Samenvatting ethiek deel E-lijn 1

2020-2021 Samenvatting ethiek


Hoofdstuk 1: Inleidende begrippen
 Ethiek in de medische wereld
 Door evolutie: meer vraagstukken door meer mogelijkheden
 Dood, genetische wijzigingen, prenatale tests, …



1.1 Terminologie
 Ethiek
 Wetenschappelijke discipline over de vraag naar het goede en het kwade
 Onderzoek naar waarden, normen, gewoontes, gebruiken
 3 basale vragen
 Wat moet ik doen?
 Hoe moet ik handelen?
 Vanuit welke normen en waarden?
 Overkoepelende theorie
 Geen specifiek of afzonderlijk terrein
 Alle terreinen hebben eigen normen en waarden
 Ethiek = overkoepelende blik van waaruit je naar een bepaald terrein kijkt
 Ethiek doorkruist alle componenten, is niet de belangrijkste component
 Waarden
 Concretisering van een ethiek
 Abstract
 Bv vrijheid, respect voor integriteit, rechtvaardigheid
 Normen
 Concretisering van een waarde
 Bv handelen zodat je niemands vrijheid, rechtvaardigheid in de weg staat
 Theorie  waarde  norm
 Stel: je wilt geen waarde hechten aan ethiek
 Je prefereert de waarde die alle waarden en normen overboord gooit = ethische voorkeur
 We kiezen waarden en normen vaak niet zelf
 Je handelt volgens principes, nog voor je de keuze kon maken
 Meegegeven uit opvoeding, omgeving, vrienden, …




1

,2020-2021 Samenvatting ethiek


1.2 Doelstelling
 Confrontatie met ethiek in gezondheidzorg
 Eigen normenkader vs professionele eisen
 Bv OF kwetsbaren redden OF zoveel mogelijk levensjaren redden
o Ethische keuze maken: wat vinden we als samenleving belangrijk? Wat vind
ik belangrijk?
 Doel: inzicht te verwerven in het feit dat die gedachte (iedereen eigen waarden) eigen is aan onze tijd
en dat kennis van die maatschappelijke context tot meer structuur leidt in de ethiek



1.3 Het beroep van arts
 Gewijzigde samenleving
= gewijzigd beroep
 Evolutie: arts heeft een andere plaats in de samenleving
 Meer dialoog en autonomie patiënten
= gewijzigde ethiek
 Meer mogelijkheden: wat is wenselijk? Hoe gaan we ermee om?
 Ethiek begeleidt handelen  wijze waarop we handelen is belangrijk




2

, 2020-2021 Samenvatting ethiek


Hoofdstuk 2: Van ethiek naar deontologie
 Deontologie = plichtenleer, beroepscode
 Geheel aan richtlijnen en eisen waaraan je als arts aan moet voldoen om je beroep uit te oefenen



2.1. Ethische theorieën
 Ethiek sterk verandert
 Samenleving evolueert  individuele vrijheid toegenomen  meer keuzevrijheid
 Conflicterend waarden en normen tussen individuen
 Geen consensus over wat goed is
 Multiculturalisme
 Diversiteit aan waarden en normen
 Geen overkoepelende instantie (God) die ons bijeenhoudt
 Moderne ethiek: 2 modellen over wat goed of slecht is
 Erfolgsethik
 Gevolg
 Bentham
 Gesinnungsethik
 Juiste intentie
 Vervullen van plicht
 Kant
 ‘Ik bedoel het goed, maar ik kwets mensen’: keuze maken



2.2.1. Handelen uit plicht: Immanuel Kant (1724-1804)
 Plichtsethiek: we moeten onszelf een plicht opleggen
 Maar toch streven naar rationele samenleving
 Normen en waarden met elkaar overleggen
 Afspraken, regels = ethiek
 Vrijheid (eigen keuze) en plicht (afspraken) op elkaar afstemmen
 Radicaal uitgangspunt
 Mens is vrij wezen
 Autonomie
 Eigen (auto’s) wet (nomos) voorzien en de wet van een ander niet volgen (heteronomie)
 Eigen wet = plicht
 Doel: rationele samenleving



3