Door: M vd M
Aanvullende diagnostiek
Onderzoek bloed
Hematocriet bepalen
Hematocriet: het volume van het bloed dat door de rode bloedcellen (erytrocyten) wordt ingenomen,
weergegeven als een fractie van het totale bloedvolume. = volumepercentage erytrocyten
Uitvoering:
1. Controleer de patiënten-identificatie op het bloedbuisje.
2. Meng het bloed goed, zo’n 5x.
- Doe dit door het buisje helemaal om te kiepen; zwenken is niet voldoende.
3. Houd het buisje en het capillair horizontaal. Raak met het capillair de voorkant van het bloed aan en houd het
capillair een beetje schuin naar beneden. Er zal nu bloed in het capillair stromen.
- Steek altijd de rode kant naar het bloed. Deze zijde is gecoated met heparine.
- Steek het capillair niet helemaal in het bloed. Alleen de voorkant is voldoende.
- Zorg dat er zo’n 70/80% bloed in het capillair zit. Hierdoor komt het bleod er zo meteen makkelijker uit.
4. Maak de buitenkant van het capillair schoon met een tissue.
- Houd het capillair de hele tijd horizontaal.
5. Vul de rode zijde van het capillair met klei
- Let erop dat er geen luchtbellen in zitten!! Zorg ervoor dat het bloed helemaal tot aan het uiteinde zit,
voordat je het dicht met klei. Houd hiervoor het capillair in een hoek van
15o
- Zorg dat er zo’n 1 cm klei in zit. Dit kun je controleren met de liniaal van
de meetschijf. Herhaal het prikken in het klei dus meerdere malen.
➢ Herhaal dit: DUPLO
6. Open het centrifuge apparaat
- Er zijn 2 deksels. De ene deksel open je aan de knop aan de buitenzijde. De andere deksel verwijder je
door (hard!) met je duim op het midden van de knop te drukken en dan te trekken.
7. Plaats het capillair in het apparaat
- Met de klei aan de BUITENKANT
- Druk het capillair helemaal tegen de buitenkant aan, anders kan het glas stukslaan bij het draaien.
8. Plaats het tweede capillair recht tegenover de andere (hoek van 180%) , zodat het in evenwicht is.
9. Sluit de TWEE deksels en start de centrifuge
1
, Door: M vd M
10. Plaats het capillair op het afleesapparaatje
- Leg de rand met klei precies op de 0%-lijn
- Zorg ervoor dat de bovenrand van het plasma (doorzichtig) op de 100%-lijn ligt. Schuif het capillair
hierbij over het apparaat / tabelding.
Meniscus op de lijn = onderkant bolling
11. Lees het volume% ery’s af
- In filmpje moet je de witte lijn verschuiven, zodat deze op de RBC-buffycoatgrens komt
- Op pr moesten we gewoon het ding verschuiven
Bloeduitstrijkje maken
• Doel van bloeduitstrijkje:
1. Beoordeling van rode bloedbeeld PR4
2. Differentiatie witte bloedbeeld
• Vlam:
In de zogenaamde ‘vlam’ liggen de ery’s los van elkaar. Je kunt dit onder een
microscoop gebruiken (met immersie-olie!).
Uitvoering
Nodig: objectglazen, dekglazen, capillair, EDTA-bloed
1) Controleer het patiënt-ID
2) Leg van tevoren een voorwerpglaasje klaar met het gemarkeerde uiteinde naar rechts op een wit vel papier.
2
, Door: M vd M
3) Meng het EDTA-bloed goed (ondersteboven en terug) zo’n 5/10x
4) Stop het rode deel van het capillair in het bloed.
- Houd hierbij het capillair een heel klein beetje naar beneden en houd het bloed horizontaal.
5) Breng 2 druppels aan op het objectglas aan de matte kant.
- Rechtshandig: leg de matte kant / bloeddruppel aan de rechterkant
6) Fixeer met de linkerhand het objectglas
7) Schuif een aantal keer met het dekglas over het objectglas (hoek 45o) om te voelen of het krast of niet.
8) Schuif met het dekglas naar achter, naar de bloeddruppel.
- Doe dit zodanig, dat het bloed zich over de breedte uitspreidt.
9) Trek in één vlugge en vloeiende beweging het dekglas naar voren.
- Blijf contact houden met het tweede glaasje tijdens het uitstrijken
- Kleinere hellingshoek /langzamer → langer uitstrijkje
• Handmethode: glaasje tussen duim en middelvinger van links > strijken met rechts
• Tafelmethode 1: met rechterhand strijken + met linker wijsvinger de andere kant van
het glaasje fixeren
• Tafelmethode 2: fixeren van dekglas aan matte deel
o Wanneer het uitstrijkje te kort is: kleinere hoek of langzamer
Even kort:
- Leg een hele rij aan glaasjes neer
- Matte kant naar rechts
- Net voor de matte kant een bloedstip maken (zorg voor voldoende bloed)
- In 1 rats naar voren, leg je duim en wijsvinger aan weerszijden als een ‘rails’
Wat kan er misgaan?
