Samenvatting reader
psychologie
2. Waarneming
De basis van onze waarneming ligt uiteraard bij onze zintuigen. Via onze zintuigen vormen wij ons
een indruk van onze omgeving. Via onze zintuigen nemen we de empirische (=gebaseerd op de
waarneming) werkelijkheid waar.
Perceptie is het proces waarbij de waarnemer prikkels vanuit de omgeving selecteert, organiseert en
interpreteert, zodat er een zinvol en betekenisvol beeld van de werkelijkheid ontstaat.
Onze ogen nemen het beeld waar, en sturen dat beeld door naar onze hersenen. Onze hersenen
gaan vervolgens betekenis geven aan datgene wat onze ogen hebben waargenomen.
2.1 Tabula Rasa
Binnen de psychologie zijn er twee stromingen; nature versus nurture. Wetenschappers die de
nature-theorie aanhangen geloven dat alle eigenschappen aangeboren zijn. Daar tegenover staan de
wetenschappers die nurture-theorie volgen die zegt dat al onze eigenschappen aangeleerd zijn.
Contrast
een van de eerste dingen die mensen leren herkennen en waar te nemen zijn gezichten. De donkere
vlekken van de oogkassen en de holte voor de mond worden goed waargenomen waardoor
gezichten voor baby’s vooral veel lijken op smileys. Dit principe zet zich ook later door waardoor wij
nog steeds overal gezichten in zien. In eerste instantie leren we dus waarnemen op basis van
contrast. Lichte versus donkere patronen.
Selectie
We kunnen niet alle informatie die binnenkomt verwerken, omdat onze hersenen dat simpelweg niet
aankunnen. Als je hersenen alles zouden waarnemen dan zou je van al je medestudenten alle
bewegingen registreren. Als je hersenen dit allemaal zouden verwerken zouden ze overbelast raken.
Om deze reden selecteren onze hersenen prikkels. Het selecteren van welke prikkels wel bewust
waargenomen worden en welke niet hangt af van een aantal factoren:
Kenmerken van de prikkels
Heeft te maken met eigenschappen van hetgeen wat wij waarnemen. Hoe groot is de prikkel? De
volgende eigenschap is: hoe intens is de prikkel? Tenslotte, hoe groot is het contrast in de
prikkel? Door het contrast met de omgeving valt het meer op en is de kans groter dat we het
waarnemen.
Kenmerken van de waarnemer
Ook degene die observeert heeft bepaalde kenmerken die bepalen wat en hoe er wordt
waargenomen. Factoren die van invloed zijn op de waarnemer zijn onder andere:
Persoonlijkheid
Verschillende persoonlijkheden kunnen letterlijk andere dingen waarnemen. Hoe je reageert op
prikkels zegt iets over je persoonlijkheid en ervaringen en die zeggen weer iets over hoe jij de
wereld waarneemt en interpreteert.
, Leerprocessen
Vanaf onze geboorte leren we waarnemen en afhankelijk van wat we geleerd hebben kijken we
anders naar de wereld.
Motivatie
Onze motivatie stuurt ons om sommige prikkels meer op te merken dan anderen.
Onze waarneming wordt beïnvloed door verschillende kenmerken en hoe we deze interpreteren
hangt dus van meerdere factoren af.
Immanuel Kant stelde dan ook dat er twee werelden zijn:
1. Nominale wereld, de wereld zoals deze in werkelijkheid is, maar welke we dus niet kunnen
waarnemen omdat onze hersenen altijd een interpretatie geven van deze wereld.
2. Fenomenale wereld, de wereld zoals deze in ons bewustzijn wordt waargenomen.
Organisatie
Om betekenis te geven aan de beelden en structuren die binnenkomen op ons netvlies proberen we
deze informatie te ordenen en te rangschikken om zodoende betekenis te geven aan datgene wat we
zien. We gebruiken verschillende methoden om beelden te organiseren. Deze ordening is een
aangeleerd proces.
Gestaltwetten zijn wetmatigheden in patronen die illustreren hoe de waarneming ordenen:
1. Wet van gelijkheid: dit zegt dat wij dingen die er hetzelfde uitzien bij
elkaar ordenen. In deze afbeelding zien we daarom in eerste
instantie horizontale rijen van witte en zwarte rondjes.
2. Wet van nabijheid: dit leert ons dat objecten die bij elkaar
gegroepeerd zijn, bij elkaar horen.
3. Wet van Goede Voortgang (continuïteit): dit geeft aan dat wij lijnen
onbewust in een vloeiende beweging doortrekken.
4. Wet van aanvulling (geslotenheid): geeft onze voorkeur voor gesloten vormen aan. Dit hangt
nauw samen met de eerder genoemde wet van continuïteit. Ook is het vaak zo dat we
informatie, die we letterlijk niet zien, aanvullen. David Hume stelde dat we ideeën met
elkaar associëren. En niet alleen ideeën, maar ook waarnemingen. Op die manier hebben we
oorzaak en gevolg besef.
Overige aannames over de werkelijkheid
Ruimtes zijn parallel en mensen veranderen niet van vorm. Een andere aanname die we hebben over
de werkelijkheid is dat ruimtes parallel zijn en evenwijdig lopen. Deze aanname is erg sterk verankerd
in ons brein en wanneer we gaan spelen met deze aanname, raken onze hersenen in de war.
