Samenvatting Verpleegkundige methodiek en vaardigheden 2 - Gastro-intestinaal stelsel

Hoofdstuk 1: Voedsel- en vochttoediening
1. Toedieningswegen
 Enteraal = rechtstreeks inbrengen in maag of dunne darm
o Via maag
 Bv. nasogastrische sonde, gastrostomie
o Via dunne darm
 Bv. nasoduodenale sonde, nasojejunale sonde, PEG + jejunale sonde, jejunostomie
 Parenteraal (intraveneus) = toediening anders dan enteraal

Toedieningswijze hangt af van
 Verwachte duur van voedseltoediening
 Functionele status van gastro-intestinale tractus
 Kans op aspiratie


2. Wettelijke bepalingen
B1-handeling  enterale vocht- en voedseltoediening
B2-handeling  toedienen parenterale voeding


3. Klinische voeding
Enterale voeding  Toegediend binnen maag-darmstelsel
Parenterale voeding  Toegediend buiten maag-darmstelsel
3.1 Enterale voeding – sondevoeding
Sondevoeding = vloeibare, volledig adequate voeding die de benodigde hoeveelheid energie,
vitamines, mineralen, spoorelementen, voedingsvezels en vocht bevat en per sonde of stomie rechtstreeks in
het maag-darmkanaal wordt toegediend
3.1.1 Indicaties
Bij toedienen enterale sondevoeding  Gastro-instestinale tractus moet intact zijn!
Wanneer maag-darmstelsel nog goed functioneert  enteraal!
 Hypermetabolisme bv. HIV, trauma, brandwonden, orgaantransplantatie
 Neurologische aandoeningen bv. CVA, MS, Parkinson… met slikproblemen
 Gastro-intestinale problematiek bv. oesophagale obstructie, gastrectomie
 Kanker bv. chemo-radiotherapie
 Psychiatrische ziekte bv. anorexia nervosa, depressie
 Multipel orgaangalen bv. nier-, hart-, lever- en longfalen
3.1.2 Contra-indicaties
=> Niet-functionele of toegankelijke gastro-instestinale tractus door…
 Darmobstructie bv. paralytische ileus = darm werkt niet, voedsel hoopt op
 Gastro-instestinale bloeding
 Braken
 Onvoldoende functionerend maag-darmkanaal
 Peritonitis = buikvliesontsteking
3.1.3 Soorten sondevoeding
LIEVER enterale sondevoeding dan parenterale sondevoeding want…
 Goedkoper o Geen atrofie = afname weefsel- en
 Veiliger orgaanmassa
 Minder kans op infecties en complicaties o Immuunsysteem in darmen blijft
 Behoudt functie van maag en darmen gestimuleerd
3.1.4 Soorten sondes bij enterale voeding

,Naso-enterale sonde (naso-eteric feeding tube)
 Nasogastrische sonde (= neus-maag sonde)
= soepele sonde die doorheen de neus van de zorgontvanger tot in de maag wordt gebracht
o Voordelen
 Inbrengen gebeurt snel, kan zelf bij zorgontvanger thuis gebeuren
 Geen operatie nodig
o Nadelen
 Irritatie van neus, bijholten, pharynx
 Regelmatig vernieuwing nodig
 Kans op dislocatie bij braakneigingen, braken, hoesten, niezen
 Zichtbaar, oncomfortabel

SOORTEN NASOGASTRISCHE SONDES
FOTO NAAM KENMERKEN INDICATIE
Sonde van Levin  Polyvinylchloride  Postoperatief
 Minder soepel - Preventie complicaties na
 Dikke sonde dus makkelijk te plaatsen operatie
MAAR - Afvloeien van maagvocht
- Discomfort, verhoogde kans op reflux - Maagevacuatie
- Kan op druknecrose thv neus  Zorgontvanger kan
 110-130cm lang onvoldoende voeding per os
 Verschillende diameters (8-10-12-14) innemen
 Merkstreepjes  Darmreiniging
 Afgeronde punt  Onderzoek van maaginhoud
 Radio-opaak (kun je zien op röntgenfoto)
 Wordt aangetast door zuur maagvocht
 MAX 1 week ter plaatse
Microsonde  Polyurethaan  Langdurig toedienen van
 Dunne sonde met voerdraad (mandrin) voeding (< 8 weken)
 110-130cm lang  Ter vervanging van sonde van
 Verschillende diameters (8-10) Levin
 Merkstreepjes
 Afgeronde punt
 Flexibel dus moeilijk te plaatsen
 Radio-opaak (kun je zien op röntgenfoto)
 Snel verstoppen
 Hindert weinig
 Blijft soepel
 MAX 6 à 8 weken ter plaatse
Sonde van Salem-Sump  Dubbel-lumen  Gebruikt voor
 Mogelijkheid tot luchtinlaat maagdecompressie OF irrigatie
van vloeistoffen
 Uitzonderlijk voor toedienen
van voeding of medicatie



