AFSTUDEERONDERZOEK
Geschreven door:
Studentnummer:
Opdrachtgever:
Opleiding: Hogeschool Inholland Social Work
OP WEG NAAR
Praktijkcoach:
Leercoach:
FINANCIËLE NAAM
Datum: 19 mei 2023
REDZAAMHEID
Een onderzoek om op een effectieve werkwijze een bijdrage te
leveren aan de financiële redzaamheid van cliënten met
problematische schulden die onder beschermingsbewind staan.
Omslagfoto: DragonTiger, 2019. Copyright 2019, DragonTiger.
,VOORWOORD
Beste lezer,
Voor u ligt het adviesrapport ter afsluiting van de opleiding Social Work aan de Inholland
Alkmaar. De afgelopen maanden heb ik me bezig gehouden met hoe de financiële
redzaamheid van onderbewindgestelden op een effectieve wijze bevorderd kan worden.
Tijdens mijn stageperiode bij Van Halderen Bewindvoering, waar ik halverwege het derde
jaar tot en met halverwege het vierde jaar stage heb gelopen, constateerde ik dat er steeds
meer cliënten binnen kwamen met geldproblemen/schulden en weinig cliënten uitstroomde.
Het merendeel van de groep blijft hangen bij de bewindvoering wegens het niet kunnen
behartigen van de eigen belangen. Vaak zijn cliënten zelf te bang, omdat ze niet weten hoe
ze op eigen voet verder moeten. Ook merkte ik dat het zó druk was met het stabiliseren van
de financiën van cliënten, dat er weinig werd gedaan aan het bevorderen van de financiële
redzaamheid van cliënten wegens tijdgebrek. Ik ben met mijn praktijkbegeleider in gesprek
gegaan over dit onderwerp. Uiteindelijk hebben we samen besloten om dit onderwerp verder
te onderzoeken.
Dit onderzoek heeft mij op zowel persoonlijk als professioneel vlak wijze lessen geleerd. Ik
heb veel gesprekken gevoerd over dit onderwerp. Hiervoor moest ik uit mijn comfortzone.
Op professioneel vlak ben ik vaardiger geworden in het voeren van gesprekken, wat ik mee
kan nemen in mijn carrière.
Ik kijk terug op een leerzame afstudeerperiode en wil enkelen bedanken die mij geholpen
hebben bij dit onderzoek. Mijn dank gaat uit naar NAAM, mijn leercoach vanuit Inholland
Alkmaar. Ondanks dat wij elkaar nog niet kende, heb ik vrij snel het vertrouwen genomen en
merkte ik dat ik gemotiveerd werd door zijn positieve feedback. Daarnaast bedank ik NAAM ,
mijn praktijkcoach vanuit ORGANISATIE , voor haar betrokkenheid bij het onderzoek.
Ook bedank ik alle respondenten die deel hebben genomen aan het onderzoek.
Tot slot bedank ik mijn familie en vrienden die altijd voor mij klaar stonden. Zij hebben mij te
allen tijde gesteund en gemotiveerd.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Naam
Datum
1
,SAMENVATTING
Dit onderzoek gaat over de financiële redzaamheid van onderbewindgestelden met
problematische schulden bij Van Halderen Bewindvoering. In de huidige maatschappij
neemt het aantal mensen onder beschermingsbewind toe, waardoor gemeenten een hoge
prijs betalen voor het verlenen van bijzondere bijstand. Het merendeel van de
onderbewindgestelden blijft hangen bij de bewindvoering wegens het niet kunnen behartigen
van de eigen belangen.
Het doel van dit rapport is om te onderzoeken hoe Van Halderen Bewindvoering de
financiële redzaamheid van onderbewindgestelden kan verbeteren, waardoor gebruik van
bijzondere bijstand van kortere duur is. Hiervoor is de volgende onderzoeksvraag opgesteld:
Wat zijn de mogelijkheden voor VH bewindvoering om op een effectieve werkwijze een
bijdrage te leveren aan de financiële redzaamheid van cliënten met problematische schulden
die onder beschermingsbewind staan?
