METHODISCH WERKEN MET
BELANGHEBBENDEN
EXAMEN JUNI 2023
Inhoud
Thema 1: Migratie en superdiversiteit.......................................................................................................................................4
1. Wat is migratie en diversiteit?..........................................................................................................................4
Historisch overzicht vanaf 20ste eeuw.............................................................................................................4
Diversiteit binnen de diversiteit:.......................................................................................................................5
2. Wat is superdiversiteit?.....................................................................................................................................5
3. Sociaal werk en superdiverse samenleving?.....................................................................................................6
Thema 2: TOPOI en interculturele communicatie......................................................................................................................8
1. Inleiding.............................................................................................................................................................8
1.1 Sociaal werk en misverstanden...................................................................................................................8
1.2 Cultuur.........................................................................................................................................................8
1.3 Diversiteit en superdiversiteit.....................................................................................................................9
2. Drie benaderingen van diversiteit.....................................................................................................................9
2.1 Culturaliserende benadering.......................................................................................................................9
2.2 Communicatieve benadering......................................................................................................................9
2.3 Maatschappelijke benadering.....................................................................................................................9
3. Onze keuze: het TOPOI-model........................................................................................................................10
3.1 Argumentatie............................................................................................................................................10
3.2 Beginselen.................................................................................................................................................10
3.3 Kruispuntdenken: een en-en-verhaal........................................................................................................11
4. De vijf gebieden van dichterbij........................................................................................................................11
4.1 Taal: begrijpen we elkaar?........................................................................................................................12
4.2 Ordening: communiceren we vanuit hetzelfde referentiekader?............................................................12
4.3 Personen: wie zijn we voor elkaar?...........................................................................................................13
4.4 Organisatie: hoe is het geregeld?..............................................................................................................13
4.5 Inzet: waarvoor doen we ons best?..........................................................................................................13
5. Tot slot.............................................................................................................................................................14
Thema 3: Ouderen................................................................................................................................................................... 15
1. Waarom ouderen als thema?..........................................................................................................................15
2. Wie zijn die 'ouderen'?....................................................................................................................................15
3. Healthy Ageing................................................................................................................................................15
Pagina 1 van 39
, 4. Enkele cijfers over ouderen.............................................................................................................................15
5. De beeldvorming over ouderen......................................................................................................................16
6. Levenslooporganisatie: van leeftijdssegregatie naar leeftijdsintegratie........................................................17
7. Mogelijke rollen van ouderen.........................................................................................................................18
7.1 Familierollen..............................................................................................................................................18
7.2 Maatschappelijke participatierollen.........................................................................................................19
7.3 Rollen met betrekking tot vrijetijdsbesteding...........................................................................................20
8. Hoe gaan we professioneel en methodisch aan de slag met ouderen?.........................................................21
8.1 Planmatig handelen...................................................................................................................................21
8.2 Evidence based handelen..........................................................................................................................21
8.3 Persoons- en netwerkgericht....................................................................................................................21
8.4 Van theorieën naar methoden en technieken..........................................................................................21
Thema 4: Het programmeren van agogische activiteiten........................................................................................................22
1. Inleiding...........................................................................................................................................................22
2. Het programmeren van agogische activiteiten...............................................................................................22
2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................22
2.2 De acht fasen van het programmeren......................................................................................................22
2.3 Slotbeschouwing.......................................................................................................................................26
Samengevat: stappenplan programmeren van agogische activiteiten..............................................................27
Thema 5: De belanghebbende in armoede..............................................................................................................................28
1. Wat is armoede?.............................................................................................................................................28
1.1 Situering van armoede..............................................................................................................................28
1.2 Armoede is een probleem van binnen (impact op het individu)..............................................................29
1.3 Armoede is een probleem van buiten (structureel probleem).................................................................29
1.4 Armoede is een probleem van binnen naar buiten..................................................................................30
2. armoede in cijfers............................................................................................................................................31
2.1 Armoede is objectiveerbaar......................................................................................................................31
2.2 Armoede is gradueel.................................................................................................................................32
2.3 Armoede is multi-dimensioneel................................................................................................................32
3. Wie zijn mensen in armoede?.........................................................................................................................32
3.1 Generatiearmen........................................................................................................................................32
3.2 Mensen in bestaansonzekerheid..............................................................................................................32
3.3 Daklozen....................................................................................................................................................33
3.4 Gekleurde armoede..................................................................................................................................33
4. Oorzaken van armoede of verklaringsmodellen.............................................................................................34
Thema 6: Methodieken in armoedebestrijding........................................................................................................................36
INleiding..............................................................................................................................................................36
Pagina 2 van 39
,1. Macro-niveau..................................................................................................................................................36
1.1 Materiële en financiële hulpverlening......................................................................................................36
1.2 Hulp- en dienstverlening...........................................................................................................................37
1.3 Methodieken op microniveau...................................................................................................................38
2. Macro-niveau..................................................................................................................................................41
2.1 Armoedebeleid..........................................................................................................................................41
2.2 Methodieken macroniveau.......................................................................................................................42
