Samenvatting Doelgroepen 2

DOELGROEPEN 2 – ORTHOPEDAGOGIE KDG




HOOFDSTUK 1
Leerdoelen :
• Je kent en begrijpt de terminologie, etiologie, prevalentie en ontwikkeling van personen met
een visuele beperking.
• Je kunt de orthopedagogische vraag van personen met een visuele beperking begrijpen.
• Je kunt de theoretische kennis koppelen aan het orthopedagogische aanbod en het werkveld
in verband met personen met een visuele beperking


1.1 Terminologie
“Personen met een visuele beperking” -> vaak blind of slechtziend -> niet alles veen passend,
soms slechte stempel —> visueel beperkt: inclusie term die beter aansluit bij diverse gradaties
van visuele beperking.
 Belangrijk om te luisteren naar de voorkeuren van de persoon in kwestie en om hen
controle te geven hoe zij zich willen identificeren

Nadruk op belang van “persoon” —> Visuele beperking is slechts 1 aspect van iemands identiteit->
kruispunt denken geïntroduceerd (-> model dat verschillende dimensies van diversiteit en
machtsstructuren weergeeft.) Visuele beperking extra beperkend bij iemand die op andere dimensies
ook kwetsbare positie heeft.
! Diversiteit binnen deze doelgroep groot en gevolg van sociale problemen en afhankelijk van
iemands positie in de samenleving.

 Respectvol en inclusief zijn in ons taalgebruik over mensen met een visuele beperking en hun
waardigheid en individualiteit behouden




”personen met een visuele beperking” —> diverse populatie waarbij het van belang is om
naar elk individu afzonderlijk (Micro) te kijken en naar het systeem. (Meso en macro) waarin
deze persoon zich bevindt.
 Aandacht aan oorzaken en kenmerken van visuele beperking
 Welke impact heeft dit op cognitieve, sociaal-emotionele en motorische ontwikkeling

,DOELGROEPEN 2 – ORTHOPEDAGOGIE KDG


 Met het orthopedagogische grondplan proberen indeling te maken in groepen:
o oftalmologische indeling: Vooral gezichtsherkenning en gezichtsveld spelen
belangrijke rol (stoornis)
o Etiologische classificatie: gebaseerd op lokalisatie en aard van visuele aandoeningen
(stoornis)
o Functionele classificatie (beperking)

Wat is waarnemen?
- Lichtzien - licht(over)gevoeligheid
- Gezichtsscherpte: Vormzien – waarnemen van vormen en details, gemeten met
gezichtsscherpte (acies visus)
- Kleurenzien
- Gezichtsveld, datgene wat in één oogopslag gezien kan worden van een visuele scène.
- Accommoderen, kunnen scherpstellen op objecten dichtbij of veraf.
- Licht-donker adaptatie
- Contrastgevoeligheid
- Binoculair zien, waaronder fuseren van de beelden van beide ogen samen en diepte zien.
- Oogbewegingen, waaronder volgen van bewegende objecten en gericht verleggen van de
focus


1.1.1 oftalmologische indeling
 medische definitie/ classificatie van visuele beperkingen is gebaseerd op het vaststellen
of meten van visuele waarnemingsvermogen.
 Officiële definitie van slechtziendheid en blindheid: gezichtsscherpte en gezichtsveld van
belang
 Ernstige stoornissen van 1 of beide van deze aspecten -> visuele beperking -> dagelijkse
beperking veroorzaken
 Andere beperkingen van visuele functies kunnen belangrijke gevolgen hebben voor de
ontwikkeling en beleving. Komt vooral voor in combi met verminderde gezichtsscherpte
en/of een verminderd gezichtsveld. (= comorbiditeit)

1.1.1.1 gezichtsscherpte of visus (link tussen ziekte en oorzaak)
 maakt mogelijk om details en vormen van objecten te onderscheiden.
 Maatstaf voor het waarnemen van 2 dicht bij elkaar gelegen punten op een bepaalde afstand
of maatstaf voor de kleinste details die iemand nog kan onderscheiden