Sonde van Faucher  Dikke sonde  Gebruikt bij maagspoelingen
 Grote centrale en verschillende laterale om op snelle manier grote
openingen hoeveelheid schadelijke
 150cm producten te verwijderen
 Merkstreepjes  Na spoeling onmiddellijk
 Op snelle manier veel vloeistof inbrengen verwijderd
en laten afvloeien
 Langs mond ingebracht
 Complicatie  perforatie van slokdarm




 Nasoduodenale sonde en Nasojejunale sonde
= sondes die via de neus opgeschoven worden tot in het duodenum of jejunum

, o Inbrengen gebeurt endoscopisch
o Indicaties
 Verminderde maagmotiliteit  maag verdraagt voeding niet
 Reflux
o Nadelen
 Irritatie neus, bijholten, pharynx
 Esthetisch effect
 Zichtbaar

Gastrostomiesonde
 Percutane Endoscopische Gastrostomiesonde (PEG-sonde)
= sonde die via chirurgische plaatsing onmiddellijk doorheen de buikwand in de maag geplaatst wordt
o Percutaan (= door de huid heen) geplaatst via pull-techniek
o Via lapratomie (= openbuikoperatie) rechtstreeks in maag geplaats via push-techniek
o Met interne fixatiedisk of ballon
o Katheter wordt via mond, slokdarm rechtstreeks in de maag “getrokken”
o 18 à 24 maanden goed

GASTROSTOMIESONDE
BESTAAT UIT INDICATIES CONTRA-INDICATIES
 Polyurethaan  5 jaar goed  Langdurige toediening (> 6 weken)  Mechanische obstructie van gastro-
 Silicone  1 jaar goed  Neurologisch intestinale tractus
- bv. CVA, MS  Stollingsstoornissen
 Slikstoornissen  Ascites = vocht in buikholte
 Soepele sonde met
 Fysieke factoren  Sepsis = reactie van lichaam op
- Interne fixatiedisc  preventie uitvallen
- bv. traumata in gezicht, slokdarmtumor bacterie/schimmel/virus
- Gebogen verschuifbare externe fixatiedisc
 Langdurige beademing  Peritonitis = buikvliesontsteking
- Externe fixatie  voorkomen dat sonde in
 Radiotherapeutische behandeling thv  Anorexia nervosa
maag terechtkomt
hoofd-halsgebied of slokdarm  Psychose
- Verschuifbaar  aanpassen aan dikte van
 Afwijkingen in maag of tussenliggende
onderscheiden abdominale lagen
organen
- Gebogen  knik vermijden
 Terminale dementie
- 1 of meerdere klemmen
- Preventie inloop  toediening stoppen
- Preventie uitloop  maagvocht in sonde
vermijden
- Connectiestuk voor aansluiting op
voedingstrousse en spuit


 Vervanggastrostomiesonde: ballonsonde of button
= sonde die op het uiteinde voorzien is van een ballon om de sonde in de maag te fixeren

BALLONSONDE
KENMERKEN BESTAAT UIT INDICATIES
 Blijft verschillende maanden ter plaatse  Soepele sonde met  Meest voorkomend als vervanging van
(2 à 6 maanden) - Een met water op te vullen ballon PEG-sonde
 Best vervangen om de 3 maanden  preventie uitvallen  1ste vervanging  endoscopisch
 Levensduur is beperkt door inwerking - Gebogen verschuifbare externe fixatiedisc  Vanaf 2de vervanging  verpleegkundige
maagzuur - Externe fixatie  voorkomen dat… taak
 Inert maagperistaltiek deze naar duodenum
verplaatst + sonde in maag komt
- Verschuifbaar  aanpassen aan dikte van
onderscheiden abdominale lagen
- Gebogen  knik vermijden
- 1 of meerdere klemmen
- Preventie inloop  toediening stoppen
- Preventie uitloop  maagvocht in sonde