Om antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvraag is er kwalitatief onderzoek gedaan
bij bewindvoerders door interviews af te nemen. Met onderbewindgestelden is kwantitatief
onderzoek gedaan door het afnemen van enquêtes. Daarnaast is literatuuronderzoek
gedaan rondom het thema financiële redzaamheid en belangrijke factoren/kenmerken die
onderbewindgestelden nodig hebben bij het werken naar financiële redzaamheid.
Uit de conclusie van dit onderzoek en de beantwoording van de onderzoeksvraag is
gebleken dat een redzaamheidstraject waarbij gewerkt wordt aan executieve hersenfuncties
en de competenties van het Nibud belangrijk is op weg naar financiële redzaamheid van
onderbewindgestelden. Op basis hiervan wordt aanbevolen om gebruik te maken van het
Plinkr Hub traject om op een effectieve wijze aan de slag te gaan met het bevorderen van de
financiële redzaamheid bij onderbewindgestelden met problematische schulden. Plinkr Hub
werkt aan de competenties van het Nibud en hierdoor worden de executieve hersenfuncties
getraind.
2
, Inhoudsopgave
Voorwoord............................................................................................................................................................................................. 1
Samenvatting........................................................................................................................................................................................ 2
1. Inleiding............................................................................................................................................................................................. 4
2. Vraagdefinitie.................................................................................................................................................................................. 5
2.1 Aanleiding.................................................................................................................................................................................. 6
2.2 Van Halderen Bewindvoering............................................................................................................................................ 6
2.2.1 De organisatie.................................................................................................................................................................. 6
2.2.2 De doelgroep.................................................................................................................................................................... 6
2.3 Probleemanalyse..................................................................................................................................................................... 7
2.3.1 Het probleem op micro-, meso- en macroniveau............................................................................................... 9
2.4 Stakeholderanalyse............................................................................................................................................................. 10
2.5 Doelstelling............................................................................................................................................................................. 11
2.6 Centrale vraagstelling......................................................................................................................................................... 12
3. Centrale concepten..................................................................................................................................................................... 12
3.1 Financiële (zelf)redzaamheid.......................................................................................................................................... 13
3.1.1 De definitie van het Nibud........................................................................................................................................ 13
3.1.2 De Nibud competenties............................................................................................................................................. 14
3.1.3 Checklist financiële redzaamheid.......................................................................................................................... 15
3.2 Psychologische theorie: executieve hersenfuncties............................................................................................... 15
3.3 Sociologische theorie: sociale/ financiële uitsluiting............................................................................................. 17
3.4 Motivatie en financiële geletterdheid van onderbewindgestelden..................................................................17
3.5 Problematische schulden.................................................................................................................................................. 18
4. Methoden van onderzoek......................................................................................................................................................... 19
4.1 Onderzoeksstrategie...................................................................................................................................................... 19
4.2 Validiteit en betrouwbaarheid................................................................................................................................... 19
4.3 Analyse van de gegevens.............................................................................................................................................. 19
5. Analyse............................................................................................................................................................................................ 20
5.1 De definitie.............................................................................................................................................................................. 20
5.2 Huidige werkwijze............................................................................................................................................................... 20
5.3 Factoren die invloed hebben op financiële redzaamheid.....................................................................................21
5.4 Het ideale traject volgens bewindvoerders............................................................................................................... 22
5.5 Behoeften onderbewindgestelden................................................................................................................................ 23
5.6 Wat werkt er al op het gebied van financiële redzaamheid?..............................................................................25
6. Conclusie......................................................................................................................................................................................... 26
7. Kwaliteitseisen............................................................................................................................................................................. 28
8. Oplossingsscenario’s.................................................................................................................................................................. 30
3
Geschreven door:
Studentnummer:
Opdrachtgever:
Opleiding: Hogeschool Inholland Social Work
OP WEG NAAR
Praktijkcoach:
Leercoach:
FINANCIËLE NAAM
Datum: 19 mei 2023
REDZAAMHEID
Een onderzoek om op een effectieve werkwijze een bijdrage te
leveren aan de financiële redzaamheid van cliënten met
problematische schulden die onder beschermingsbewind staan.
