Samenvatting Dilemma VWO hoofdstuk 2

Samenvatting maatschappijleer H2 toetsweek 1
CATCH  de software die een afbeelding van een verdachte door een database van een miljoen
asielzoekers, illegalen en arrestanten haalt om een match te vinden.

 Database arrestanten  geen toestemming nodig
 Database asielzoekers en illegalen  politie heeft toestemming nodig van de officier van
Justitie



2.1

Grootste probleem onderwereld  dat die onzichtbaar is

 Om die zichtbaar te maken werken samen:
o Justitie
o Politie
o Belastingdienst
o Gemeente
 = integrale aanpak

Bij ondermijnende criminaliteit vermengen de boven en onderwereld zich met elkaar

 Bijv. het criminele geld word wit gewassen

Geweldsmonopolie  1 iemand mag geweld gebruiken

o In ons land heeft de overheid het geweldsmonopolie
 Alleen de overheid mag geweld gebruiken tegenover burgers
 Om orde te handhaven of het opsporen van criminaliteit
 De politie en het leger voeren het geweldsmonopolie uit
o Wel ingeperkt door wetgeving (toestemming nodig van de
officier van Justitie
 politie moet zich houden aan twee wetten bij persoonsgegevens
 AVG  voor gegevens van personeel
 WPG  voor gegevens om strafbare feiten op te sporen
 Handhavingstaak
o Je mag pas iemand staande houden als er een vermoede is dat die de wet overtreed
 Opsporingstaak
 Aanhoudingstaak

Staat  de overheid is degene die het gezag uitoefent over een volk en/of grondgebied

Rechtstaat  die overheid moet zich houden aan de wetgeving

 de rechtsregels worden door de wetgevende macht voor de hele samenleving gemaakt
o rechtsregels bevatten de rechten en plichten van burgers en bevoegdheden van
overheidsinstanties
 rechtsregels zijn er omdat anders het recht van de sterkste geld

grondwet (sinds 1848) borgt de uitvoering van de rechtstaat (1 t/m 4)

, kenmerken rechtstaat

1. aanwezigheid van grondrechten
a. beschermt burgers tegen machtsmisbruik van de overheid
2. legaliteitsbeginsel
a. bied burgers rechtszekerheid over 2 dingen
i. alles wat de overheid doet moet gebaseerd zijn op de wet
ii. je kunt alleen gestraft worden van iets waarvan op dat moment in de wet
staat dat het strafbaar is
3. een machtenscheiding (trias politica)
a. wetgevende macht
i. regering en de staten generaal
ii. moeten er op letten dat de wetten niet botsen met de grondrechten en
internationale verdragen
b. uitvoerende macht
i. ook regering (ministers)
c. rechtelijke macht
i. gerechtshoven en de hoge raad
ii. legt de wet uit en past deze toe
4. onafhankelijke rechtsspraak
a. rechters moeten onafhankelijk zijn
i. handelen volgens het recht en mogen niet beïnvloed worden door andere
machten
b. burgerlijk recht (civiel recht)
i. conflicten tussen burgers
c. bestuursrecht
i. conflicten tussen burgers en de overheid
d. strafrecht
i. als iemand een strafbaar feit pleegd

rechtsbescherming  burger word beschermt tegen machtsmisbruik van de overheid

 in een rechtstaat is iedere burger onschuldig tot het tegendeel bewezen is
o elke burger heeft rechten, ook criminelen

wetgevende macht  parlement en de regering

 moeten er op letten dat de wetten niet botsen met de grondrechten en internationale
verdragen

soevereine macht  hoogste macht

 in een soevereine staat staan burgers een deel val hun individuele vrijheden af, en krijgen
hier orde en veiligheid in de samenleving voor terug. (sociale contract tussen burgers en de
politieke macht)

een officier van justitie controleert en geeft toestemming aan de politie

 alle officieren van justitie worden samen het Openbaar Ministerie genoemd (OM)

politietstaat  een staat waarbij de politie een groot aantal bevoegdheden heeft zonder
verantwoording te hoeven afleggen