Samenvatting gezondheidsbevordering gezondheid en maatschappij 1

2020-2021 Gezondheidsbevordering


Gezondheidsbevordering samenvatting
Indeling preventie
 Zoeken en aanpakken van risicofactoren en risicogroepen
 Op basis van type maatregel
 Gezondheidsbescherming
 Geen directe tussenkomst burger
 Bv Voedselcontrole, verbod drugs
 Ziektepreventie
 Maatregelen om specifieke ziekten te voorkomen
 Vertrekpunt: ziekte
 Doelgroep: risicogroepen
 Actoren: medici
 Bv verplichte vaccinaties
 Gezondheidsbevordering
 Fysieke en sociale omgeving en levensstijl mensen
 Vertrekpunt: gezondheid
 Doelgroep: algemene populatie
 Actoren: deskundigen met diverse disciplines
 Bv niet roken bij kinderen in de auto
 Op basis van het ziekteproces
 Primaire preventie
 Incidence: het voorkomen per jaar
 Oorzaak ziekte wegnemen
 Oorzaak vaak gelinkt aan bepaald gedrag
 Massa immunisatie
 Gezondheidseducatie
 Volksgezondheidsmaatregelen
 Doelgroep: gezonden mensen
 Totale populatie: bv nutri-score
 Specifieke groepen: bv frisdrankautomaten verbieden in lager onderwijs
 Secundaire preventie
 Prevalence: het voorkomen in het algemeen (over lange periode)
 Detecteren ziektes in vroeg stadium (screenen)
 Artsen herkennen ziekte (bv kanker) niet, tenzij extra moeite (screenen)
 Participatie essentieel!

,2020-2021 Gezondheidsbevordering

 Doelgroep
 Totale populatie  universele screening: bv hielprik
 Risicogroepen  case finding: bv familiaal belast met borstkanker
 Tertiaire preventie
= zorggerichte preventie
 Tegengaan van verslechtering + voorkomen van complicaties
 Ervoor zorgen dat men de beste levenskwaliteit verkrijgt
 Revalidatie programma’s
 Bv chemo, diabetesprogramma’s
 Vroege detectie van ongeneesbare ziektes
 Doelgroep: zieke mensen
 Quaternaire preventie
 Vermijden van overmedicalisering
 Rekening houdend met wetenschappelijke evidentie en ethische verantwoording
 Bv vermijden van onnodige check-ups of onderzoeken, beperken van antibiotica
 Primordiale of pro-actieve preventie
 In stand houden van algemene voorwaarden voor gezondheid
 Doelgroep: ganse populatie of specifieke groepen
 Upstream (zie metafoor)
 Economische, sociale en culturele voorwaarden
 Bv stabiele economische situatie, geen uitsluiting van bevolkingsgroepen, goed onderwijs
 In geestelijke gezondheidszorg
 Universele preventie
 Totale bevolking
 Primair
 Selectieve preventie
 Gericht op risicogroepen
 Secundair
 Geïndiceerde preventie
 Gericht op personen waar er al problemen waren, maar zonder diagnose
 Secundair
 Zorggerelateerde preventie
 Gericht op voorkomen van complicaties bij een ziekte
 Tertiair
 Succes preventie en gezondheidsbevordering
 Afhankelijk van het vermogen om preventieve interventies aan te bieden

, 2020-2021 Gezondheidsbevordering

 Afhankelijk van de mate waarin mensen interventies toepassen

Gezondheidsvoorlichting vs gezondheidsbevordering
 Gezondheid
= Toestand volledig fysiek, sociaal als psychisch welbevinden
 Gezondheidsbevordering
= Het proces waardoor mensen of groepen meer controle krijgen over de determinanten van hun
gezondheid, om zo hun gezondheid te verbeteren
 Gericht op individu en omgeving
 Beleidsgericht en omgevingsgericht
 Zoeken en beïnvloeden van die factoren die de gezondheid bevorderen
 Grotere populatie
 Klemtoon op positieve gevolgen van gezondheidsgedrag (bv meer fitheid, mooier lichaam)
 Minder nadruk op de negatieve gevolgen (angst zorgt ervoor dat men het probleem zal
vermijden en de gevaren zal minimaliseren)
 Positieve gevolgen zorgen voor motivatie
 Mass media fear campagnes
 Mensen die het meest onder
de indruk zijn, zijn vaak het
minst risicovol
 Schept vooral bewustzijn, niet
echt verandering van gedrag


 Gezondheidsvoorlichting (= health
education)
= Mensen helpen om hun gezondheid te
bevorderen door het verhogen van hun kennis en beïnvloeden van hun attitudes
 Onderdeel gezondheidsbevordering
 Op individu gericht

Health field concept (Lalonde)
 Determinanten van de gezondheidszorg (=factoren die de gezondheid, gedrag beïnvloeden)
 Biologische factoren
 Bv geslacht, gewicht
 Omgeving (!)
 Sociale factoren
 Economische factoren
 Werkomstandigheden