Faculteit Rechtsgeleerdheid
Opleiding Criminologische Wetenschappen
Academiejaar 2022 - 2023
KATHOLIEKE
UNIVERSITEIT
LEUVEN
STADSCRIMINALITEIT EN LOKAAL
VEILIGHEIDSBELEID
SAMENVATTING
PROF. LETIZIA PAOLI
MASTER CRIMINOLOGISCHE WETENSCHAPPEN, TWEEDE SEMESTER
,
,INHOUDSOPGAVE
H1 – Inleiding: de stad, stadscriminaliteit en het lokale veiligheidsbeleid ....................................... 1
1.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 1
1.2 De stad........................................................................................................................................... 2
1.3 Stadscriminaliteit en het verband stad – criminaliteit .................................................................. 6
1.4 Het lokale veiligheidsbeleid........................................................................................................... 7
1.5 Conclusie ....................................................................................................................................... 9
H2 – Stadscriminologie en criminologie: omgevingscriminologie, criminaliteitspreventie en culturele
criminologie ............................................................................................................................... 10
2.1 Het verband tussen stad en criminaliteit in de criminologie: een overzicht en de eerste studies
........................................................................................................................................................... 10
2.2 Omgevingscriminologie en situationele criminaliteitspreventie ................................................ 11
2.2.1 Omgevingscriminologie ........................................................................................................ 11
2.2.2 Situationele criminaliteitspreventie ..................................................................................... 13
2.3 Crime mapping, hot spots en hot spots policing ......................................................................... 16
2.4 Hoe interventies evalueren? ....................................................................................................... 19
2.5 De kritieken en aanpak van de culturele criminologie ................................................................ 21
2.5.1 De kritieken en aanpak van de culturele criminologie ......................................................... 21
2.5.2 Voorbeeld: “The gang game: The myth and seduction of gangs” – Dr. Elke van Hellemont23
2.6 Conclusie ..................................................................................................................................... 24
H3 – Veiligheid en veiligheidsbeleid: de “governance of security” en de rol van steden ................ 26
3.1 Veiligheid: wat is het precies? ..................................................................................................... 26
3.1.1 Boutellier .............................................................................................................................. 26
3.1.2 Zedner .................................................................................................................................. 27
3.1.3 Greenfield en Paoli ............................................................................................................... 28
3.1.4 VN ......................................................................................................................................... 29
3.2 De governance of security en smart cities .................................................................................. 29
3.2.1 Governance of security ........................................................................................................ 29
3.2.2 Smart cities ........................................................................................................................... 31
3.3 De opkomst en inhoud van het veiligheidsbeleid ....................................................................... 32
3.4 Integraal veiligheidsbeleid in België ............................................................................................ 33
3.4.1 Weg naar het integraal veiligheidsbeleid ............................................................................. 33
3.4.2 Bevordering bestuurlijke aanpak in KIV 2022-2024 ............................................................. 38
3.4.3 Enkele kanttekeningen van veiligheidsplannen ................................................................... 39
3.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 40
H4 – Het veiligheidsbeleid in Europese steden ............................................................................ 41
4.1 Policing Europese metropolen .................................................................................................... 41
4.1.1 Europese metropolen........................................................................................................... 41
4.1.2 Vergelijkende analyse........................................................................................................... 42
4.2 Het beleid in Mechelen en Rotterdam ........................................................................................ 45
4.3 Andere initiatieven uit Nederland ............................................................................................... 46
4.4 Vergelijking België – Nederland .................................................................................................. 47
4.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 48
, H5 – Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit .......................................................... 49
5.1 Concept ....................................................................................................................................... 49
5.2 Georganiseerde criminaliteit ....................................................................................................... 49
5.2.1 Georganiseerde overheid ..................................................................................................... 50
5.2.2 Methodiek ............................................................................................................................ 50
5.3 Olievlek-principe.......................................................................................................................... 51
5.4 Casussen ...................................................................................................................................... 52
5.4.1 Casus huisjesmelkerij ........................................................................................................... 52
5.4.2 Casus clubhuis criminele motorbende ................................................................................. 52
5.4.3 Casus mensenhandel in carwashes ...................................................................................... 53
5.4.4 Andere casussen ................................................................................................................... 54
H6 – Globale Zuiden: de gevallen van Medellín en Kaapstad ........................................................ 56
6.1 Medellin (Colombia) .................................................................................................................... 56
6.1.1 Introductie ............................................................................................................................ 56
