Hoofdstuk 1: INLEIDING
1. Materialiseren van punten
1.1. Markeren van punten
= a ankelijk van: Omstandigheden, vereiste duurzaamheid en func e
Aandachtspunten:
- Signaal opze en en centreren mogelijk
- Ople en met ondergrondse leidingen
- Piket: kop moet gelijk met het maaiveld
1.2. Afpalen van percelen
= taak van landmeter – expert
Veel materialen mogelijk:
- Vroeger: Wi e zandsteen, Arduin of Beton
- Nu: Fenopalen of Palen uit PVC
2. Visualiseren van punten op het
2.1. Jalon en toebehoren
Afstand:
- Blote oog: enkele honderden meters
- Kijker: ongeveer 1km
Taak = Meetlijnen zichtbaar
- Jalon: inzichten in een vlak
o Begin en eindpunt van meetlijn of snijpunt van lijnen
- Jalon richter: zo laag mogelijk houden, fout het kleinst
- Jalon sta ef: gebruikt indien verhard terrein
2.2. Sta ef of driepoot
Lichte uitvoering: waterpasinstrument
Zwaardere uitvoering: totaalsta on
3. Visualiseren van punten op het
Absolute voorwaarde: voor een correcte me ng uit te voeren moet het toestel of het instrument
perfect horizontaal of ver caal opgesteld worden
- Ver caal: de lijn in de rich ng van de zwaartekracht, haaks op horizontaal/equipoten aalvlak
Begrippen:
- Uit lood: iets dat niet zuiver ver caal staat
- Normaalrich ng: loodrecht op ellipsoïde in bepaald punten
- Schietloodafwijking: hoek tussen schietloodrich ng en normaalrich ng
, 4. Ver caal – horizontaal
Begrippen:
- Horizontaal: de rich ng loodrecht op de ver cale rich ng
o = rela ef begrip en a ankelijk van plaats en hoogte waarnemer
- Nadirpunt: punt loodrecht onder een punt
- Zenit: Punt op hemelbol recht boven een punt
- Lokaal horizontaal vlak: een vlak loodrecht op de loodlijn of loodrecht op de rich ng van de
zwaartekracht, ter plaatste van de waarnemer
4.1. Doosniveau
Waterpasje = rond metalen doosje gevuld met an vries en een luchtbel. Aan de bovenzijde is een een
of meerdere cirkels afgedrukt. Deze moet ingespeeld worden:
- Bel binnen cirkel brengen → doosniveau = horizontaal
Nadeel = kleine kromtestraal van bolvormige kap → gevolg = beperkte precisie.
4.2. Jalonrichter
= doosniveau op haaks gebogen metaal strip, richtvlak doosniveau in de jalonrichter staat loodrecht
op rich ng metaalstrip.
Principe:
- Jalonrichter tegen jalon houden → bel doosniveau inspelen in ring
- Herhalen andere kant van jalon:
o indien bel inspeelt = jalon staat ver caal
- bel buiten ring = niveau ontregelt
o jalon goed ver caal stellen
o stand wijzigen zodat de hel van de geconstateerde fout overblij
o jalon richter terug op 1ste plaats: dezelfde halve fout naar andere kant.
4.3. Buisniveau
= cilindervormig glazen buisje, inwendig over de lengterich ng aan de boven kant flauw cirkelvormig
uitgeslepen.
- indien eerste as nauwkeurig ver caal gesteld moet worden → uitgerust met buisniveau/libel
Werking:
- onder invloed van zwaarte kracht → libel zoekt hoogste punt
o in liggende stand → libel in het midden van het buisje = nulpunt
- Uitwendig: twee lange en aantal korte streepjes
o Korte: 2mm van mekaar = Parijs lijn = nauwkeurigheid van niveau.
o Lange: gelijke afstand op totale afstand van de belgroo e
4.4. Raaklijn en richtlijn
Raaklijn: elke lijn die binnenzijde van het niveau op de plaats van het midden van de bel raakt.
Richtlijn van het niveau: is de raaklijn die in het nulpunt raakt aan de binnenkant van cirkelvormig
niveau.
