Samenvatting FILOSOFEN Inleiding tot de rechts en moraalfilosofie

Inleiding tot de rechts- en moraalfilosofie

Inhoud:
o Luhmann
o Kelsen
o Hart
o Füller
o Het christelijk denken tot Augustinus
o Thomas van Aquino
o Fritz Kern
o Jean Bodin
o Thomas Hobbes
o John Locke
o Voltaire
o Montesquieu
o Rousseau
o Beccaria
o Bentham
o Kant
o Rawles
o Fletchers
o Portalis
o Marx
o Engels
o Clara Wichmann
o Michel Foucault
o Gustav Radbruch
o Karl Popper
o Gelijn Molier
o Vandeberg
o (Varia/Begrippen)

1

,Niklas Luhmann
 Onderscheid moderne en premoderne maatschappij.
o Premoderne maatschappij: geen sprake van functionele differentiatie enkel
sprake van een hiërarchie. Godsdienst domineert alle maatschappelijke
functies.
o Moderne maatschappij: wel te maken met differentiatie. Hier is er ook een
scheiding van kerk en staat.

 Moderniseringsproces
o Een historisch proces in de westerse cultuur dat voortdurend aan de gang
was binnen de geschiedenis.
o Er was dus sprake van:
 Functionele differentiatie van de deel/subsystemen
 Subsystemen zijn autonoom tegenover elkaar. Ze functioneren
volgens hun eigen regels.

 Onderscheiden van deelsystemen:
o Elk van de deelsystemen brengen hun eigen geldigheidsregels voort.
o Het deelsysteem refereert naar zichzelf en bepaalt haar eigen regels.
o Er kan wel input gebeuren van het ene deelsysteem naar het ander

 Deelsystemen functioneren volgens spelregels die eigen zijn aan het deelsysteem
zelf.

 Deelsystemen zijn:
o Operationeel gesloten
 = Zelfreferentieel, Deelsysteem bepaalt zelf welke regels er worden
toegepast

o Cognitief open
 = Er kan een input gebeuren van een ander deelsysteem.
Deelsystemen kunnen interageren. Regel uit ander deelsysteem moet
wel gehercodeerd worden!


 Moraal is GEEN afspiegeling van het recht.
o Recht en moraal kunnen elkaar beïnvloeden, maar ze vervullen allebei een
andere functie.




2

, Hans Kelsen
 Rechtspositivist

 Scheiding recht en moraal
o Abstractie morele inhoud
o Men spreekt van rechtsgeldigheid en deze wordt bepaald door procedurele
aspecten.

 Normenstufenbau = geldigheid van elke lagere regel of norm is gefundeerd op een
hogere norm.
o !! waar is de hoogste norm op gebaseerd (grens)?

o Grundnorm:
 metajuridische norm waarop de geldigheid van het hele
rechtssysteem is op gefundeerd. ( is zelf geen juridische norm meer)
 Grondwet is hoogste juridische norm
 Hiervan is dus hele systeem afhankelijk

 Rechtspositivistisch: er zijn 2 voorwaarden, die de geldigheidsgrondslag van een
rechtsregel vormen:
o Een rechtsregel moet tot stand komen op de juiste procedurele wijze.
o De bevoegdheid van een instantie die de norm uitvaardigt
 Normenstufenbau = procedurele legitimatie van het recht.

 De grenzen van tolerantie: weerlegbare democratie:
o Waarderelativisme en democratie gaat van nature hand in hand.

o Vijanden van de democratie mogen volgens Kelsen enkel en alleen rationele
argumenten gebruiken. Men mag dus GEEN dwang of geweld gebruiken.
 Het afschaffen van de democratie nadat men zelf democratisch aan
de macht is gekomen, dat is nu eenmaal een gevaar dat je gewoon
moet accepteren als je uitgaat van de Kelsiaanse rechtspositivisme.

 Het recht is een neutraal instrument om maatschappelijke interactie te ordenen




3