Moderne Letterkunde 1905 - heden
,1900 - 1916 Behoudzucht en vernieuwingsdrang in de eerste decennia van de twintigste
eeuw. (Soms voorzichtige) vernieuwers die de toon zetten.
De dichters van het verlangen
Ook wel de generatie van 1910 genoemd.
Een nieuwe generatie dichters die zich afzetten tegen de poëzie van de Tachtigers.
De poëzie van de dichters van het verlangen sluit aan bij het neoclassicisme:
- sobere, meer traditionele, klassieke versbouw;
- vaste vormentaal in strofebouw, eindrijm, metrum;
- correct gebruik van interpunctie en spelling;
- wel beeldspraak, mits deze inhoudelijk zin had.
- een steeds terugkerend verlangen!
Belangrijke dichters:
J.C. Bloem - blz. 7/8
A. Roland Holst - blz. 6/7
J.A. van der Mouw - blz. 9
Proza in Nederland en Vlaanderen
Auteurs als Arthur van Schendel, Herman Teirlinck en Carry van Bruggen kozen niet voor de
gebaande wegen, werden door literaire critici positief besproken, maar haalden geen hoge
oplagecijfers. Wij slaan hun werk tegenwoordig hoger dan de succesauteurs van die tijd.
Twee andere literaire vernieuwers tussen 1910 en 1920: Willem Elsschot en Nescio.
Hun werk kreeg nauwelijks een voet aan de grond. Het week te veel af van het gangbare
naturalistische proza, ze schreven namelijk:
- korte romans en verhalen;
- helder taalgebruik;
- sterk persoonlijke inslag.
Mede daarom worden ze nu gezien als literaire hoogtepunten van de twintigste eeuw!
Belangrijke schrijvers:
Arthur van Schendel - blz. 10
Carry van Bruggen - blz. 10
Willem Elsschot - blz. 10/11
Nescio - blz. 11/12
, 1916 - 1940 Het interbellum.
1916 is een handig jaartal om de nieuwe literatuur te laten beginnen:
- maatschappelijke, politieke, sociale en technische ontwikkelingen bereiken hun hoogtepunt
in de Eerste Wereldoorlog;
- voor, tijdens en na de oorlog kwamen kunstenaars op die de traditie ter discussie stelden.
Vernieuwingen in de kunst:
- meer oog voor moderne ontwikkelingen;
- aandacht die verschuift van platteland naar de stad;
- afkeer van maatschappelijke en culturele massabewegingen;
Dit uit zich in het dadaïsme, expressionisme, kubisme, futurisme etc. Samengevat onder de
naam modernisme!
In 1916 verscheen de eerste bundel (De Wandelaar) van jonge, vernieuwende dichter
Martinus Nijhof en verschijnt het eerste nummer van literair jongerentijdschrift Het Getij. Een
jaar later volgt het kunstblad De Stijl.
Literaire tijdschriften:
- Het Getij - blz. 13
- De Stijl - blz. 14
- De vrije bladen - blz. 14
- De gemeenschap - blz. 14/15
- Forum - blz. 15
Poëzie
Het sterk individuele karakter van de modernistische kunst zorgt voor een grote diversiteit
aan stromingen, ook binnen de poëzie:
- expressionisme van Van Ostaijen; - blz. 16/17
- vitalisme van Marsman; - blz. 21/22
- abstract werk van Theo van Doesburg; - blz. 15
- het buitenpersoonlijke van Nijhoff; - blz. 18/21
- de bohemien-achtige, zoekende poëzie van Slauerhoff; - blz. 22
- de haast muzikale lyriek van Jan Engelman.
- Gerrit Achterberg - blz. 22/23
Proza
Lezers realiseren zich dat modernisme twee verschillende dingen kan betekenen: als
overkoepelende term voor uiteenlopende -ismen, of een specifieke soort proza.
Het modernisme is dan een stroming van begin twintigste eeuw tot de jaren veertig als
reactie op de werkelijkheidsvoorstelling van het realisme.
- Modernistische schrijvers vragen zich niet af hoe de werkelijkheid moet worden
voorgesteld, maar wat er over te zeggen valt: ‘er is geen objectieve werkelijkheid, want
iedereen interpreteert en ervaart die werkelijkheid anders.’ Ze geven hun visie op bepaalde
gebeurtenissen, maar claimen niet dat dat de werkelijkheid is.
- Ze zetten zich af tegen de massacultuur van het naturalisme en het realisme.
- Ze schrijven intellectueel, de meeste aandacht gaat uit naar bewustzijn, onthechting en
observatie.