Pagina 3 van 39
, THEMA 1: MIGRATIE EN SUPERDIVERSITEIT
1. WAT IS MIGRATIE EN DIVERSITEIT?
HISTORISCH OVERZICHT VANAF 20STE EEUW
Vanaf 1945:
Krijgsgevangenen en oorlogsvluchtelingen
Migratie in functie van heropbouw Europese economie
Migranten uit kolonies die onafhankelijk werden
Frankrijk; algerije en marokko
Belgie; congo
Nederland; suriname
Personen met een vreemde nationaliteit
synoniem: vreemdelingen
Juridische verwijzing naar nationaliteit
Vreemdeling = elke persoon die niet beschikt voer Belgische nationaliteit
Personen in de bevolking van buitenlandse herkomst/origine
Breder dan nationaliteit (zowel met of zonder Belgische nationaliteit)
Optelsom: Vreemdelingen + Belgen die vreemdeling waren bij geboorte + Belgen met minimum één
ouder wiens geboortenationaliteit niet Belg was
Indeling kan het beschikken over kapitaal niet sluitend bepalen
Pagina 4 van 39
BELANGHEBBENDEN
EXAMEN JUNI 2023
Inhoud
Thema 1: Migratie en superdiversiteit.......................................................................................................................................4
1. Wat is migratie en diversiteit?..........................................................................................................................4
Historisch overzicht vanaf 20ste eeuw.............................................................................................................4
Diversiteit binnen de diversiteit:.......................................................................................................................5
2. Wat is superdiversiteit?.....................................................................................................................................5
3. Sociaal werk en superdiverse samenleving?.....................................................................................................6
Thema 2: TOPOI en interculturele communicatie......................................................................................................................8
1. Inleiding.............................................................................................................................................................8
1.1 Sociaal werk en misverstanden...................................................................................................................8
1.2 Cultuur.........................................................................................................................................................8
1.3 Diversiteit en superdiversiteit.....................................................................................................................9
2. Drie benaderingen van diversiteit.....................................................................................................................9
2.1 Culturaliserende benadering.......................................................................................................................9
2.2 Communicatieve benadering......................................................................................................................9
2.3 Maatschappelijke benadering.....................................................................................................................9
3. Onze keuze: het TOPOI-model........................................................................................................................10
3.1 Argumentatie............................................................................................................................................10
3.2 Beginselen.................................................................................................................................................10
3.3 Kruispuntdenken: een en-en-verhaal........................................................................................................11
4. De vijf gebieden van dichterbij........................................................................................................................11
4.1 Taal: begrijpen we elkaar?........................................................................................................................12
4.2 Ordening: communiceren we vanuit hetzelfde referentiekader?............................................................12
4.3 Personen: wie zijn we voor elkaar?...........................................................................................................13
4.4 Organisatie: hoe is het geregeld?..............................................................................................................13
4.5 Inzet: waarvoor doen we ons best?..........................................................................................................13
5. Tot slot.............................................................................................................................................................14
Thema 3: Ouderen................................................................................................................................................................... 15
1. Waarom ouderen als thema?..........................................................................................................................15
2. Wie zijn die 'ouderen'?....................................................................................................................................15
3. Healthy Ageing................................................................................................................................................15
Pagina 1 van 39
, 4. Enkele cijfers over ouderen.............................................................................................................................15
5. De beeldvorming over ouderen......................................................................................................................16
6. Levenslooporganisatie: van leeftijdssegregatie naar leeftijdsintegratie........................................................17
7. Mogelijke rollen van ouderen.........................................................................................................................18
7.1 Familierollen..............................................................................................................................................18
7.2 Maatschappelijke participatierollen.........................................................................................................19
