Samenvatting KvL bij mensen met een psychische kwetsbaarheid

Personen met een
psychische
kwetsbaarheid
Hoofdstuk 1: Een helikopterblik op onze
geestelijke gezindheidszorg
1 Geschiedenis van de psychiatrie
1.1 Kort overzicht
1.1.1 Prehistorie – oudheid
Oorzaak ziekten = geesten die men had beledigd
Gaten in schedel boren om boze geesten te bevrijden uit hoofd


Hippocrates:
 = vader van geneeskunde
 Ziekte is gevolg van invloed van boze geest
 Behandeling krankzinnigheid: warme en koude baden, rust, dieet
 Ziekte veroorzaakt door onjuiste mengeling van lichaamsvocht
 De eed van Hippocrates: oog op het beter maken van de patiënt en
verplicht zijn om iedereen te helpen in nood


Galenus van Pergamon:
 Overheersing van bepaald lichaamsvocht:
o Bloed: sanguinisch type = levendig en hartelijk
o Slijm: flegmatisch type = kalm en bedachtzaam
o Gele gal: cholerisch type = opvliegend
o Zwarte gal: melancholisch type = droefgeestig, angstig,
pessimistisch


1.1.2 300 – 1600
 Vroeger treurigheid of melancholie, nu: depressie = 8ste bekoring,
slechte gedachtegang

1

,  “Geesteszieken, nutteloos, zot, gevaarlijk”
 Steeds minder tolerantie voor afwijkend en zonderling gedrag
(bezeten en verstoorders van openbare orde)  in dolhuizen
plaatsen
 Behandeling: Kwade stoffen uit het lichaam weg laten vloeien
 Kei- of steensnijdingen: ‘steen’ uit de schedel halen (insect/ horzel
die zogezegd steen werd na het kruipen in de hersenen)
 Zieken in staat om met goden te communiceren
 Beperkt aantal congregaties verzorgt van “geesteszieken

 Middeleeuwen: heksenvervolgingen inquisitieprocessen, folteringen

 Psychiatrische gezinsverpleging
o Vorm van pleegzorg waarbij een gezin een persoon met een
psychische stoornis opvangt in huis

 Dimpna
o Patrones van bezetenen en geesteszieken

 16de eeuw: krankzinnigen toerekeningsvatbaar + aansprakelijk
vanuit juridisch standpunt (= andere visie dan in middeleeuwen)


1.1.3 1600 – 1800
 Internering van razende krankzinnigen, gekken, dollen in
erbarmelijke omstandigheden (weinig hygiëne, zorg, gezonde
voeding, slechte gevangenis)
 In dolhuizen, gasthuizen, godshuizen
 Brutale afsluiting van de samenleving
 Kloosters: opname en verzorging geesteszieken
o Heksenprocessen leiden tot vervolging van geesteszieken
 Krankzinnigen worden voor eerst vanuit juridisch standpunt
aansprakelijk en toerekingsvatbaar


René Descartes:
 “Ik denk dus ik ben” + “Ik ben een denkend ding”
 Cartesiaans dualisme: geest (rede) onderscheiden van lichaam
(natuur)
 Wereld = machine + mens= mechanisch systeem
waarnemingsimpulsen doorgeeft aan hersenen (= neuropsychologie)




2

,1.1.4 19de eeuw: Industriële revolutie + Franse revolutie
 Geesteszieken: lichamelijk ziek + recht op medische zorg
 Kritiek onmenselijke praktijken dolhuizen
o Werden krankzinnigengestichten



Phillip Pinel (Parijs)
 Einde aan bepaalde technieken
 Pionier Franse psychiatrie
 Bevrijden van geesteszieken
 Ontwikkelde ideeën aard en behandeling psychiatrische
aandoeningen (therapie met contact patiënt centraal)


Jozef Guislain (Gent)
 1ste behandelaar BE van geesteszieken
 Therapie gebaseerd op Pinel
 Bevrijde geesteszieken uit Geraard de Duivelsteen (Gent)
 Humane behandelingen
 Eigen baanbrekend project (Dr. Guislain museum)


Kanunnik Petrus-Jozef Triest (Gent):
 Stichter van Zusters en Broeders van Liefde (= focus op zorg)
 Bijzondere geneesheer Gent


Schroeder Van der Kolk (NL):
 Verbetering verpleging geesteszieken
 Krankzinnigenwet: opname, ontslag, toezicht door staat op zorg


Dr. Everts (NL):
 Gesticht Meerenberg: specifiek gericht op geestelijke
gezondheidszorg
o Moestuintjes en werkplaatsen  ontstaan
minimaatschappijtjes


Joseph Breuer + assistant Sigmund Freud:
 Neurose gevolg beleving verdrongen naar onderbewust
 Basis psychoanalyse



3

,  Collocatiewet: regeling gedwongen opnames


Kerk: ontwikkelen initiatieven zorg patiënten met psychische aandoening


1.1.5 1ste helft 20e eeuw: psychogenocide
1. Patiënten in groter wordende instellingen in de hoop spontaan beter
te worden
2. Mogelijkheid tot psychoanalyse
 Voor patiënten met meer zelfinzicht
 Duur
 Alternatieven zoeken: koortskuren, slaapkuren, shockkuren, …


Chirurgie: verbreken van verbinding van voorhoofdgedeelte en rest van de
hersenen en zenuwstelsel  emotionele veranderingen
 Beperkte resultaten
 Ethische kritiek

 Liggende houding: zenuwstelsel doen rusten
 Badtherapie: kalmeren van onrustige patiënten
 Elektroshocks: hallucinaties verminderen
 Hans Berger: EEG (Elektro-encefalogram)
o Diagnosetoestel in neurologie
 CT (computertomografie) + MRI (Magnetic Resonance Imaging) +
PET-scan (Positron Emission Tomography)  beeldvormend
onderzoek


Psychiatrische instelling: onder toezicht van minister van Justitie  onder
toezicht van minister van Volksgezondheid


1.1.6 1950 – 2010
Jaren 60
 Opkomst psychofarmaca
o Chloorpromazine: hallucinaties, wanen en angsten temperen
o Medicatie toedienen  minder mensen in instellingen, kunnen
makkelijker thuisblijven
 Antipsychiatrie: tegen hoog medicatiegebruik
 Vermindering opnames psychiatrie
 Ontstaan open afdelingen: A-dienst (observatie en intensieve zorg),
T-dienst (resocialisatie en re-integratie)

4