KWALITEIT VAN LEVEN BIJ PERSONEN MET
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
LES 8 : LEERSTOORNISSEN
1. INLEIDING
1.1. HET BEGRIP ‘LEREN’
Zeer ruim en veelomvattend begrip
= “Het zich eigen maken van nieuwe vaardigheden, gedragingen of kennis”
- Gebeurt vaak onbewust
- Gebeurt dagelijks en levenslang
Enge betekenis
- Verwerven schoolse vaardigheden (lezen, spellen (=correct schrijven), rekenen)
- Geletterdheid en gecijferdheid niet enkel van belang op school, ook in dagdagelijkse leven
1.2. INDELING VOLGENS DUMONT
Leerprobleem
Leermoeilijkheid
Leerstoornis (secundair
leerprobleem)
- Leerstoornis probleem in het leren aangeboren
hardnekkig probleem in het leren zelf (lezen, spellen (dyslexie), rekenen (dyscalculie))
- Leermoeilijkheid leerproblemen zijn secundair iemand met ADHD heeft moeite met concentratie en zal
daardoor meer moeite hebben met leren OF kinderen uit een ander land krijgen moeite met leren wegens de
taalbarrière
,1.2.1. LEERPROBLEMEN – LEERSTOORNISSEN –LEERMOEILIJKHEDEN
Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen:
- Leerproblemen: overkoepelende term die verwijst naar alle problemen met schools leren, door welke
oorzaak dan ook. Deze kunnen verder worden opgedeeld in leerstoornissen en leermoeilijkheden.
- Leerstoornissen: leerproblemen waarbij er sprake is van een neurobiologische oorzaak die specifiek is
voor de problemen. Het gaat hier om stoornissen waarbij leerproblemen het kernsymptoom zijn; het
zijn dus ‘primaire leerproblemen’.
- Leermoeilijkheden: leerproblemen die het gevolg zijn van niet-specifieke oorzaken, zoals factoren in
de omgeving of een andere primaire stoornis. In deze gevallen zijn de leerproblemen een secundair
kenmerk: secundaire leerproblemen
Factoren in de omgeving: onvoldoende of ontoereikend onderwijs, onvoldoende stimulatie of
anderstaligheid
Andere stoornissen: zintuigelijke, verstandelijke, emotionele of neurobiologisch
- Leermoeilijkheden = leerproblemen ten gevolge van iets anders zoals een andere stoornis (bv verstandelijke
beperking, ASS…) of door een gevolg uit de omgeving (bv anderstaligheid, onvoldoende gestimuleerd worden…)
- Kind met ADHD dat leerproblemen ervaart ten gevolge van de ADHD leermoeilijkheid
1.3. DEFINIËRING LEERSTOORNIS
- Veel discussies over definities, indelingen en classificatiecriteria
- Verschillende internationale invullingen bv.
“Specific learning disorders” (DSM-5)
“Developmental Disorders of Academic Skills” (ICD-10)
- Netwerk Leerproblemen Vlaanderen (NLV) ontwikkelde consensusrichtlijn gehanteerd door CLB’s en
logopedisten
NLV Aparte richtlijn in Vlaanderen om een leerstoornis te definiëren
, 1.3.1. CONSENSUSRICHTLIJN VLAANDEREN (NLV)
1) Definitie: “Een leerstoornis is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkige achterstand in de
automatisering van schoolse vaardigheden lezen, spellen en/of rekenen/wiskunde. Deze achterstand kan NIET
louter worden verklaard door ongunstige omgevingsfactoren of door intellectuele, fysieke of psychosociale
beperkingen”
Hardnekkige achterstand moeilijk, langdurig
Differentiaaldiagnsotiek is er hier geen sprake van een probleem in de omgevingsfactor of iets anders
dat leidt tot leerproblemen
2) Twee leerstoornissen: dyslexie en dyscalculie
3) Dyslexie en dyscalculie zijn afzonderlijke stoornissen
4) Leerstoornissen betreft enkel de basisvaardigheden: technische lezen, spellen, tel - en rekenvaardigheden
5) Beschrijvende definitie op gedragsniveau (met 3 heldere beschrijvende criteria)
1.3.2. DRIE BESCHRIJVENDE CRITERIA
- Achterstand duidelijke achterstand in het leren in
vergelijking met leeftijdsgenoten met dezelfde
cognitieve mogelijkheden en dezelfde leeftijd
- Hardnekkig het moet een hardnekkig probleem
zijn, het probleem blijft ondanks men al geprobeerd
heeft deze te verhelpen door bv meer te leren, extra
tijd te geven,…
- Mild exclusiviteits we moeten kunnen uitsluiten
dat het niet om een ander probleem gaat zoals de
taal niet kunnen spreken, een andere stoornis
hebben, niet gestimuleerd worden om naar school
te gaan….