Gezichten (maar ook andere objecten) zijn bol. We hebben geleerd dat we tegen de bolle kant van
iemand gezicht aankijken en op het moment dat we ons hoofd bewegen blijft het gezicht van de
ander stilstaan.
psychologie
2. Waarneming
De basis van onze waarneming ligt uiteraard bij onze zintuigen. Via onze zintuigen vormen wij ons
een indruk van onze omgeving. Via onze zintuigen nemen we de empirische (=gebaseerd op de
waarneming) werkelijkheid waar.
Perceptie is het proces waarbij de waarnemer prikkels vanuit de omgeving selecteert, organiseert en
interpreteert, zodat er een zinvol en betekenisvol beeld van de werkelijkheid ontstaat.
Onze ogen nemen het beeld waar, en sturen dat beeld door naar onze hersenen. Onze hersenen
gaan vervolgens betekenis geven aan datgene wat onze ogen hebben waargenomen.
2.1 Tabula Rasa
Binnen de psychologie zijn er twee stromingen; nature versus nurture. Wetenschappers die de
nature-theorie aanhangen geloven dat alle eigenschappen aangeboren zijn. Daar tegenover staan de
wetenschappers die nurture-theorie volgen die zegt dat al onze eigenschappen aangeleerd zijn.
Contrast
een van de eerste dingen die mensen leren herkennen en waar te nemen zijn gezichten. De donkere
vlekken van de oogkassen en de holte voor de mond worden goed waargenomen waardoor
gezichten voor baby’s vooral veel lijken op smileys. Dit principe zet zich ook later door waardoor wij
nog steeds overal gezichten in zien. In eerste instantie leren we dus waarnemen op basis van
contrast. Lichte versus donkere patronen.
Selectie
We kunnen niet alle informatie die binnenkomt verwerken, omdat onze hersenen dat simpelweg niet
aankunnen. Als je hersenen alles zouden waarnemen dan zou je van al je medestudenten alle
bewegingen registreren. Als je hersenen dit allemaal zouden verwerken zouden ze overbelast raken.
Om deze reden selecteren onze hersenen prikkels. Het selecteren van welke prikkels wel bewust
waargenomen worden en welke niet hangt af van een aantal factoren:
Kenmerken van de prikkels
Heeft te maken met eigenschappen van hetgeen wat wij waarnemen. Hoe groot is de prikkel? De
volgende eigenschap is: hoe intens is de prikkel? Tenslotte, hoe groot is het contrast in de
prikkel? Door het contrast met de omgeving valt het meer op en is de kans groter dat we het
waarnemen.
Kenmerken van de waarnemer
Ook degene die observeert heeft bepaalde kenmerken die bepalen wat en hoe er wordt
waargenomen. Factoren die van invloed zijn op de waarnemer zijn onder andere:
Persoonlijkheid
Verschillende persoonlijkheden kunnen letterlijk andere dingen waarnemen. Hoe je reageert op
prikkels zegt iets over je persoonlijkheid en ervaringen en die zeggen weer iets over hoe jij de
wereld waarneemt en interpreteert.
, Leerprocessen
Vanaf onze geboorte leren we waarnemen en afhankelijk van wat we geleerd hebben kijken we
anders naar de wereld.
Motivatie
Onze motivatie stuurt ons om sommige prikkels meer op te merken dan anderen.
Onze waarneming wordt beïnvloed door verschillende kenmerken en hoe we deze interpreteren
hangt dus van meerdere factoren af.
Immanuel Kant stelde dan ook dat er twee werelden zijn:
1. Nominale wereld, de wereld zoals deze in werkelijkheid is, maar welke we dus niet kunnen
waarnemen omdat onze hersenen altijd een interpretatie geven van deze wereld.
2. Fenomenale wereld, de wereld zoals deze in ons bewustzijn wordt waargenomen.
Organisatie
Om betekenis te geven aan de beelden en structuren die binnenkomen op ons netvlies proberen we
deze informatie te ordenen en te rangschikken om zodoende betekenis te geven aan datgene wat we
zien. We gebruiken verschillende methoden om beelden te organiseren. Deze ordening is een
aangeleerd proces.
Gestaltwetten zijn wetmatigheden in patronen die illustreren hoe de waarneming ordenen:
1. Wet van gelijkheid: dit zegt dat wij dingen die er hetzelfde uitzien bij
elkaar ordenen. In deze afbeelding zien we daarom in eerste
instantie horizontale rijen van witte en zwarte rondjes.
2. Wet van nabijheid: dit leert ons dat objecten die bij elkaar
gegroepeerd zijn, bij elkaar horen.
3. Wet van Goede Voortgang (continuïteit): dit geeft aan dat wij lijnen
onbewust in een vloeiende beweging doortrekken.
4. Wet van aanvulling (geslotenheid): geeft onze voorkeur voor gesloten vormen aan. Dit hangt
nauw samen met de eerder genoemde wet van continuïteit. Ook is het vaak zo dat we
informatie, die we letterlijk niet zien, aanvullen. David Hume stelde dat we ideeën met
elkaar associëren. En niet alleen ideeën, maar ook waarnemingen. Op die manier hebben we
oorzaak en gevolg besef.
Overige aannames over de werkelijkheid
Ruimtes zijn parallel en mensen veranderen niet van vorm. Een andere aanname die we hebben over
de werkelijkheid is dat ruimtes parallel zijn en evenwijdig lopen. Deze aanname is erg sterk verankerd
in ons brein en wanneer we gaan spelen met deze aanname, raken onze hersenen in de war.
Gezichten (maar ook andere objecten) zijn bol. We hebben geleerd dat we tegen de bolle kant van
iemand gezicht aankijken en op het moment dat we ons hoofd bewegen blijft het gezicht van de
ander stilstaan.
