Samenvatting onderzoeksvaardigheden

H1: Basisbegrippen
= Onderzoek is een activiteit die aangestuurd is vanuit een vraagstelling die als relevant wordt
beschouwd. Gebruikmakend van een systematisch aanpak, die wordt erkend als valide, waarover wordt
gerapporteerd, waardoor gesprek met Peers … over de activiteit mogelijk is.

Onderzoek
- Doelgericht proces waarbij op systematische manier op basis van een onderzoek ontwerp;
- Data verzamelt en analyseert;
- Om op een betrouwbare en geldige wijze onderzoeksvragen te beantwoorden die deel uitmaken van
een probleemstelling

Soorten onderzoeken
Fundamenteel of theoriegericht onderzoek
➢ Universiteiten
➢ Doel is om kennisvermeerdering en kennis te ontwikkelen
➢ Theoretische relevantie → vragen die niet hoofdzakelijk gericht zijn op de toepassing in de praktijk
➢ Resultaten = wetenschappelijk congres + vaktijdschrift

Praktijkgericht onderzoek
➢ Hogescholen
➢ Doel is antwoord bieden op een probleem of vraag uit praktijk
➢ Op een systematische, gefundeerde wijze kennis opbouwen

Niet alle praktijkvragen leiden tot onderzoeksvragen
- Simpele vraag met een simpel antwoord
- Vraag kan beantwoord worden vanuit ons alledaags kennen
- Vraag is niet belangrijk genoeg voor een onderzoek




Verschillende grondvormen

Kwantitatief onderzoek

• In breedte onderzoeken = heel wat verschillende informatie over het onderwerp zonder diep in te gaan
• Bv: enquête, experimenten, observaties
• Beschrijven van ideeën, attitudes, gedragingen van bedoelde mensen
• Informatie wordt omgezet in cijfermateriaal => statistisch onderzoek
• Conclusies trekken voor gekozen streekproef => populatie! = dit betekent dat de steekproeven
voldoende groot en zo representatief mogelijk moeten zijn
• Steekproef: voor ruimere populatie (meer mensen)
Kwalitatief onderzoek

• In diepte onderzoeken (voor kleinere populatie) = bedoeling is om diep op een onderwerpt in te gaan
en zo opzoek gaan naar de belevingen van mensen en betekenissen die bepaalde gedragingen,
gebeurtenissen voor hen hebben

,• Bv; interviews, focusgroepen, observaties
• Levert “taal” op = spreektaal maar ook lichaamstaal bv bij observatie
• => inhoudsanalyses
• Steekproef: eerder klein (minder mensen maar dieper in)

Het is mogelijk dat er in een onderzoek zowel Kwantitatief onderzoek als Kwalitatief onderzoek wordt
gecombineerd.



Verschillende tijdsperspectieven

Cross-sectioneel onderzoek vs. longitudinaal onderzoek

- Cross-sectioneel onderzoek = mensen worden eenmalig op een bepaald tijdstip, onderzocht. Bv een
onderzoek over pestgedrag wordt vandaag genomen in een bepaalde klas.
- Longitudinaal onderzoek = loopt langer doorheen de tijd, er worden meerdere onderzoek momenten
ingelast. Zo kan een onderzoeker een schooljaar lang, om de twee maanden een enquête over
pestgedrag afnemen al dan niet bij dezelfde doelgroep

Longitudinaal onderzoek wordt verder onderscheid tussen trendonderzoek en panelonderzoek

- Trendonderzoek = wordt op regelmatige tijdstippen onderzoek gedaan, maar niet telkens bij dezelfde
doelgroep.
- Panelonderzoek = wordt ook op regelmatige tijdstippen onderzoek gedaan, maar wel bij dezelfde
doelgroep.

Retrospectief onderzoek vs prospectief onderzoek?

- Retrospectief: blikt terug in de tijd, men probeert bv. Gerapporteerde ideeën, attitudes of
gedragingen in het heden te verbinden met gebeurtenissen uit het verleden. Bv. 100 volwassenen
onderzoeken en ook naar hun kindertijd kijken.
- Prospectief: kijkt naar de toekomst! Bv. 200 jongeren worden nu ondervraagt over pesten en binnen
10 jaar worden ze opnieuw ondervraagt als volwassenen.

Eisen aan onderzoek

Wetenschappelijke eisen:
- Empirisch = het moet zintuigelijk waarneembaar zijn in de werkelijkheid, → het onderzoek naar het
bestaan van god is niet empirisch → we kunnen het bestaan van god niet waarnemen/controleren@
- Deductie = vertrekt vanuit een theorie of ideeën
- Inductie = vertrekt vanuit de empirische realiteit
- Onafhankelijk = onderzoek moet zowel onafhankelijk van de opdrachtgever als onderzoeker zijn
- Betrouwbaarheid = één van het belangrijkste criterium is exactheid
- Nauwkeurig te werk gaan = nauwkeurig en gedetailleerd juiste gegevens
- Validiteit/geldigheid = geldigheid van de onderzoeksresultaten

Ethische eisen:
- Recht op informatie voor alle deelnemers = recht op correcte informatie over de studie, ze moeten
weten wie de opdrachtgever en onderzoeker is
- Vrijwilligheid = niet iemand forceren of betalen voor het onderzoek
- Anonimiteit en vertrouwelijkheid = deelnemers participeren bij voorkeur en waar mogelijk anoniem
aan onderzoek

Praktische eisen:
- Efficiënt + budgetvriendelijk
- Binnen vooraf bepaalde termijn
- Praktijkgericht: resultaten moet bruikbaar zijn

, Fasen in onderzoeksproces


Elk onderzoek start met een onderzoeksplan.

1st stel je een probleemstelling op: het onderwerp en je
doelgroep, je werkt uit wat je zult onderzoeken, wie u
populatie is, tot slot bepaal je hoe je te werk zult gaan,
welke methoden en instrumenten.

2de start je met dataverzameling. Je verzamelt gegevens
aan de hand van het dataverzamelingsinstrumenten →
om je onderzoeksvraag te beantwoorden.

3de Eenmaal dat je data hebt verzameld kun je overgaan
tot de data-analyse. Je verwerkt en bestudeert de data
zodat je een antwoord op de onderzoeksvraag kunt
formuleren. Zo bepaal je ook hoe je de verzamelde
gegevens zult analyseren, hangt af van de methode dat je
gebruikt hebt (bv. Enquêteonderzoek -> statisch
analyseren/ interview -> inhoudelijke analyse)

4de als de data-analyse is afgerond, volgt uiteindelijk de
rapportage. Hier worden de onderzoeksvragen
beantwoord op basis van de analyses → ook blikken en de vraag stellen “wat heb ik gedaan”, “is alles
naar wens verlopen”, “wat is te kort”…