Omslagfoto: DragonTiger, 2019. Copyright 2019, DragonTiger.
,VOORWOORD
Beste lezer,
Voor u ligt het adviesrapport ter afsluiting van de opleiding Social Work aan de Inholland
Alkmaar. De afgelopen maanden heb ik me bezig gehouden met hoe de financiële
redzaamheid van onderbewindgestelden op een effectieve wijze bevorderd kan worden.
Tijdens mijn stageperiode bij Van Halderen Bewindvoering, waar ik halverwege het derde
jaar tot en met halverwege het vierde jaar stage heb gelopen, constateerde ik dat er steeds
meer cliënten binnen kwamen met geldproblemen/schulden en weinig cliënten uitstroomde.
Het merendeel van de groep blijft hangen bij de bewindvoering wegens het niet kunnen
behartigen van de eigen belangen. Vaak zijn cliënten zelf te bang, omdat ze niet weten hoe
ze op eigen voet verder moeten. Ook merkte ik dat het zó druk was met het stabiliseren van
de financiën van cliënten, dat er weinig werd gedaan aan het bevorderen van de financiële
redzaamheid van cliënten wegens tijdgebrek. Ik ben met mijn praktijkbegeleider in gesprek
gegaan over dit onderwerp. Uiteindelijk hebben we samen besloten om dit onderwerp verder
te onderzoeken.
Dit onderzoek heeft mij op zowel persoonlijk als professioneel vlak wijze lessen geleerd. Ik
heb veel gesprekken gevoerd over dit onderwerp. Hiervoor moest ik uit mijn comfortzone.
Op professioneel vlak ben ik vaardiger geworden in het voeren van gesprekken, wat ik mee
kan nemen in mijn carrière.
Ik kijk terug op een leerzame afstudeerperiode en wil enkelen bedanken die mij geholpen
hebben bij dit onderzoek. Mijn dank gaat uit naar NAAM, mijn leercoach vanuit Inholland
Alkmaar. Ondanks dat wij elkaar nog niet kende, heb ik vrij snel het vertrouwen genomen en
merkte ik dat ik gemotiveerd werd door zijn positieve feedback. Daarnaast bedank ik NAAM ,
mijn praktijkcoach vanuit ORGANISATIE , voor haar betrokkenheid bij het onderzoek.
Ook bedank ik alle respondenten die deel hebben genomen aan het onderzoek.
Tot slot bedank ik mijn familie en vrienden die altijd voor mij klaar stonden. Zij hebben mij te
allen tijde gesteund en gemotiveerd.
Ik wens u veel leesplezier toe.
Naam
Datum
1
,SAMENVATTING
Dit onderzoek gaat over de financiële redzaamheid van onderbewindgestelden met
problematische schulden bij Van Halderen Bewindvoering. In de huidige maatschappij
neemt het aantal mensen onder beschermingsbewind toe, waardoor gemeenten een hoge
prijs betalen voor het verlenen van bijzondere bijstand. Het merendeel van de
onderbewindgestelden blijft hangen bij de bewindvoering wegens het niet kunnen behartigen
van de eigen belangen.
Het doel van dit rapport is om te onderzoeken hoe Van Halderen Bewindvoering de
financiële redzaamheid van onderbewindgestelden kan verbeteren, waardoor gebruik van
bijzondere bijstand van kortere duur is. Hiervoor is de volgende onderzoeksvraag opgesteld:
Wat zijn de mogelijkheden voor VH bewindvoering om op een effectieve werkwijze een
bijdrage te leveren aan de financiële redzaamheid van cliënten met problematische schulden
die onder beschermingsbewind staan?
