Samenvatting antropologie gezondheid en maatschappij 1

2020-2021 Samenvatting antropologie


1. Inleiding
 Verhaal Fatumata
 35 jaar, verblijft met zoon in België
 Klachten: musculoskeletale klachten (overal pijn, zwaar gevoel) en chronische hoofdpijn
 Hoe ziet je dit als hulpverlener? = awareness
 Hoe ziet de omgeving dit?
 Hoe ziet Fatumata dit?
 Veel vragen stellen: wanneer? Hoelang? Verwachtingen? Context?
 Moet elke hulpverlener antropoloog zijn
 Neen: elk menselijk lichaam is hetzelfde
 Ja: elk menselijk lichaam verschilt genetisch, ecologisch en sociocultureel
 Bv suiker en vetconsumptie verschilt cultureel
 Consumptiemaatschappij: obesitas
 Hemoglobinepathieën in bepaalde regio’s
 Globalisering en migratie  diverse culturen
 Antropologie: nodige kennis en achtergrond om om te gaan met diversiteit




1

,2020-2021 Samenvatting antropologie


2. Cultuur en diversiteit
2.1. Wat is cultuur?
 Betekenisgeving: bestaat uit waarden, normen en percepties die aan de basis liggen van gedrag en die
tot uiting komen in het gedrag van bepaalde groepen
 Cultuur bepaalt wat we denken en wat we doen
 Awareness van eigen achtergrond en rol achtergrond is cruciaal in hoe we naar gezondheid kijken
 Is de gemeenschappelijke noemer en verbindende factor tussen leden van een groep
 Elkaars gedrag begrijpen
 Cultuur is dynamisch in tijd en ruimte
 Bv: Vlaamse aard (typisch dorpsleven  belang van Vlaamse identiteit)
 Verschuiving Vlaamse context heeft invloed op de Vlaamse cultuur
 Soms houden we geen rekening met de dynamiek
 Bv Westen schiet tekort in hun verslaggeving over moslims en allochtonen in het algemeen
 Gevolg: negatief imago
 Tekortkomingen
 Simplificatie en afstandelijke presentatie van Islam
 Problematiseren en stigmatiseren 1
 Wij-zij
 Verwaarlozing van participatie in de media en ontbreken van hun visie
 Collectieve mentale programmering onderscheidt leden van de ene groep van de andere
 Diepere waarden en normen moeilijk aanpassen
 Geert Hofstede
 Boek: ‘allemaal andersdenkenden, omgaan met cultuurverschillen’
 3 niveaus van mentale programmering – Hofstede
 Persoonlijkheid
 Aangeleerd en aangeboren
 Voor individu
 Cultuur
 Aangeleerd
 Voor groep of categorie
 Menselijke natuur
 Universeel
 Aangeboren




1
Iemand voor altijd een slecht imago bezorgen

2

, 2020-2021 Samenvatting antropologie

 Ui-diagram van Hofstede




 Praktijken: symbolen, helden, rituelen
 Ze zijn zichtbaar voor externe waarnemer
 Culturele betekenis onzichtbaar voor externe waarnemer  hangt af van hoe de leden het
interpreteren
 Symbolen
 Woorden, gebaren, afbeeldingen, voorwerpen, kleding, haar, vlaggen, statussymbolen
 Alleen door deelnemers van de cultuur begrepen (bv medisch jargon)
 Nieuwe symbolen ontstaan makkelijk
 Symbolen ene cultuur vaak overgenomen door andere
 Helden
 Personen met eigenschappen die in cultuur in een hoog aanzien staan
 Gedragsmodellen
 Rituelen
 Activiteiten die als sociaal essentieel worden beschouwd
 Overbodig om doel te bereiken  omwille van zichzelf verricht
 Bv gespreksstijl (u of jij), sociale en religieuze ceremoniën
 Waarden
 Neiging om bepaalde gang van zaken te verkiezen boven andere
 Gevoelens met pijlrichting: + en –
 Wat we belangrijk vinden




3