1.1: HET DILEMMA VAN DE ACCOUNTANT
1. Ethiek, deontologie en moraal
Filosofie:
- wijsbegeerte
- de zoektocht naar waarheid en essentie (verwondering)
Ethiek:
- moraalfilosofie
- de zoektocht naar het goede en het slechte (morele verontwaardiging)
- de juiste keuzes maken
Deontologie:
- plichtenleer
- de zoektocht naar correct professioneel handelen
- deels voorgeschreven door de wetgever vooral bij vrije beroepen
maar: de wetgever geeft geen antwoord op alle situaties
- want: de ondernemer v/d toekomst
- moet zich sociaal wenselijk gedragen
- moet sociaal wenselijk reageren
- moet maatschappelijk verantwoord ondernemen
- vraag: wat is de rol v/d accountant-belastingadviseur hierbij?
→ Filosofie = wanneer ben je een mens ?
→ Ethiek = wanneer ben je een goed of slecht mens ?
Ethiek: antwoord op alles dat niet in de wet en niet in de deontologie staat.
→ Deontologie = wanneer ben je goed accountant ?
→ Controleren dat uw klanten die beweren duurzaam te zijn ook effectief
duurzaam ondernemen.
Moraal:
- moreel gedrag: het geheel van principes en handelingen die in een
bepaalde samenleving als correct en wenselijk worden gezien, op
basis v/d heersende normen en waarden en de traditie
zie zeden, mores, fatsoen
- immoreel gedrag: niet volgens de ethiek
- amoreel gedrag: niet goed noch slecht
bv: dieren zien het verschil tussen goed en slecht niet dus amoreel
Deontologie van de accountant 1
, 2. Het dilemma van de accountant
Dilemma =
- de situatie waarbij een persoon een keuze tussen 2 of meer
alternatieven moet maken, die allemaal even aantrekkelijk of
onaantrekkelijk zijn
- hierdoor kan men deze keuze niet op logische gronden maken en is er
dikwijls sprake v/e ethische dimensie
De accountant bevindt zich constant tussen vier vuren
Cliënt:
- wat verwacht de cliënt v/e accountant?
- wat is de rol v/d accountant tegenover de cliënt?
- cliënt aansporen om dossier tijdig en volledig in orde te brengen
- aanspreekpunt voor tal van andere aangelegenheden (ook voor
bedrijfsvoering, administratieve organisatie, toekomstplannen,
sociale vragen en privékwesties)
- de vertrouwenspersoon v/d cliënt
- welk beeld heeft de cliënt v/e accountant?
- welke (on)uitgesproken verwachtingen heeft de cliënt v/e accountant?
- in welke mate kan een accountant tegemoetkomen vormen aan de
(on)rechtmatige eisen v/d cliënt?
- hoeveel wil de cliënt betalen?
Overheid:
- wat verwacht de overheid v/e accountant?
- regelende en regulariserende instantie
- wat is de rol v/d accountant tegenover de overheid?
- fungeert als een waakhond: zorgen dat de cliënt handelt in
overeenstemming met de voorschriften v/d lokale, regionale,
federale en internationale wetgever.
- aanzetten tot het naleven v/d economische, sociale, financiële
en ecologische wetgeving.
- agent: naleven v/d boekhoudkundige en fiscale verplichtingen
(toeziende en bestraffende fiscus)
Deontologie van de accountant 2
, Samenleving:
- wat verwacht de samenleving v/e accountant?
- correcte houding
- wat is de rol v/d accountant tegenover de samenleving?
- voldoende oog voor de verzuchtingen v/d stakeholders
- beschermen v/d cohesie en de (financiële) belangen v/d
maatschappij in haar geheel door het verstrekken van correcte
financiële informatie over de onderneming
- aandacht voor niet-financiële rapporteringen
- aanzetten tot maatschappelijk verantwoord ondernemen en
ethisch gedrag
→ Stakeholders = alle belanghebbenden
Zichzelf:
- wat verwacht de accountant zelf van zijn beroep?