6.1.2 Drijfveren .............................................................................................................................. 57
6.1.3 Overgang .............................................................................................................................. 59
6.2 Kaapstad (Zuid-Afrika) ................................................................................................................. 60
6.2.1 Introductie ............................................................................................................................ 60
6.2.2 Kaapse bendes (Cape Town Gangs) – Kim Thomas .............................................................. 61
6.3 Conclusie ..................................................................................................................................... 65
H7 – Criminaliteit en criminaliteitscontrole in Amerikaanse steden: het geval van New York City . 66
7.1 Enkele statistieken....................................................................................................................... 66
7.2 Waarom is de criminaliteit in NY sterker gedaald dan in de rest van de VS? ............................. 68
7.3 Zimrings’ lessen uit NY ................................................................................................................ 72
7.4 Alles goed dan? De donkere kant van de politie in de VS ........................................................... 73
7.4.1 Probleemschets .................................................................................................................... 73
7.4.2 Bijdragende factoren voor politiegeweld in VS .................................................................... 75
7.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 78
H8 – Het station in de stad: van transitzone naar criminogene ontmoetingsplaats ....................... 79
8.1 De complexiteit van de publieke ruimte ..................................................................................... 79
8.1.1 De publieke ruimte ............................................................................................................... 79
8.1.2 De publieke ruimte in een netwerksamenleving ................................................................. 79
8.1.3 Het beheer en de controle van de publieke ruimte ............................................................. 79
8.2 De spoorwegen binnen de complexiteit dan de publieke ruimte ............................................... 80
8.2.1 Het spoorwegdomein: gekenmerkt door ervaring, beleving en betekenis ......................... 80
8.2.2 Het spoorwegdomein in een netwerksamenleving ............................................................. 81
8.2.3 Het beheer en de controle van het spoorwegdomein ......................................................... 81
8.2.4 Veiligheidsgevoel 2022 ......................................................................................................... 81
8.2.5 Methodologie ....................................................................................................................... 82
8.3 Veiligheid binnen het spoorwegdomein ..................................................................................... 82
8.3.1 Veiligheid binnen de risicomaatschappij .............................................................................. 82
8.4 Het spoorwegdomein en de criminaliteitsfenomenen ............................................................... 83
8.4.1 Criminaliteit op het spoorwegdomein ................................................................................. 83
8.4.2 Hotspotanalyse ..................................................................................................................... 84
Opleiding Criminologische Wetenschappen
Academiejaar 2022 - 2023
KATHOLIEKE
UNIVERSITEIT
LEUVEN
STADSCRIMINALITEIT EN LOKAAL
VEILIGHEIDSBELEID
SAMENVATTING
PROF. LETIZIA PAOLI
MASTER CRIMINOLOGISCHE WETENSCHAPPEN, TWEEDE SEMESTER
,
,INHOUDSOPGAVE
H1 – Inleiding: de stad, stadscriminaliteit en het lokale veiligheidsbeleid ....................................... 1
1.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 1
1.2 De stad........................................................................................................................................... 2
1.3 Stadscriminaliteit en het verband stad – criminaliteit .................................................................. 6
1.4 Het lokale veiligheidsbeleid........................................................................................................... 7
1.5 Conclusie ....................................................................................................................................... 9
H2 – Stadscriminologie en criminologie: omgevingscriminologie, criminaliteitspreventie en culturele
criminologie ............................................................................................................................... 10
2.1 Het verband tussen stad en criminaliteit in de criminologie: een overzicht en de eerste studies
........................................................................................................................................................... 10
2.2 Omgevingscriminologie en situationele criminaliteitspreventie ................................................ 11
2.2.1 Omgevingscriminologie ........................................................................................................ 11
2.2.2 Situationele criminaliteitspreventie ..................................................................................... 13
2.3 Crime mapping, hot spots en hot spots policing ......................................................................... 16
2.4 Hoe interventies evalueren? ....................................................................................................... 19
2.5 De kritieken en aanpak van de culturele criminologie ................................................................ 21
2.5.1 De kritieken en aanpak van de culturele criminologie ......................................................... 21
2.5.2 Voorbeeld: “The gang game: The myth and seduction of gangs” – Dr. Elke van Hellemont23
2.6 Conclusie ..................................................................................................................................... 24
H3 – Veiligheid en veiligheidsbeleid: de “governance of security” en de rol van steden ................ 26
3.1 Veiligheid: wat is het precies? ..................................................................................................... 26
3.1.1 Boutellier .............................................................................................................................. 26
3.1.2 Zedner .................................................................................................................................. 27
3.1.3 Greenfield en Paoli ............................................................................................................... 28
3.1.4 VN ......................................................................................................................................... 29
3.2 De governance of security en smart cities .................................................................................. 29
3.2.1 Governance of security ........................................................................................................ 29