Gezichtsscherpte: grootte object en afstand object spelen rol bij grootte van het netvliesbeeld.
 Getest door letters en cijfers met beide en 1 oog.
 Van dichtbij: leeskaarten met letters en cijfers 30cm van oog.
 Voor testen bij jonge kinderen of kinderen met MVB -> geautomatiseerd auto en
photofractometer
Gezichtsvermogen testen:
 E-figureren of onderbroken cirkels die
in alle richtingen gedraaid zijn.
 Persoon met hand oriëntatie van
figuur aan te geven.
 Tekens hebben specifieke groottes
die normaal herkend zou moeten
worden.
 Formule: V=d/D

,DOELGROEPEN 2 – ORTHOPEDAGOGIE KDG



Screening en onderzoek
- screening
o Bij geboorte oogcontact <32 weken of geboortegewicht <1500 gram
o Kind en gezin
o Oogtest op amblyogene factoren
o Doorverwijzing
o Clb
o Opvolging
- onderzoek
o Oogarts, uitgebreid oogonderzoek na verwijzing

Medische definities voor blindheid en slechtziendheid op basis van visus -> lopen uit elkaar
 In BE en NL volgt men de WGO




 Grens gezichtsscherpte tussen blindheid en slechtziendheid -> onduidelijk in praktijk ->
belangrijk om gezichtsveld te bepalen

1.1.1.2 Gezichtsveld
= totale gebied dat overzien kan worden wanneer het
hoofd en de ogen volkomen stil worden gehouden.
Gezichtsveld van 2ogen overlappen elkaar.
 Enkel scherp bij centrale gezichtsveld
 Gele vlek (vooral kegeltjes) zorgt dat we scherp zien
in daglicht en kleuren
 Perifeer gezichtsveld: deel dat we wat wazig zien
o ! Waarschuwingsapparaat en noodzakelijk
voor oriëntatie
 Gemeten met behulp van perimeter, een koepel in het midden een spiegeltje waarop
persoon blik moet richten. Licht beweegt door koepel. Persoon zegt wanneer hij licht
ziet.
 Veel concentratie en medewerking -> pas vanaf 6j


Normaal:
 het gezichtsveld in de horizontale projectie 160° en in de verticale projectie 130°.
 gezichtsveld van een gezond oog is 140 graden en van twee ogen is het 180 graden)
blind
 wanneer het gezichtsveld 10° of minder bedraagt.
zwaar slechtziend
 het gezichtsveld tussen 10° en 20° bedraagt.
matig of licht slechtziend
 als het gezichtsveld minder is dan het optimale, maar meer dan 20°.
Dia 35!!!!!

, DOELGROEPEN 2 – ORTHOPEDAGOGIE KDG


Over het algemeen wordt in België: een persoon blind —> gezichtsscherpte van 0 of minder dan 1 op
20 voor het beste oog en/of als het gezichtsveld is gereduceerd tot 10° of minder.
 Dit alles wordt gemeten met correctie van een bril of lenzen en met het beste oog.

In de tabel ( de criteria van de WHO) —> graad 1 en 2 =slechtziendheid, graden 3, 4 en 5 = blindheid.
Als de grootte van het
gezichtsveld ook in aanmerking
wordt genomen, worden
personen met een gezichtsveld
tussen 5° en 10° rond het
centrale fixatiepunt ingedeeld als
graad 3, en personen met een
gezichtsveld van
maximaal 5° als graad 4, zelfs als de centrale visus onverminderd is.

Oog opgedeeld in :
Centraal:
Gele vlek/macula, middenachter op het netvlies
 Kegels
 Kleuren
 Scherp zien
 Dag
Periferie:
Rand van netvlies
 Staafjes
 Nacht
 Oriëntering
Foto verslechterde macula dia 32

1.1.2 Indeling volgens lokalisatie van het letsel
 Lokalisatie van stoornis kan verschillende gevolgen hebben. (Zie biomedische kaders)
 Visueel systeem omvat beide ogen, gezichtspunten en optisch centrum in hersenen.
 2soorten visuele stoornissen
o Oculairs stoornis (OVS)
 Maculadegeneratie
 Ablatio retina
 Retinitis pigmentose
 Cataract
 Nystagmus
 Glaucoom
o Visusstoornissen (CVS) = cerebrale visuele inperking. (CVI)
 Zeer divers in uitingsvorm. Afhankelijk van
 Richten blik
 Aandacht spanne
 Houding
 Omgeving
 Verschillend profiel bij
 Aangeboren CVS: diffuus en sterk evoluerend
 Niet aangeboren CVS: afgelijnde functie-uitval
o Of beide!