- opdracht in eer en geweten vervullen
- continu aandacht voor de grens tussen het toelaatbare en het
onverantwoorde als het gaat over de belangen v/d cliënt, de
belangen v/d samenleving en de belangen v/d overheid
maar ook: het eigenbelang
- beschikken over een sterk eigen moreel kompas dat idealiter
afstraalt op de medewerkers en op de cliënten
3. Tijd voor een eerste besluit
Verschillende stakeholders hebben een verschillende perceptie en
verschillende verwachtingen v/e accountant-belastingadviseur
Deze verwachtingen zijn dikwijls tegenstrijdig
Hoe kan de accountant-belastingadviseur in eer en geweten aan al deze
verwachtingen voldoen?
Antwoord: de accountant heeft een moreel kompas nodig waarbij
integriteit de richtinggevende factor is is
Deontologie van de accountant 3
, 4. De integere accountant
Het venndiagram van Siert
→ Als je als account iets verkeerd doet dan wordt er gekeken naar het
tuchtrecht (lichtste straf: berisping, zwaarste straf: schrapping)
→ Ethiek: eigen normen en waarden dat je niet in de wetgeving of
deontologie vindt. Vb: work-life balance
Integriteit zorgt voor een ethisch bestaan
- en dankzij ethiek hebben we een integer leven
- feit is: als je een integer leven wil leiden, is een ethische ingesteldheid
absoluut noodzakelijk
- zeker is: wie niet integer is, lijdt een leven
- probleem is: integriteit laat zich moeilijk definiëren
- en dan maken we nog eens een onderscheid tussen interne en externe
integriteit
Interne integriteit:
- stap 1: het ideaalbeeld: wanneer ben je een goed mens en wanneer
leid je een goed leven?
- stap 2: het zelfbeeld: hoe ben ik op dit moment en welk leven leid ik?
- stap 3: als stap 1 en 2 overeenkomen, heb je interne integriteit bereikt.
Indien dit niet het geval is, ben je niet integer
Externe integriteit:
- je laat de buitenwereld kennismaken met je ethische ingesteldheid
- je leeft volgens ethische principes, je belichaamt een ethisch karakter
en je vertoont ethisch gedrag
- uiteraard impliceert dit dat jouw ethisch handelen overeenstemt met
wat door de meerderheid v/d groep als ethisch beschouwd wordt
Deontologie van de accountant 4
1. Ethiek, deontologie en moraal
Filosofie:
- wijsbegeerte
- de zoektocht naar waarheid en essentie (verwondering)
Ethiek:
- moraalfilosofie
- de zoektocht naar het goede en het slechte (morele verontwaardiging)
- de juiste keuzes maken
Deontologie:
- plichtenleer
- de zoektocht naar correct professioneel handelen
- deels voorgeschreven door de wetgever vooral bij vrije beroepen
maar: de wetgever geeft geen antwoord op alle situaties
- want: de ondernemer v/d toekomst
- moet zich sociaal wenselijk gedragen
- moet sociaal wenselijk reageren
- moet maatschappelijk verantwoord ondernemen
- vraag: wat is de rol v/d accountant-belastingadviseur hierbij?
→ Filosofie = wanneer ben je een mens ?
→ Ethiek = wanneer ben je een goed of slecht mens ?
Ethiek: antwoord op alles dat niet in de wet en niet in de deontologie staat.
→ Deontologie = wanneer ben je goed accountant ?
→ Controleren dat uw klanten die beweren duurzaam te zijn ook effectief
duurzaam ondernemen.
Moraal:
- moreel gedrag: het geheel van principes en handelingen die in een
bepaalde samenleving als correct en wenselijk worden gezien, op
basis v/d heersende normen en waarden en de traditie
zie zeden, mores, fatsoen
- immoreel gedrag: niet volgens de ethiek
- amoreel gedrag: niet goed noch slecht
bv: dieren zien het verschil tussen goed en slecht niet dus amoreel
Deontologie van de accountant 1
, 2. Het dilemma van de accountant
Dilemma =
- de situatie waarbij een persoon een keuze tussen 2 of meer
alternatieven moet maken, die allemaal even aantrekkelijk of
onaantrekkelijk zijn
- hierdoor kan men deze keuze niet op logische gronden maken en is er
dikwijls sprake v/e ethische dimensie
De accountant bevindt zich constant tussen vier vuren
Cliënt:
- wat verwacht de cliënt v/e accountant?
