Samenvatting Polis en megapolis (college 1) - (interieur)architectuur in context A

Table of Contents

1 INLEIDING: GRIEKENLAND – ROME ............................................................................................................... 2

2 VERENIGD IN DE DIVERSITEIT: DE POLIS ........................................................................................................ 3

3 DE PROTO-GRIEKSE ERFENIS ......................................................................................................................... 4

4 HET PERFECTIONEREN VD ORDE ALS OPDRACHT VOOR DE GODEN ................................................................ 5

4.1 ALGEMENE KENMERKEN VD ORDES ............................................................................................................... 5
4.2 DE ARCHAISCHE FASE: PERFECTIONERING VAN HET TEMPELPLAN EN ORDE ............................................ 7
4.3 DE KLASSIEKE FASE: ARCHITECTUUR, KUNST EN WETENSCHAP............................................................... 9

5 STANDSPLANNING EN THEATERARCHITECTUUR: INTEGRATIE IN HET LANDSCHAP ....................................... 10

6 HELLENISME: DE PLAATS VAN HET INDIVIDU IN HET IMPERIUM; INDIVIDUELE EMOTIES EN HEERSERSCULTUS
11

, De polis en de megapolis: de organisatie van een
samenleving door architectuur
(inleiding over wat is geschiedenis etc geskipt)

1 Inleiding: Griekenland – Rome
Klassieke oudheid is niet zo’n juiste term → romeinse en Griekse architectuur is apart; Rome inspireert
zich op Grieken

→ spanningsveld tussen esthetiek en ingenieurskunst: verschillen:
1. Maatschappelijke organisatie: polis vs imperium
- De Griekse maatschappij is georganiseerd rond de polis (stadstaat). De poleis zijn relatief
kleinschalig en integreren zich in de omgeving, de stedelijke structuur groeit vnl. organisch rond
het religieuze-politieke centrum.
- De Romeinse maatschappij daarentegen zal uitgroeien tot een mondain imperium. Het rijk wordt
centraal bestuurd. Ook in de architectuurprojecten van de staat is er sprake van centralisatie,
propaganda en doorgedreven stadsplanning
2. Culturele verschillen: perfectie vs assimilatie
- De archaïsche en klassieke Griekse cultuur streeft vnl. naar het vervolmaken van bestaande
bouwtradities, kunsttradities die zich rond de Egeïsche zee hebben ontwikkeld.
- De Romeinse cultuur, zal ten gevolge van het uitgestrekte imperium in aanraking komen met erg
verschillende culturen en zal dus erg diverse invloeden kennen. Assimilatie is een belangrijk
kenmerk van de Romeinse architectuur.
3. Bouwtechnische evolutie: zuil/ architraaf vs boog en gewelf
- De Griekse constructie steunt op het principe van de zuil en de architraaf.
- De Romeinen vervangen de architraafbalk door de boog en het gewelf. Zodoende worden grotere
overspanningen mogelijk en variaties in het grondplan.
- Het verschil in constructieve aanpak heeft ook implicaties naar de beleving van ruimtelijkheid
toe. Dankzij de boogbouw kunnen volumes geschapen worden. De zuil- en architraafbouw is
daarentegen lineair en ontwikkeld zich in de afwisseling tussen massa en leegte.


Fundamentele verschillen: inplanting, uitvoering zuilen, schaal …

Discussie tussen Piranesi en winckelmann (dez tempel op 2 verschillende manieren weergegeven)

Johann Joachim Winckelmann (1717 –1768)


→ aanhanger Griekse opvatting
Tempelsite van Phaestum:
- Nadruk op culturele verfijning, harmonie met de natuur, arcadische
eenvoud (samenhang natuur – architectuur)
- Diagonale benadering
- Vond romeinen een slechte kopie