Psychopathologie Hoofdstuk 1

Psychopathologie Hoofdstuk 1: Psychiatrie en de maatschappij. Algemene psychopathologie - gericht op volwassenen - specifieke onderwerpen:  Neurocognitieve stoornissen (dementie)  Schizofrenie (psychosen)  Persoonlijkheidsstoornissen  Stoornissen rond seksualiteit Begrippen 1. Psychopathologie (wetenschap)  Kennis: theorie  Het algemeen geldende staat centraal 2. Psychiatrie/psychotherapie (praktijk)  Kunde, praktisch doen, toepassing  Het individuele staat centraal Bestaan er psychische stoornissen? Vier argumenten om ja te antwoorden 1. Belevingsargument: patient ervaart iets als vreemd 2. Historisch argument: door alle eeuwen heen zijn er stoornissen beschreven 3. Geografisch argument: in alle culturen bestaan er stoornissen bij mensen 4. Experimenteel argument: stoornissen zijn met bepaalde middelen en in bepaalde omstandigheden op te wekken en kunnen ook weer verdwijnen (drugs, opsluiten in isolatie kamer etc) Zeven kenmerken van abnormaal gedrag 1. Persoonlijk lijden 2. Disfunctionaliteit van gedrag 3. Irrationeel en onbegrijpelijk van omgeving en persoon zelf 4. Onvoorspelbaarheid en controle verlies 5. Opvallend: onconventioneel 6. Gedrag brengt ongemakkelijk gevoel bij anderen teweeg 7. Komt niet voort uit een ‘culturele aanvaarde’ reactie op een gebeurtenis Normaal versus abnormaal Drie voorwaarden om te kunnen spreken van een psychische stoornis 1. ‘Abnormaal’ verschijnsel in de zin dat het afwijkt van een sociale norm - Afhankelijk van leeftijd - Afhankelijk van situatie, tijdstip - Afhankelijk van cultuur, tijdgeest 2. Veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkene en/of omgeving 3. Gedrag moet passen binnen een psychopathologisch begrippenkader Medisch model Een systematische werkwijze om pathologische verschijnselen te bestuderen en zo mogelijk, te wijzigen. Hierin zijn de volgende stappen te onderscheiden: 1. Diagnose: beschrijving van karakteristieke eigenschappen, ongeacht de mogelijke verklaringen van de stoornis 2. Verklaring: verkenning van de factoren die de stoornis hebben veroorzaakt, uitgelokt, bevorderd of in stand gehouden 3. Prognose: een op onderzoek gebaseerde voorspelling van het mogelijke beloop van de stoonis, enerzijds zonder therapeutisch ingrijpen en anderzijds onder invloed van behandeling 4. Therapie: ontwerp en uitvoering van een interventie op grond van 1, 2 en 3 met het doel de stoornis te doen verdwijnen of minstens te verbeteren 5. Preventie: ontwerp en uitvoering van een actieplan op grond van 1, 2, 3 en 4 om stoornissen te voorkomen (primaire preventie), zo snel en effectief mogelijk te behandelen ter voorkoming van rest toestanden (secundaire preventie), of om nadelige gevolgen te beperken (tertiaire preventie of revalidatie) Epidemiologie Studie van de verspreiding van een ziekte of stoornis in een: - Bepaalde bevolkingsgroep - Bepaalde tijdsspanne - Bepaalde plaats - Enzovoorts Twee belangrijke begrippen zijn: - Prevalentie -> ooit, jaar, maand, of punt - Incidentie GGZ in Nederland - Meeste mensen met psychische stoornis komen niet in de GGZ terecht - Lichte psychische problematiek bij huisarts - Maar ook hij/zij ziet niet alles Werkterreinen GGZ Nederland - Intramuraal -> opname - Ambulant -> vrijgevestigde hulpverleners. Grootste groep van hulpverleners zit in deze categorie - Semi muraal -> beschermde woonvorm bijvoorbeeld Belangrijke GGZ voorzieningen in Nederland Extramuraal Semimuraal Intramuraal Volwassenen GGZ-instellingen, klinieken voor ambulante behandeling, vrijgevestigde hulpverleners Psychiatrische deeltijd behandeling, woon en dag voorzieningen Crisisdienst en crisisopvang, ggz instellingen, klinieken voor klinische behandeling. Kinderen en jeugdigen Vertrouwensarts, GGZ instellingen, centra voor kinder-jeugd psychiatrie Medisch kinderdagverblijf, deeltijdbehandeling GGZ instellingen etc. Ouderen GGZ instellingen, psychogeriatrische Psychogeriatrische en psychiatrische deeltijd GGZ instellingen, APZ, verpleeghuizen Verwijzing van mensen met psychische problematiek binnen de huidige GGZ structuur Zie tabel bladzijde 14 Hoofdstuk 2: Diagnose Classificatie Wat is er aan de hand? - Indeling van gedrag op grond van (uiterlijke en innerlijke) kenmerken - Het basisprincipe is beschrijving - DSM 5 is een classificatiesysteem ook al zit het begrip diagnostisch in de naam.  