- Indien richtlijn horizontaal ligt = niveau ingespeeld = bel bevindt zich tussen twee lange
strepen
, 4.4.1. Controle
Controle uit te voeren door 180° te draaien. Indien buisniveau niet opnieuw inspeelt:
→ halve afwijking wegnemen met stelschroef
4.4.2. Hoekwaarde van het niveau
= hellingverandering die de raaklijn ondergaat bij een belverplaatsing over een afstand van een
Parijse lijn
- Uitgedrukt in: sexagesimale seconden
- Hiervoor geldt: hoe kleiner de hoekwaarde hoe nauwkeuriger
o Bij kleine hoekverandering → snelle verplaatsing van bel tot volgende streepje
- Toepassing: doorsniveau → te grote hoekwaarde → niet zo nauwkeuring
4.4.3. Reversieniveau
= speciale uitvoering van buisniveau (dubbelzijdig buisniveau)
- Inwendig, boven- en onderaan bolvormig uitgeslepen → twee richtlijnen die // zijn
Toepassing: indien niveau nodig is dat ook gebruikt moet kunnen worden als het niveau 200g om zijn
lengteas gedraaid is.
4.4.4. Stelschroevenblok met doosniveau
- Ver cale as = eerste as = draait landmeetkundig instrument horizontaal over.
o Moet perfect ver caal staan:
Grove regeling: doosniveau
Fijnregeling: buisniveau
, 4.4.5. Waterpas regeling
Doosniveau
1. Luchtbel naar midden brengen – draaien aan twee stelschroeven – tegengestelde rich ng
2. Luchtbel in midden van cirkel brengen – draaien aan resterende stelschroef
Buisniveau
1. Buisniveau parallel plaatsen met een lijn – draaien aan twee stelschroeven – tegengestelde
rich ng – bel in het midden brengen
2. Roteer buisniveau 90° - bel in midden brengen – draaien aan resterende stelschroef
3. Controle: blij luchtbel in midden wanneer instrument 180° gedraaid wordt
o Indien ja: herhalen procedure
4. Indien bel niet in midden blij → buisniveau ontregeld – richtlijn buisniveau niet loodrecht op
primaire as
Belangrijk:
Men kan nog steeds correcte me ngen uitvoeren indien:
- De hel van de vastgestelde beluitwijking wordt gecorrigeert
- Wanneer men toestel roteert, zal men dezelfde afwijking van de bel vaststellen
- Resultaat: de scheefstand van de primaire as is opgehoffen en het toestel is waterpas
gebracht.
1. Materialiseren van punten
1.1. Markeren van punten
= a ankelijk van: Omstandigheden, vereiste duurzaamheid en func e
Aandachtspunten:
- Signaal opze en en centreren mogelijk
- Ople en met ondergrondse leidingen
- Piket: kop moet gelijk met het maaiveld
1.2. Afpalen van percelen
= taak van landmeter – expert
Veel materialen mogelijk:
- Vroeger: Wi e zandsteen, Arduin of Beton
- Nu: Fenopalen of Palen uit PVC
2. Visualiseren van punten op het
2.1. Jalon en toebehoren
Afstand:
- Blote oog: enkele honderden meters
- Kijker: ongeveer 1km
Taak = Meetlijnen zichtbaar
- Jalon: inzichten in een vlak
o Begin en eindpunt van meetlijn of snijpunt van lijnen
- Jalon richter: zo laag mogelijk houden, fout het kleinst
- Jalon sta ef: gebruikt indien verhard terrein
2.2. Sta ef of driepoot
Lichte uitvoering: waterpasinstrument
Zwaardere uitvoering: totaalsta on
3. Visualiseren van punten op het
Absolute voorwaarde: voor een correcte me ng uit te voeren moet het toestel of het instrument
perfect horizontaal of ver caal opgesteld worden
- Ver caal: de lijn in de rich ng van de zwaartekracht, haaks op horizontaal/equipoten aalvlak
Begrippen:
- Uit lood: iets dat niet zuiver ver caal staat
- Normaalrich ng: loodrecht op ellipsoïde in bepaald punten
- Schietloodafwijking: hoek tussen schietloodrich ng en normaalrich ng
, 4. Ver caal – horizontaal
Begrippen:
- Horizontaal: de rich ng loodrecht op de ver cale rich ng
o = rela ef begrip en a ankelijk van plaats en hoogte waarnemer
- Nadirpunt: punt loodrecht onder een punt
- Zenit: Punt op hemelbol recht boven een punt
- Lokaal horizontaal vlak: een vlak loodrecht op de loodlijn of loodrecht op de rich ng van de
zwaartekracht, ter plaatste van de waarnemer
4.1. Doosniveau
Waterpasje = rond metalen doosje gevuld met an vries en een luchtbel. Aan de bovenzijde is een een
of meerdere cirkels afgedrukt. Deze moet ingespeeld worden:
- Bel binnen cirkel brengen → doosniveau = horizontaal
Nadeel = kleine kromtestraal van bolvormige kap → gevolg = beperkte precisie.