- Uitstrijkje te smal
- Verkeerde hellingshoek: lengtestrepen
- Te grote druppel bloed
- Te vroeg gestopt
- Geen vaste hand : dwarsstreeptjes
- Onregelmatig bloed verdeeld
- Te weinig in de breedte verdeeld
3
, Door: M vd M
Urineonderzoek
Handschoenen dragen
Macroscopisch urineonderzoek = fysische eigenschappen
A. Volume
Vragen aan de eigenaar. Dit kan niet met monstername worden beoordeeld.
> Anurie = geen urine-uitscheiding
> Oligurie = minder urine-uitscheiding
> Polyurie = meer urine-uitscheiding
B. Kleur: intensiteit en bijmengingen
1. Benoemen van intensiteit:
› Donkere kleur = geconcentreerd = oligurie
› Lichte kleur = verdunde urine = polyurie
2. Benoemen van bijmengingen
› Rood = bijmenging bloed en / of hemoglobine + plantenkleurstoffen
› Geelbruin-geelgroen = galkleurstof / bilirubine
› Bruin = myoglobine / porfyrine
▪ Urinekleur is deels ook diersoortafhankelijk (paarden hebben donkere urinekleur)’
C. Geur: aceton en ammoniak
Schudt op correcte wijze: niet met duim op buisje en schudden, maar tussen vingers snel zwenken
▪ De geur van verse niet-pathologische urine is typerend voor de diersoort. Soms verschilt dit per geslacht.
▪ Opvallende afwijkende urinegeuren zijn: ammoniak & aceton
A. Ammoniakgeur
De geur van ammoniak ontstaat door bacteriële afbraak van ureum.
- Wanneer bacteriën in de blaas het ureum aan het afbreken zijn, dan is de ammoniakgeur te
ruiken bij verse urine.
- Ammoniakgeur van niet-verse urine is het gevolg van bacteriële contaminatie tijdens en na
de afname.
B. Acetongeur
Acetongeur is het gevolg van overmatige afbraak van TAG uit vetweefsel. De overmatige vetzuren
worden in de lever omgezet naar ketonlichamen. Dit kan optreden bij een negatieve energiebalans of
ene lagere insuline-secretie / -gevoeligheid.
4
Aanvullende diagnostiek
Onderzoek bloed
Hematocriet bepalen
Hematocriet: het volume van het bloed dat door de rode bloedcellen (erytrocyten) wordt ingenomen,
weergegeven als een fractie van het totale bloedvolume. = volumepercentage erytrocyten
Uitvoering:
1. Controleer de patiënten-identificatie op het bloedbuisje.
2. Meng het bloed goed, zo’n 5x.
- Doe dit door het buisje helemaal om te kiepen; zwenken is niet voldoende.
3. Houd het buisje en het capillair horizontaal. Raak met het capillair de voorkant van het bloed aan en houd het
capillair een beetje schuin naar beneden. Er zal nu bloed in het capillair stromen.
- Steek altijd de rode kant naar het bloed. Deze zijde is gecoated met heparine.
- Steek het capillair niet helemaal in het bloed. Alleen de voorkant is voldoende.
- Zorg dat er zo’n 70/80% bloed in het capillair zit. Hierdoor komt het bleod er zo meteen makkelijker uit.
4. Maak de buitenkant van het capillair schoon met een tissue.
- Houd het capillair de hele tijd horizontaal.
5. Vul de rode zijde van het capillair met klei
- Let erop dat er geen luchtbellen in zitten!! Zorg ervoor dat het bloed helemaal tot aan het uiteinde zit,
voordat je het dicht met klei. Houd hiervoor het capillair in een hoek van
15o
- Zorg dat er zo’n 1 cm klei in zit. Dit kun je controleren met de liniaal van
de meetschijf. Herhaal het prikken in het klei dus meerdere malen.
➢ Herhaal dit: DUPLO
6. Open het centrifuge apparaat
- Er zijn 2 deksels. De ene deksel open je aan de knop aan de buitenzijde. De andere deksel verwijder je
door (hard!) met je duim op het midden van de knop te drukken en dan te trekken.
7. Plaats het capillair in het apparaat
- Met de klei aan de BUITENKANT
- Druk het capillair helemaal tegen de buitenkant aan, anders kan het glas stukslaan bij het draaien.
8. Plaats het tweede capillair recht tegenover de andere (hoek van 180%) , zodat het in evenwicht is.
9. Sluit de TWEE deksels en start de centrifuge
1
, Door: M vd M
10. Plaats het capillair op het afleesapparaatje
- Leg de rand met klei precies op de 0%-lijn
- Zorg ervoor dat de bovenrand van het plasma (doorzichtig) op de 100%-lijn ligt. Schuif het capillair
hierbij over het apparaat / tabelding.
