagde rekbaarheid
o Centraal neurologisch problematiek (hernia cervicaal); perifeer ZS; postimmobil
- Sensorische functie: rekpijn, verandering in sensibiliteit zoals anaesthesie, hyperaesthesie,
paraesthesie
o Centraal neurologisch problematiek (hernia cervicaal); perifeer ZS; postimmobil
- Spierfunctie: verminderde of afwezige reflex. Spierkrachtverlies, verlies coordinatie
o Centraal neurologisch problematiek (hernia cervicaal); perifeer ZS
- Stoornis in de bew functie: verminderde of afwezige reflex, verlies coordinatie,
o Centraal neurologisch problematiek (hernia cervicaal)
Fysiologische functiestoornissen: vestibulair
- Balans/ evenwicht: verlaagd
o Centraal neurologisch problematiek; vestibulair probleem
- Houdings- en bewegingsgevoel
o Centraal neurologische problematiek; vestibulair probleem
Stoornissen in de bewegingsfunctie
- Gewaarwordingen gerelateerd aan bewegingsfuncties: spierstijfheid
o Posttraining; spierletsel; post immobil
Frequente pathologie schouderregio
- Artritis GH
o Vormen: post-traumatische/ degeneratieve/ postoperatieve/ septische/ post-
immobilisatie/ post-artroscopie
o GH gewricht heeft een multi segmentale innervatie en kan daardoor gerefereerde
pijn vertonen in dermatomen C5-C6
- Artritis ACG: meestal posttraumatisch of degeneratief
o Luxatie en/of fractuur clavicula
Anterieure schouderpijn
- Artritis GH-ACG
- Tendinopathie RC- SAPS – SIS
- Referred pain vanuit cervicale wortelzenuw (C5-C6)
Posterieure schouderpijn
- Artritis GH-ACG
- Tendinopathie RC
- SLAP
- Referred painj cervicaal/ CTO
- Barst/ fractuur scapula
2
,Inspectie
Actieve technieken:
- Instructies aan de patiënt
- Beoordelingscriteria voor de test (NL?; AFW?)
- Welke structuren/functies test je? Geef, indien mogelijk, de wetenschappelijke
onderbouwing.
- Bij welk gezondheidsprobleem / functiestoornis kan je deze test gebruiken?
- Aandachtspunten mbt de UV (bv. compensaties)
- Hoe kan je de test aanpassen (makkelijker / moeilijker?)
Passieve technieken:
- UH (therapeut en patiënt)
- Handplaatsing
- Bewegingsrichting
- Instructies aan de patiënt
- Beoordelingscriteria voor de test (NL?; AFW?)
- Welke structuren/functies test je? Geef, indien mogelijk, de wetenschappelijke
onderbouwing.
- Bij welk gezondheidsprobleem / functiestoornis kan je deze test gebruiken?
Voorbeelden pathologische inspectie
- Anthalgie: arm ondersteund en kuiltje net
onder deltoideus → anterieure subluxatie van
het GH gewricht
- Zwelling clavicula? Deltoideusstreek?
- Haematoom
- Atrofie: biceps? Deltoideus? Supraspinatus?
Infraspinatus?
- Huid: litteken postop
- Afwijkingende stand: endorotatie bovenarm?
Hoogstand clavicula? Kyfotische CTO?
Hoofdpositie?
- Osteoartrose van het acromioclaviculair
gewricht → lokale zwelling en beenderige
verdikking
- Positie thv extremitas acromialis van de
clavicula (kan in abnormale hoogstand zijn)
- Hypertofie aan de biceps ,triceps, pect
- Vergelijken links en rechts
3
, Actief bewegingsonderzoek
Wat kan mijn patient niet goed uitvoeren dat belangrijk is voor zijn/ haar normaal functioneren en in
welke mate?
Hoe beoordelen?
- Provocatie? Pijn/stram/tintelingen/ gevoelloosheid
o Oorsprong pijn? Wegens gewricht probleem/ spier-peesletsel/ zenuwletsel
- Kwaliteit van bewegen? Bewegingsuitslag, snelheid van bewegen, herhaalbaarheid,
compensaties, coordinatie, vermoeidheid (sense of effort)
o Vermoeidheid: onvoldoende kracht/ uithouding/ gewaarwording
o Bewegingsbeperking: mobiliteit gewricht beperkt/ spier-pees minder of niet rekbaar/
zenuwweefsel minder of niet rekbaar
o Coordinatieprobleem: tgv letsel perifeer of centraal ZS
Voorbeelden observatie:
- Beoordelen op kwaliteit van bewegen:
o Snelheid: painful arc tijdens abd-elevatie of door sterk krachtservlies
o Bewuitslag: verminderd door bewegingsbeperking of sterk krachtsverlies
o Compensaties (bvb verhoogde elevatie scapula tijdens abd-elevatie)
Voorbeelden opbouw AFO:
- Van weinig belastend naar meer belastend
o Anteflexie-elevatie zonder of met G/ traag of snel/ weinig of veel HH
Analytische bewegingen
Laat de patient volgende bewegingen in stand, zit uitvoeren en observeer (actieve inspectie)
- Anteflexie arm
- Abductie arm
- Endo-exo 0 graden en 90 graden
- Horizontale adductie
Abductie-elevatie arm
1 of 2 armen tegelijk en kijken of de p sterke afwijkingen vertoond in zijn bewegingsuitslag. Kijken
ook of er een painfull arc optreedt.
Ook vanuit sagittaal vlak kijken omdat p met een beperking in het GH gewricht soms naar voor
uitwijken.
4