Om antwoord te kunnen geven op de onderzoeksvraag is er kwalitatief onderzoek gedaan
bij bewindvoerders door interviews af te nemen. Met onderbewindgestelden is kwantitatief
onderzoek gedaan door het afnemen van enquêtes. Daarnaast is literatuuronderzoek
gedaan rondom het thema financiële redzaamheid en belangrijke factoren/kenmerken die
onderbewindgestelden nodig hebben bij het werken naar financiële redzaamheid.
Uit de conclusie van dit onderzoek en de beantwoording van de onderzoeksvraag is
gebleken dat een redzaamheidstraject waarbij gewerkt wordt aan executieve hersenfuncties
en de competenties van het Nibud belangrijk is op weg naar financiële redzaamheid van
onderbewindgestelden. Op basis hiervan wordt aanbevolen om gebruik te maken van het
Plinkr Hub traject om op een effectieve wijze aan de slag te gaan met het bevorderen van de
financiële redzaamheid bij onderbewindgestelden met problematische schulden. Plinkr Hub
werkt aan de competenties van het Nibud en hierdoor worden de executieve hersenfuncties
getraind.
2
, Inhoudsopgave
Voorwoord............................................................................................................................................................................................. 1
Samenvatting........................................................................................................................................................................................ 2
1. Inleiding............................................................................................................................................................................................. 4
2. Vraagdefinitie.................................................................................................................................................................................. 5
2.1 Aanleiding.................................................................................................................................................................................. 6
2.2 Van Halderen Bewindvoering............................................................................................................................................ 6
2.2.1 De organisatie.................................................................................................................................................................. 6
2.2.2 De doelgroep.................................................................................................................................................................... 6
2.3 Probleemanalyse..................................................................................................................................................................... 7
2.3.1 Het probleem op micro-, meso- en macroniveau............................................................................................... 9
2.4 Stakeholderanalyse............................................................................................................................................................. 10
2.5 Doelstelling............................................................................................................................................................................. 11
2.6 Centrale vraagstelling......................................................................................................................................................... 12
3. Centrale concepten..................................................................................................................................................................... 12
3.1 Financiële (zelf)redzaamheid.......................................................................................................................................... 13
3.1.1 De definitie van het Nibud........................................................................................................................................ 13
3.1.2 De Nibud competenties............................................................................................................................................. 14
3.1.3 Checklist financiële redzaamheid.......................................................................................................................... 15
3.2 Psychologische theorie: executieve hersenfuncties............................................................................................... 15
3.3 Sociologische theorie: sociale/ financiële uitsluiting............................................................................................. 17
3.4 Motivatie en financiële geletterdheid van onderbewindgestelden..................................................................17
3.5 Problematische schulden.................................................................................................................................................. 18
4. Methoden van onderzoek......................................................................................................................................................... 19
4.1 Onderzoeksstrategie...................................................................................................................................................... 19
4.2 Validiteit en betrouwbaarheid................................................................................................................................... 19
4.3 Analyse van de gegevens.............................................................................................................................................. 19
5. Analyse............................................................................................................................................................................................ 20
5.1 De definitie.............................................................................................................................................................................. 20
5.2 Huidige werkwijze............................................................................................................................................................... 20
5.3 Factoren die invloed hebben op financiële redzaamheid.....................................................................................21
5.4 Het ideale traject volgens bewindvoerders............................................................................................................... 22
5.5 Behoeften onderbewindgestelden................................................................................................................................ 23
5.6 Wat werkt er al op het gebied van financiële redzaamheid?..............................................................................25
6. Conclusie......................................................................................................................................................................................... 26
7. Kwaliteitseisen............................................................................................................................................................................. 28
8. Oplossingsscenario’s.................................................................................................................................................................. 30
3