7.3 Rollen met betrekking tot vrijetijdsbesteding...........................................................................................20
8. Hoe gaan we professioneel en methodisch aan de slag met ouderen?.........................................................21
8.1 Planmatig handelen...................................................................................................................................21
8.2 Evidence based handelen..........................................................................................................................21
8.3 Persoons- en netwerkgericht....................................................................................................................21
8.4 Van theorieën naar methoden en technieken..........................................................................................21
Thema 4: Het programmeren van agogische activiteiten........................................................................................................22
1. Inleiding...........................................................................................................................................................22
2. Het programmeren van agogische activiteiten...............................................................................................22
2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................22
2.2 De acht fasen van het programmeren......................................................................................................22
2.3 Slotbeschouwing.......................................................................................................................................26
Samengevat: stappenplan programmeren van agogische activiteiten..............................................................27
Thema 5: De belanghebbende in armoede..............................................................................................................................28
1. Wat is armoede?.............................................................................................................................................28
1.1 Situering van armoede..............................................................................................................................28
1.2 Armoede is een probleem van binnen (impact op het individu)..............................................................29
1.3 Armoede is een probleem van buiten (structureel probleem).................................................................29
1.4 Armoede is een probleem van binnen naar buiten..................................................................................30
2. armoede in cijfers............................................................................................................................................31
2.1 Armoede is objectiveerbaar......................................................................................................................31
2.2 Armoede is gradueel.................................................................................................................................32
2.3 Armoede is multi-dimensioneel................................................................................................................32
3. Wie zijn mensen in armoede?.........................................................................................................................32
3.1 Generatiearmen........................................................................................................................................32
3.2 Mensen in bestaansonzekerheid..............................................................................................................32
3.3 Daklozen....................................................................................................................................................33
3.4 Gekleurde armoede..................................................................................................................................33
4. Oorzaken van armoede of verklaringsmodellen.............................................................................................34
Thema 6: Methodieken in armoedebestrijding........................................................................................................................36
INleiding..............................................................................................................................................................36
Pagina 2 van 39
,1. Macro-niveau..................................................................................................................................................36
1.1 Materiële en financiële hulpverlening......................................................................................................36
1.2 Hulp- en dienstverlening...........................................................................................................................37
1.3 Methodieken op microniveau...................................................................................................................38
2. Macro-niveau..................................................................................................................................................41
2.1 Armoedebeleid..........................................................................................................................................41
2.2 Methodieken macroniveau.......................................................................................................................42
Pagina 3 van 39
, THEMA 1: MIGRATIE EN SUPERDIVERSITEIT
1. WAT IS MIGRATIE EN DIVERSITEIT?
HISTORISCH OVERZICHT VANAF 20STE EEUW
Vanaf 1945:
Krijgsgevangenen en oorlogsvluchtelingen
Migratie in functie van heropbouw Europese economie
Migranten uit kolonies die onafhankelijk werden
Frankrijk; algerije en marokko
Belgie; congo
Nederland; suriname
Personen met een vreemde nationaliteit
synoniem: vreemdelingen
Juridische verwijzing naar nationaliteit
Vreemdeling = elke persoon die niet beschikt voer Belgische nationaliteit
Personen in de bevolking van buitenlandse herkomst/origine
Breder dan nationaliteit (zowel met of zonder Belgische nationaliteit)
Optelsom: Vreemdelingen + Belgen die vreemdeling waren bij geboorte + Belgen met minimum één
ouder wiens geboortenationaliteit niet Belg was
Indeling kan het beschikken over kapitaal niet sluitend bepalen
Pagina 4 van 39