,1900 - 1916 Behoudzucht en vernieuwingsdrang in de eerste decennia van de twintigste
eeuw. (Soms voorzichtige) vernieuwers die de toon zetten.
De dichters van het verlangen
Ook wel de generatie van 1910 genoemd.
Een nieuwe generatie dichters die zich afzetten tegen de poëzie van de Tachtigers.
De poëzie van de dichters van het verlangen sluit aan bij het neoclassicisme:
- sobere, meer traditionele, klassieke versbouw;
- vaste vormentaal in strofebouw, eindrijm, metrum;
- correct gebruik van interpunctie en spelling;
- wel beeldspraak, mits deze inhoudelijk zin had.
- een steeds terugkerend verlangen!
Belangrijke dichters:
J.C. Bloem - blz. 7/8
A. Roland Holst - blz. 6/7
J.A. van der Mouw - blz. 9
Proza in Nederland en Vlaanderen
Auteurs als Arthur van Schendel, Herman Teirlinck en Carry van Bruggen kozen niet voor de
gebaande wegen, werden door literaire critici positief besproken, maar haalden geen hoge
oplagecijfers. Wij slaan hun werk tegenwoordig hoger dan de succesauteurs van die tijd.
Twee andere literaire vernieuwers tussen 1910 en 1920: Willem Elsschot en Nescio.
Hun werk kreeg nauwelijks een voet aan de grond. Het week te veel af van het gangbare
naturalistische proza, ze schreven namelijk:
- korte romans en verhalen;
- helder taalgebruik;
- sterk persoonlijke inslag.
Mede daarom worden ze nu gezien als literaire hoogtepunten van de twintigste eeuw!
Belangrijke schrijvers:
Arthur van Schendel - blz. 10
Carry van Bruggen - blz. 10
Willem Elsschot - blz. 10/11
Nescio - blz. 11/12
, 1916 - 1940 Het interbellum.
1916 is een handig jaartal om de nieuwe literatuur te laten beginnen:
- maatschappelijke, politieke, sociale en technische ontwikkelingen bereiken hun hoogtepunt
in de Eerste Wereldoorlog;
- voor, tijdens en na de oorlog kwamen kunstenaars op die de traditie ter discussie stelden.
Vernieuwingen in de kunst:
- meer oog voor moderne ontwikkelingen;
- aandacht die verschuift van platteland naar de stad;
- afkeer van maatschappelijke en culturele massabewegingen;
Dit uit zich in het dadaïsme, expressionisme, kubisme, futurisme etc. Samengevat onder de
naam modernisme!
In 1916 verscheen de eerste bundel (De Wandelaar) van jonge, vernieuwende dichter
Martinus Nijhof en verschijnt het eerste nummer van literair jongerentijdschrift Het Getij. Een
jaar later volgt het kunstblad De Stijl.
Literaire tijdschriften:
- Het Getij - blz. 13
- De Stijl - blz. 14
- De vrije bladen - blz. 14
- De gemeenschap - blz. 14/15
- Forum - blz. 15
Poëzie
Het sterk individuele karakter van de modernistische kunst zorgt voor een grote diversiteit
aan stromingen, ook binnen de poëzie:
- expressionisme van Van Ostaijen; - blz. 16/17
- vitalisme van Marsman; - blz. 21/22
- abstract werk van Theo van Doesburg; - blz. 15
- het buitenpersoonlijke van Nijhoff; - blz. 18/21
- de bohemien-achtige, zoekende poëzie van Slauerhoff; - blz. 22
- de haast muzikale lyriek van Jan Engelman.
- Gerrit Achterberg - blz. 22/23
Proza
Lezers realiseren zich dat modernisme twee verschillende dingen kan betekenen: als
overkoepelende term voor uiteenlopende -ismen, of een specifieke soort proza.
Het modernisme is dan een stroming van begin twintigste eeuw tot de jaren veertig als
reactie op de werkelijkheidsvoorstelling van het realisme.
- Modernistische schrijvers vragen zich niet af hoe de werkelijkheid moet worden
voorgesteld, maar wat er over te zeggen valt: ‘er is geen objectieve werkelijkheid, want
iedereen interpreteert en ervaart die werkelijkheid anders.’ Ze geven hun visie op bepaalde
gebeurtenissen, maar claimen niet dat dat de werkelijkheid is.
- Ze zetten zich af tegen de massacultuur van het naturalisme en het realisme.
- Ze schrijven intellectueel, de meeste aandacht gaat uit naar bewustzijn, onthechting en
observatie.