4.2. Jalonrichter
= doosniveau op haaks gebogen metaal strip, richtvlak doosniveau in de jalonrichter staat loodrecht
op rich ng metaalstrip.
Principe:
- Jalonrichter tegen jalon houden → bel doosniveau inspelen in ring
- Herhalen andere kant van jalon:
o indien bel inspeelt = jalon staat ver caal
- bel buiten ring = niveau ontregelt
o jalon goed ver caal stellen
o stand wijzigen zodat de hel van de geconstateerde fout overblij
o jalon richter terug op 1ste plaats: dezelfde halve fout naar andere kant.
4.3. Buisniveau
= cilindervormig glazen buisje, inwendig over de lengterich ng aan de boven kant flauw cirkelvormig
uitgeslepen.
- indien eerste as nauwkeurig ver caal gesteld moet worden → uitgerust met buisniveau/libel
Werking:
- onder invloed van zwaarte kracht → libel zoekt hoogste punt
o in liggende stand → libel in het midden van het buisje = nulpunt
- Uitwendig: twee lange en aantal korte streepjes
o Korte: 2mm van mekaar = Parijs lijn = nauwkeurigheid van niveau.
o Lange: gelijke afstand op totale afstand van de belgroo e
4.4. Raaklijn en richtlijn
Raaklijn: elke lijn die binnenzijde van het niveau op de plaats van het midden van de bel raakt.
Richtlijn van het niveau: is de raaklijn die in het nulpunt raakt aan de binnenkant van cirkelvormig
niveau.
- Indien richtlijn horizontaal ligt = niveau ingespeeld = bel bevindt zich tussen twee lange
strepen
, 4.4.1. Controle
Controle uit te voeren door 180° te draaien. Indien buisniveau niet opnieuw inspeelt:
→ halve afwijking wegnemen met stelschroef
4.4.2. Hoekwaarde van het niveau
= hellingverandering die de raaklijn ondergaat bij een belverplaatsing over een afstand van een
Parijse lijn
- Uitgedrukt in: sexagesimale seconden
- Hiervoor geldt: hoe kleiner de hoekwaarde hoe nauwkeuriger
o Bij kleine hoekverandering → snelle verplaatsing van bel tot volgende streepje
- Toepassing: doorsniveau → te grote hoekwaarde → niet zo nauwkeuring
4.4.3. Reversieniveau
= speciale uitvoering van buisniveau (dubbelzijdig buisniveau)
- Inwendig, boven- en onderaan bolvormig uitgeslepen → twee richtlijnen die // zijn
Toepassing: indien niveau nodig is dat ook gebruikt moet kunnen worden als het niveau 200g om zijn
lengteas gedraaid is.
4.4.4. Stelschroevenblok met doosniveau
- Ver cale as = eerste as = draait landmeetkundig instrument horizontaal over.
o Moet perfect ver caal staan:
Grove regeling: doosniveau
Fijnregeling: buisniveau
, 4.4.5. Waterpas regeling
Doosniveau
1. Luchtbel naar midden brengen – draaien aan twee stelschroeven – tegengestelde rich ng
2. Luchtbel in midden van cirkel brengen – draaien aan resterende stelschroef
Buisniveau
1. Buisniveau parallel plaatsen met een lijn – draaien aan twee stelschroeven – tegengestelde
rich ng – bel in het midden brengen
2. Roteer buisniveau 90° - bel in midden brengen – draaien aan resterende stelschroef
3. Controle: blij luchtbel in midden wanneer instrument 180° gedraaid wordt
o Indien ja: herhalen procedure
4. Indien bel niet in midden blij → buisniveau ontregeld – richtlijn buisniveau niet loodrecht op
primaire as
Belangrijk:
Men kan nog steeds correcte me ngen uitvoeren indien:
- De hel van de vastgestelde beluitwijking wordt gecorrigeert
- Wanneer men toestel roteert, zal men dezelfde afwijking van de bel vaststellen
- Resultaat: de scheefstand van de primaire as is opgehoffen en het toestel is waterpas
gebracht.