1.3.3. ETIOLOGIE = MULTIDIMENSIONEEL
Complex samenspel van en wisselwerking tussen:
- Aanlegfactoren
- Cognitieve processen
- Omgevingsfactoren
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN
LES 8 : LEERSTOORNISSEN
1. INLEIDING
1.1. HET BEGRIP ‘LEREN’
Zeer ruim en veelomvattend begrip
= “Het zich eigen maken van nieuwe vaardigheden, gedragingen of kennis”
- Gebeurt vaak onbewust
- Gebeurt dagelijks en levenslang
Enge betekenis
- Verwerven schoolse vaardigheden (lezen, spellen (=correct schrijven), rekenen)
- Geletterdheid en gecijferdheid niet enkel van belang op school, ook in dagdagelijkse leven
1.2. INDELING VOLGENS DUMONT
Leerprobleem
Leermoeilijkheid
Leerstoornis (secundair
leerprobleem)
- Leerstoornis probleem in het leren aangeboren
hardnekkig probleem in het leren zelf (lezen, spellen (dyslexie), rekenen (dyscalculie))
- Leermoeilijkheid leerproblemen zijn secundair iemand met ADHD heeft moeite met concentratie en zal
daardoor meer moeite hebben met leren OF kinderen uit een ander land krijgen moeite met leren wegens de
taalbarrière
,1.2.1. LEERPROBLEMEN – LEERSTOORNISSEN –LEERMOEILIJKHEDEN
Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen:
- Leerproblemen: overkoepelende term die verwijst naar alle problemen met schools leren, door welke
oorzaak dan ook. Deze kunnen verder worden opgedeeld in leerstoornissen en leermoeilijkheden.
- Leerstoornissen: leerproblemen waarbij er sprake is van een neurobiologische oorzaak die specifiek is
voor de problemen. Het gaat hier om stoornissen waarbij leerproblemen het kernsymptoom zijn; het
zijn dus ‘primaire leerproblemen’.
- Leermoeilijkheden: leerproblemen die het gevolg zijn van niet-specifieke oorzaken, zoals factoren in
de omgeving of een andere primaire stoornis. In deze gevallen zijn de leerproblemen een secundair
kenmerk: secundaire leerproblemen
Factoren in de omgeving: onvoldoende of ontoereikend onderwijs, onvoldoende stimulatie of
anderstaligheid
Andere stoornissen: zintuigelijke, verstandelijke, emotionele of neurobiologisch
- Leermoeilijkheden = leerproblemen ten gevolge van iets anders zoals een andere stoornis (bv verstandelijke
beperking, ASS…) of door een gevolg uit de omgeving (bv anderstaligheid, onvoldoende gestimuleerd worden…)
- Kind met ADHD dat leerproblemen ervaart ten gevolge van de ADHD leermoeilijkheid
1.3. DEFINIËRING LEERSTOORNIS
- Veel discussies over definities, indelingen en classificatiecriteria
- Verschillende internationale invullingen bv.
“Specific learning disorders” (DSM-5)
“Developmental Disorders of Academic Skills” (ICD-10)
- Netwerk Leerproblemen Vlaanderen (NLV) ontwikkelde consensusrichtlijn gehanteerd door CLB’s en
logopedisten
NLV Aparte richtlijn in Vlaanderen om een leerstoornis te definiëren
, 1.3.1. CONSENSUSRICHTLIJN VLAANDEREN (NLV)
1) Definitie: “Een leerstoornis is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkige achterstand in de
automatisering van schoolse vaardigheden lezen, spellen en/of rekenen/wiskunde. Deze achterstand kan NIET
louter worden verklaard door ongunstige omgevingsfactoren of door intellectuele, fysieke of psychosociale
beperkingen”
Hardnekkige achterstand moeilijk, langdurig
Differentiaaldiagnsotiek is er hier geen sprake van een probleem in de omgevingsfactor of iets anders
dat leidt tot leerproblemen
2) Twee leerstoornissen: dyslexie en dyscalculie
3) Dyslexie en dyscalculie zijn afzonderlijke stoornissen
4) Leerstoornissen betreft enkel de basisvaardigheden: technische lezen, spellen, tel - en rekenvaardigheden
5) Beschrijvende definitie op gedragsniveau (met 3 heldere beschrijvende criteria)
1.3.2. DRIE BESCHRIJVENDE CRITERIA
- Achterstand duidelijke achterstand in het leren in
vergelijking met leeftijdsgenoten met dezelfde
cognitieve mogelijkheden en dezelfde leeftijd
- Hardnekkig het moet een hardnekkig probleem
zijn, het probleem blijft ondanks men al geprobeerd
heeft deze te verhelpen door bv meer te leren, extra
tijd te geven,…
- Mild exclusiviteits we moeten kunnen uitsluiten
dat het niet om een ander probleem gaat zoals de
taal niet kunnen spreken, een andere stoornis
hebben, niet gestimuleerd worden om naar school
te gaan….
1.3.3. ETIOLOGIE = MULTIDIMENSIONEEL
Complex samenspel van en wisselwerking tussen:
- Aanlegfactoren
- Cognitieve processen
- Omgevingsfactoren