De huisarts gebruikt ICD (International Classification of Diseases) - Platvloers gezegd presenteren deze systemen rijtjes met kenmerken van de stoornis (symptomen) Syndroombegrip - Tekens van een stoornis worden als symptomen gezien. - Bepaalde combinaties van symptomen passen bij een bepaalde stoornis zoals:  Het depressie-syndroom  Het PTSS-syndroom - Symptomen zijn puzzelstukjes. Met een bepaalde passende combinatie ontstaat er een beeld. Dit kan samen een syndroom worden. Indeling volgens de DSM 5 Er was behoefte aan een diagnostisch systeem dat moest voldoen aan 2 basisprincipes - de ordering van psychische stoornissen moet losstaan van de mogelijke verklaringen - de indeling moet steunen op heldere en ondubbelzinnige criteria, die bruikbaar zijn in de diagnostische praktijk en het wetenschappelijk onderzoek. Diagnose behandeling combinaties (DBC’s) Een DBC beschrijft iedere stap in de behandeling van een bepaalde stoornis: vanaf het eerste contact tot de laatste sessie. Dit vormt de basis voor de declaratie bij de zorgverzekeraar. De prijs van een DBC is afhankelijk van de aandoening en de duur van de zorg en daarmee is de link tussen diagnose en bekostiging heel direct geworden. Het opstellen van zo’n DBC is voorbehouden aan ‘specialisten’: psychiaters, psychotherapeuten en klinisch (neuro)psychologen. Zij moeten voor de typering van de zorgvraag van de client strikt gebruik maken van de systematiek van de DSM. Diagnostiek Waarom of hoe is het zo gekomen? - Gebaseerd op theorie en interpretatie - Is de eerste (voorwaardelijke) stap naar hulpverlening thuiszorg behandeling Verslaafden GGZ instellingen, instellingen voor verslavingszorg, zelfhulpgroepen Psychiatrische deeltijdbehandelingen Crisisdienst en crisisopvang, ggz instellingen, instellingen voor verslavingszorg, therapeutische gemeenschappen. - Je stelt bijvoorbeeld de volgende drie vragen om tot een eerste aanzet van diagnose te komen: 1. Waarom deze stoornis en niet een ander? 2. Waarom klachten over deze stoornis en niet vorige maand? 3. Waarom heeft deze persoon de stoornis en niet bijvoorbeeld de partner van de persoon. Onderkennende vragen (lijkt op classificatie) - Is er sprake van een angststoornis - Wat is het niveau van cognitief functioneren? - Hoe ernstig zijn de problemen? Bijvoorbeeld is bij deze depressieve man sprake van zelfmoordneiging? - Differentiaal diagnostiek: Heeft deze vrouw naast kenmerken van een eetstoornis ook kenmerken van een depressie? Verklarende vragen - Waarom zijn er zoveel conflicten in dit huwelijk? - Welke factoren op het werk zijn van invloed op de depressie van de man? Welke factoren in het huwelijk zijn van invloed op de depressie van de man? Enzovoorts. - Wat houdt het agressieve gedrag van de bewoner in stand? Hangt dit gedrag bijvoorbeeld samen met de samenstelling van de groep bewoners? Adviserende vragen - Is een behandeling bij deze depressieve man nodig? Indien ja: welke? - Wat willen we bereiken met deze agressieve bewoner? - Uit welke behandelingen kunnen we kiezen bij deze vrouw met een eetstoornis en welke heeft de grootste kans van slagen? Opbouw van een diagnostisch interview Identificatie - Naam, leeftijd, adres - Gezinssituatie - Studie/beroep Probleemanamnese - Huidige toestand -> wat is je directe aanleiding tot dit interview? Wat zijn de belangrijkste klachten of problemen, de verwachtingen en mogelijke verklaringen (volgens client en omgeving)? Bestaan er nog andere problemen buiten deze die aanleiding waren tot dit interview - Voorgeschiedenis -> Wanneer en hoe zijn de huidige problemen ontstaan? Traden er vroeger reeds soortgelijke of andere problemen op? Welke pogingen werden ondernomen om deze problemen te verhelpen? Biografische anamnese - Belangrijke aspecten in de levensloop -> gezin van herkomst, vroege ontwikkeling, opvoeding, schoolopleiding, beroepsleven, vrije tijd, seksuele ervaringen Familieanamnese - Informatie over de prevalentie van bijzondere problemen en stoornissen bij verwanten (vooral broers, zussen, ouders en grootouders) Beoordeling van psychische toestand - Gedrag en voorkomen - Bewustzijn - Waarneming - Denken en geheugen - Stemming en beleving Diagnostiek en classificatie is een dynamisch proces - Het proces is nooit af. - Een stoornis kan verdwijnen of qua intensiteit veranderen. - Er kan een stoornis bijkomen. - De ene stoornis kan een andere uitlokken. - Verschillende informanten (cliënt, partner, ouders, enzovoorts) geven verschillende informatie. Modelplaatje qua tijdsvolgorde - Eerst de classificatie. Er wordt vastgesteld wat iemand mankeert. - Vervolgens de diagnostiek. Hoe heeft iemand dit gekregen? Waarom wordt er nu hulp gezocht? - Vervolgens de hulpverlening. - Evaluatie: heeft het effect? NB. In de praktijk lopen deze fasen door elkaar. Begrippen worden ook door elkaar gebruikt. Hoofdstuk 3: Verklaring Biopsychosociaalmodel - Gebruik bij diagnostische vragen het biopsychosocialemodel als checklist. - Welke biologische factoren spelen een rol bij uitlokking, instandhouding en prognose?