- wat is de rol v/d accountant tegenover de cliënt?
- cliënt aansporen om dossier tijdig en volledig in orde te brengen
- aanspreekpunt voor tal van andere aangelegenheden (ook voor
bedrijfsvoering, administratieve organisatie, toekomstplannen,
sociale vragen en privékwesties)
- de vertrouwenspersoon v/d cliënt
- welk beeld heeft de cliënt v/e accountant?
- welke (on)uitgesproken verwachtingen heeft de cliënt v/e accountant?
- in welke mate kan een accountant tegemoetkomen vormen aan de
(on)rechtmatige eisen v/d cliënt?
- hoeveel wil de cliënt betalen?
Overheid:
- wat verwacht de overheid v/e accountant?
- regelende en regulariserende instantie
- wat is de rol v/d accountant tegenover de overheid?
- fungeert als een waakhond: zorgen dat de cliënt handelt in
overeenstemming met de voorschriften v/d lokale, regionale,
federale en internationale wetgever.
- aanzetten tot het naleven v/d economische, sociale, financiële
en ecologische wetgeving.
- agent: naleven v/d boekhoudkundige en fiscale verplichtingen
(toeziende en bestraffende fiscus)
Deontologie van de accountant 2
, Samenleving:
- wat verwacht de samenleving v/e accountant?
- correcte houding
- wat is de rol v/d accountant tegenover de samenleving?
- voldoende oog voor de verzuchtingen v/d stakeholders
- beschermen v/d cohesie en de (financiële) belangen v/d
maatschappij in haar geheel door het verstrekken van correcte
financiële informatie over de onderneming
- aandacht voor niet-financiële rapporteringen
- aanzetten tot maatschappelijk verantwoord ondernemen en
ethisch gedrag
→ Stakeholders = alle belanghebbenden
Zichzelf:
- wat verwacht de accountant zelf van zijn beroep?
- opdracht in eer en geweten vervullen
- continu aandacht voor de grens tussen het toelaatbare en het
onverantwoorde als het gaat over de belangen v/d cliënt, de
belangen v/d samenleving en de belangen v/d overheid
maar ook: het eigenbelang
- beschikken over een sterk eigen moreel kompas dat idealiter
afstraalt op de medewerkers en op de cliënten
3. Tijd voor een eerste besluit
Verschillende stakeholders hebben een verschillende perceptie en
verschillende verwachtingen v/e accountant-belastingadviseur
Deze verwachtingen zijn dikwijls tegenstrijdig
Hoe kan de accountant-belastingadviseur in eer en geweten aan al deze
verwachtingen voldoen?
Antwoord: de accountant heeft een moreel kompas nodig waarbij
integriteit de richtinggevende factor is is
Deontologie van de accountant 3
, 4. De integere accountant
Het venndiagram van Siert
→ Als je als account iets verkeerd doet dan wordt er gekeken naar het
tuchtrecht (lichtste straf: berisping, zwaarste straf: schrapping)
→ Ethiek: eigen normen en waarden dat je niet in de wetgeving of
deontologie vindt. Vb: work-life balance
Integriteit zorgt voor een ethisch bestaan
- en dankzij ethiek hebben we een integer leven
- feit is: als je een integer leven wil leiden, is een ethische ingesteldheid
absoluut noodzakelijk
- zeker is: wie niet integer is, lijdt een leven
- probleem is: integriteit laat zich moeilijk definiëren
- en dan maken we nog eens een onderscheid tussen interne en externe
integriteit
Interne integriteit:
- stap 1: het ideaalbeeld: wanneer ben je een goed mens en wanneer
leid je een goed leven?
- stap 2: het zelfbeeld: hoe ben ik op dit moment en welk leven leid ik?
- stap 3: als stap 1 en 2 overeenkomen, heb je interne integriteit bereikt.
Indien dit niet het geval is, ben je niet integer
Externe integriteit:
- je laat de buitenwereld kennismaken met je ethische ingesteldheid
- je leeft volgens ethische principes, je belichaamt een ethisch karakter
en je vertoont ethisch gedrag
- uiteraard impliceert dit dat jouw ethisch handelen overeenstemt met
wat door de meerderheid v/d groep als ethisch beschouwd wordt
Deontologie van de accountant 4