3.2.2 Smart cities ........................................................................................................................... 31
3.3 De opkomst en inhoud van het veiligheidsbeleid ....................................................................... 32
3.4 Integraal veiligheidsbeleid in België ............................................................................................ 33
3.4.1 Weg naar het integraal veiligheidsbeleid ............................................................................. 33
3.4.2 Bevordering bestuurlijke aanpak in KIV 2022-2024 ............................................................. 38
3.4.3 Enkele kanttekeningen van veiligheidsplannen ................................................................... 39
3.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 40
H4 – Het veiligheidsbeleid in Europese steden ............................................................................ 41
4.1 Policing Europese metropolen .................................................................................................... 41
4.1.1 Europese metropolen........................................................................................................... 41
4.1.2 Vergelijkende analyse........................................................................................................... 42
4.2 Het beleid in Mechelen en Rotterdam ........................................................................................ 45
4.3 Andere initiatieven uit Nederland ............................................................................................... 46
4.4 Vergelijking België – Nederland .................................................................................................. 47
4.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 48
, H5 – Bestuurlijke aanpak van georganiseerde criminaliteit .......................................................... 49
5.1 Concept ....................................................................................................................................... 49
5.2 Georganiseerde criminaliteit ....................................................................................................... 49
5.2.1 Georganiseerde overheid ..................................................................................................... 50
5.2.2 Methodiek ............................................................................................................................ 50
5.3 Olievlek-principe.......................................................................................................................... 51
5.4 Casussen ...................................................................................................................................... 52
5.4.1 Casus huisjesmelkerij ........................................................................................................... 52
5.4.2 Casus clubhuis criminele motorbende ................................................................................. 52
5.4.3 Casus mensenhandel in carwashes ...................................................................................... 53
5.4.4 Andere casussen ................................................................................................................... 54
H6 – Globale Zuiden: de gevallen van Medellín en Kaapstad ........................................................ 56
6.1 Medellin (Colombia) .................................................................................................................... 56
6.1.1 Introductie ............................................................................................................................ 56
6.1.2 Drijfveren .............................................................................................................................. 57
6.1.3 Overgang .............................................................................................................................. 59
6.2 Kaapstad (Zuid-Afrika) ................................................................................................................. 60
6.2.1 Introductie ............................................................................................................................ 60
6.2.2 Kaapse bendes (Cape Town Gangs) – Kim Thomas .............................................................. 61
6.3 Conclusie ..................................................................................................................................... 65
H7 – Criminaliteit en criminaliteitscontrole in Amerikaanse steden: het geval van New York City . 66
7.1 Enkele statistieken....................................................................................................................... 66
7.2 Waarom is de criminaliteit in NY sterker gedaald dan in de rest van de VS? ............................. 68
7.3 Zimrings’ lessen uit NY ................................................................................................................ 72
7.4 Alles goed dan? De donkere kant van de politie in de VS ........................................................... 73
7.4.1 Probleemschets .................................................................................................................... 73
7.4.2 Bijdragende factoren voor politiegeweld in VS .................................................................... 75
7.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 78
H8 – Het station in de stad: van transitzone naar criminogene ontmoetingsplaats ....................... 79
8.1 De complexiteit van de publieke ruimte ..................................................................................... 79
8.1.1 De publieke ruimte ............................................................................................................... 79
8.1.2 De publieke ruimte in een netwerksamenleving ................................................................. 79
8.1.3 Het beheer en de controle van de publieke ruimte ............................................................. 79
8.2 De spoorwegen binnen de complexiteit dan de publieke ruimte ............................................... 80
8.2.1 Het spoorwegdomein: gekenmerkt door ervaring, beleving en betekenis ......................... 80
8.2.2 Het spoorwegdomein in een netwerksamenleving ............................................................. 81
8.2.3 Het beheer en de controle van het spoorwegdomein ......................................................... 81
8.2.4 Veiligheidsgevoel 2022 ......................................................................................................... 81
8.2.5 Methodologie ....................................................................................................................... 82
8.3 Veiligheid binnen het spoorwegdomein ..................................................................................... 82
8.3.1 Veiligheid binnen de risicomaatschappij .............................................................................. 82
8.4 Het spoorwegdomein en de criminaliteitsfenomenen ............................................................... 83
8.4.1 Criminaliteit op het spoorwegdomein ................................................................................. 83
8.4.2 Hotspotanalyse ..................................................................................................................... 84