Meniscus op de lijn = onderkant bolling
11. Lees het volume% ery’s af
- In filmpje moet je de witte lijn verschuiven, zodat deze op de RBC-buffycoatgrens komt
- Op pr moesten we gewoon het ding verschuiven
Bloeduitstrijkje maken
• Doel van bloeduitstrijkje:
1. Beoordeling van rode bloedbeeld PR4
2. Differentiatie witte bloedbeeld
• Vlam:
In de zogenaamde ‘vlam’ liggen de ery’s los van elkaar. Je kunt dit onder een
microscoop gebruiken (met immersie-olie!).
Uitvoering
Nodig: objectglazen, dekglazen, capillair, EDTA-bloed
1) Controleer het patiënt-ID
2) Leg van tevoren een voorwerpglaasje klaar met het gemarkeerde uiteinde naar rechts op een wit vel papier.
2
, Door: M vd M
3) Meng het EDTA-bloed goed (ondersteboven en terug) zo’n 5/10x
4) Stop het rode deel van het capillair in het bloed.
- Houd hierbij het capillair een heel klein beetje naar beneden en houd het bloed horizontaal.
5) Breng 2 druppels aan op het objectglas aan de matte kant.
- Rechtshandig: leg de matte kant / bloeddruppel aan de rechterkant
6) Fixeer met de linkerhand het objectglas
7) Schuif een aantal keer met het dekglas over het objectglas (hoek 45o) om te voelen of het krast of niet.
8) Schuif met het dekglas naar achter, naar de bloeddruppel.
- Doe dit zodanig, dat het bloed zich over de breedte uitspreidt.
9) Trek in één vlugge en vloeiende beweging het dekglas naar voren.
- Blijf contact houden met het tweede glaasje tijdens het uitstrijken
- Kleinere hellingshoek /langzamer → langer uitstrijkje
• Handmethode: glaasje tussen duim en middelvinger van links > strijken met rechts
• Tafelmethode 1: met rechterhand strijken + met linker wijsvinger de andere kant van
het glaasje fixeren
• Tafelmethode 2: fixeren van dekglas aan matte deel
o Wanneer het uitstrijkje te kort is: kleinere hoek of langzamer
Even kort:
- Leg een hele rij aan glaasjes neer
- Matte kant naar rechts
- Net voor de matte kant een bloedstip maken (zorg voor voldoende bloed)
- In 1 rats naar voren, leg je duim en wijsvinger aan weerszijden als een ‘rails’
Wat kan er misgaan?
- Uitstrijkje te smal
- Verkeerde hellingshoek: lengtestrepen
- Te grote druppel bloed
- Te vroeg gestopt
- Geen vaste hand : dwarsstreeptjes
- Onregelmatig bloed verdeeld
- Te weinig in de breedte verdeeld
3
, Door: M vd M
Urineonderzoek
Handschoenen dragen
Macroscopisch urineonderzoek = fysische eigenschappen
A. Volume
Vragen aan de eigenaar. Dit kan niet met monstername worden beoordeeld.
> Anurie = geen urine-uitscheiding
> Oligurie = minder urine-uitscheiding
> Polyurie = meer urine-uitscheiding
B. Kleur: intensiteit en bijmengingen
1. Benoemen van intensiteit:
› Donkere kleur = geconcentreerd = oligurie
› Lichte kleur = verdunde urine = polyurie
2. Benoemen van bijmengingen
› Rood = bijmenging bloed en / of hemoglobine + plantenkleurstoffen
› Geelbruin-geelgroen = galkleurstof / bilirubine
› Bruin = myoglobine / porfyrine
▪ Urinekleur is deels ook diersoortafhankelijk (paarden hebben donkere urinekleur)’
C. Geur: aceton en ammoniak
Schudt op correcte wijze: niet met duim op buisje en schudden, maar tussen vingers snel zwenken
▪ De geur van verse niet-pathologische urine is typerend voor de diersoort. Soms verschilt dit per geslacht.
▪ Opvallende afwijkende urinegeuren zijn: ammoniak & aceton
A. Ammoniakgeur
De geur van ammoniak ontstaat door bacteriële afbraak van ureum.
- Wanneer bacteriën in de blaas het ureum aan het afbreken zijn, dan is de ammoniakgeur te
ruiken bij verse urine.
- Ammoniakgeur van niet-verse urine is het gevolg van bacteriële contaminatie tijdens en na
de afname.
B. Acetongeur
Acetongeur is het gevolg van overmatige afbraak van TAG uit vetweefsel. De overmatige vetzuren
worden in de lever omgezet naar ketonlichamen. Dit kan optreden bij een negatieve energiebalans of
ene lagere insuline-secretie / -gevoeligheid.
4
