Samenvatting Biodiversiteit van planten s.L: anatomie (opleiding BCBT)

Biodiversiteit
2022-2023
van Planten
s.L
Deel anatomie




Jarne Winderickx

,Inhoud
1. Anatomie van de Wortel.......................................................................................................................................2
1.1 Primaire bouw.................................................................................................................................................2
1.1.1 Overlangse doorsnede.............................................................................................................................2
1.1.2 Dwarse doorsnede bij monocotylen.......................................................................................................3
1.1.3 Dwarse doorsnede bij Eudicotylen..........................................................................................................4
1.2 ontstaan van zijwortels...................................................................................................................................5
1.3 secundaire groei..............................................................................................................................................5
2. Anatomie van de Stengel......................................................................................................................................6
2.1 Primaire bouw.................................................................................................................................................6
2.1.1 Overlangse doorsnede bij monocotyl.....................................................................................................6
2.1.2 dwarse doorsnede bij dicotylen..............................................................................................................7
2.1.3 Dwarse doorsnede bij monocotylen.......................................................................................................8
2.1.4 verschil dicotyl en monocotyl................................................................................................................10
2.2 Bladspoor en bladvenster.............................................................................................................................10
2.3 Overgang van stengel naar wortel................................................................................................................10
2.4 secundaire diktegroei bij dicotylen...............................................................................................................11
2.5 Diktegroei bij monocotylen..........................................................................................................................12
3. Anatomie van het Blad........................................................................................................................................12
3.1 ontwikkeling..................................................................................................................................................12
3.2 onderdelen....................................................................................................................................................12
3.3 bifaciaal blad (normaal)................................................................................................................................13
3.3.1 Dwarse doorsnede bij monocotyl.........................................................................................................13
3.3.2 Dwarse doorsnede bij dicotyl................................................................................................................14
3.4 Bijzondere type bladeren..............................................................................................................................15
3.4.1 Equifaciaal blad / naald.........................................................................................................................15
3.5 Bladval...........................................................................................................................................................16




1

,ANATOMIE
1. ANATOMIE VAN DE WORTEL

1.1 PRIMAIRE BOUW


1.1.1 OVERLANGSE DOORSNEDE
Calyptra / root cap - = beschermingszone waar cellen worden
aangemaakt en afgestorven
- = kapvormige groep cellen rond worteltop
- bestaat uit een mantel / laterale calyptra en een
columella
- belangrijke functie als gravitatieperceptie (past zich
aan om in richting van zwaartekracht te groeien) en
celstrekking
Columella - = centraal deel + bevat statocysten
(=evenwichtsorgaan) waarin amyloplasten /
statolieten zitten
Statolieten - belangrijke rol spelen bij de perceptie van de
zwaartekracht
- stapelt zetmeel op
Apicaal meristeem - rustend centrum / QC
- bestaat uit initiaalcellen / stamcellen
Quiescent centrum / QC - en klein groepje van enkele (een welbepaald
aantal) cellen in het meristeem van de
worteltop, deze cellen delen zelden en worden
beschouwd als de bron van de initiaalcellen die
zelf een hoge mitotische activiteit vertonen
Stamcellen - doen aan cel specificatie (= vormen de
precursoren) + zijn snel delend
Celstrekkingszone - waar cellen groeien doordat hun vacuolen ++ H2O
opnemen
Wortelhaarzone - hier bevinden zich de wortelharen

QC



Initiaalcellen
Laterale calyptra /
mantel




Columella + statocysten


2

,1.1.2 DWARSE DOORSNEDE BIJ MONOCOTYLEN



Rhizodermis - geen Cuticula (=waslaagje)
- wel wortelharen
- kan omgevormd worden tot meerlagig velamen
radicum
- sterft af en wordt de exodermis
Hypodermis - zwak verkurkte cellen van de buitenste cortex
- soms aanwezig
Cortex / schorsparenchym en aerenchym - parenchymatisch laag tussen epidermis (of
rhizodermis in dit geval) en centrale cilinder
- aerenchym = centraal gelegen + omvat grote
luchtkanalen
- schorsparenchym = perifeer gelegen + zeer dicht
Endodermis - binnenste laag van cortex + afgeplatte cellen
- bevat doorlaatcellen (zonder verdikkingen) en
meestal punten van caspary of andere verdikkingen
Pericyclus - buitenste laag van centrale cilinder + plakt tegen de
endodermis
- 1lagig
Floëem + xyleem (wel verdikt) - vaatbundels
- = radiair / eenvoudig gerangschikt in een
actinostele + zijn exarch
- xyleem = niet gedifferentieerd + bestaat enkel uit
houtvaten / trachea
- floëem = zustercellen (kleine cellen) en zeefvaten
(grote cellen)
Exarch - proto aan de pericyclus en meta naar het midden
toe
Actinostele - stervormig xyleem en tussen de armen van xyleem
ligt het floëem
- kan diarch zijn (2 ontstaan centra = 2 xyleem
centra),….
Protofloëem - eerst gevormde floëemweefsel + bevind zich tegen
de pericyclus
Metafloëem - laatst gevormde floëemweefsel + bevind zich meer
naar het midden toe
Protoxyleem - eerste gevormde xyleemweefsel + bevind zich
perifeer / tegen pericyclus
Metaxyleem - eerste gevormde xyleemweefsel + bevind zich
centripetaal
Grondparenchym - tussen floëem en xyleem




3

, 1.1.3 DWARSE DOORSNEDE BIJ EUDICOTYLEN



Exodermis - vervangt epidermis
Cortex - schorsparenchym (++ zetmeel)
Endodermis - afgeplatte cellen met concentrische suberine
afzettingen (=secundaire endodermisverdikkingen)
Doorlaatcellen - bevinden zich tegenover de xyleempolen + zijn
onverdikt
Pericyclus - 1 lagig en dunwandig + eventueel endogene
zijwortels aanwezig (er kunnen ook stengels
uitgroeien zoals bij zoete aardappel)
Endogene zijwortels - wortels die ontstaan van binnen uit
Geleidingsweefsel - actinostele met 2 tot 5 xyleem-lamellen
- exarch + bestaat uit floëem + xyleem
Xyleem - proto (pericyclus) en meta (centripetaal)
- bestaat uit gedifferentieerde houtvaten tot in
centrum (verschil met monocotyl)
Floëem - meta en proto
- bestaat uit zustercellen en zeefvaten
Grondparenchym - smalle strook van parenchym in centrale cilinder
tussen floëem en xyleem




4