EXAMENPAPER LEREN EN Docent: Virginie Casier
Student: Femke Dietens
ONDERWIJSZORGVRAGEN BaTP-AO, 2022-2023
Casuskeuze 1
,1 Inhoud
2 Deel 1: Casusuitwerking .................................................................................................................. 2
2.1 Dyslexie.................................................................................................................................... 2
2.1.1 Wat is dyslexie? ............................................................................................................... 2
2.1.2 Leerstoornis of leermoeilijkheid? .................................................................................... 2
2.1.3 Wat zijn de criteria? ........................................................................................................ 3
2.1.4 Diagnostisch traject ......................................................................................................... 3
2.1.5 Welke begeleiding zou je starten voor Elise? .................................................................. 6
2.1.6 Gedicht dansende letters ................................................................................................ 7
3 Deel 2: Wetenschappelijke artikels ................................................................................................. 8
3.1 Dyscalculie ............................................................................................................................... 8
3.1.1 Wat leer je bij uit dit artikel? Wat neem je mee naar je verdere werkcontext? ............ 8
3.1.2 Kan je dit artikel linken aan bepaalde inhouden (kennis en inzichten die je opdeed) uit
dit opleidingsonderdeel: analogie, verdieping, uitbreiding, inconsistentie? .................................. 9
3.2 Cognitieve begaafdheid ......................................................................................................... 10
3.2.1 Wat leer je bij uit dit artikel? Wat neem je mee naar je verdere werkcontext? .......... 10
3.2.2 Kan je dit artikel linken aan bepaalde inhouden (kennis en inzichten die je opdeed) uit
dit opleidingsonderdeel: analogie, verdieping, uitbreiding, inconsistentie? ................................ 10
4 Bibliografie..................................................................................................................................... 12
5 Bijlagen .......................................................................................................................................... 13
5.1 Bijlage A: Dyscalculie ............................................................................................................. 13
5.2 Bijlage B: Hoogbegaafdheid meten... Waarom zou je? ......................................................... 18
1
, 2 Deel 1: Casusuitwerking
2.1 Dyslexie
2.1.1 Wat is dyslexie?
Dyslexie, in het Engels ook wel dyslexia genoemd, is een begrip dat wordt gebruikt om lees- en
spellingsstoornissen aan te tonen. In de cursus staan de volgende omschrijvingen:
1. “Wanneer de automatisering van de woordbeeldidentificatie (lezen) en/of
schriftbeeldvorming (spellen) zich niet, dan wel onvolledig of zeer moeizaam ontwikkelt”
(Casier, Dyslexie, 2022, p.115)
2. “Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het
aanleren en het vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau” (Casier, 2022, p.
115).
Je kan een onderscheid maken tussen de problemen die voorkomen bij het lezen en het spellen. Bij
het lezen kunnen we nog eens een onderscheid maken tussen het aanvankelijk lezen en het
voortgezet lezen. Het aanvankelijk lezen is wat kinderen doen in het eerste leerjaar. Problemen die
hier kunnen optreden zijn: moeizame letterklankkoppeling, moeizaam direct herkennen van
woorden en moeilijk komen tot snel verklanken van zinnen en korte teksten.
Het voortgezet lezen volgt na het aanvankelijk lezen. Hiervoor moeten de kinderen alle letters
kennen. Bij het voortgezet lezen gaat het er dus eigenlijk over om de leestechniek bij kinderen steeds
meer te optimaliseren zodat ze in staat zijn om alle woorden op een correcte en natuurlijke manier
te lezen. Problemen die hierbij kunnen ontstaan zijn: minder vlot lezen dan verwacht wordt volgens
leeftijd. Wanneer het voortgezet lezen moeilijk verloopt, kan dit ook grote gevolgen hebben voor het
begrijpend lezen.
Bij spelling kunnen volgende problemen ontstaan: problemen met letterklankkoppeling, problemen
met correct toepassen van spellingsregels, problemen met inprenten van de schrijfwijze van
onthoudwoorden, het leren van vreemde talen,...
Wat het lezen en het spellen of schrijven gemeenschappelijk hebben, is dat beide steunen op het
alfabetische principe, er is een grafeem-foneemkoppeling en er is inzicht nodig in de klankstructuur.
Daarnaast is het ook een stoornis gebonden aan individuele factoren.
Zoals je hierboven kan lezen, bestaat er binnen de diagnose dyslexie een enorme diversiteit. Niet alle
personen met dyslexie hebben dezelfde problemen. De ernst, de gevolgen en de secundaire
kenmerken van de stoornis verschillen van individu tot individu.
2.1.2 Leerstoornis of leermoeilijkheid?
Dyslexie is m.a.w. dus een leerstoornis aangezien het gaat over een stoornis in het cognitieve
functioneren. Daarnaast oefent een leerstoornis ook weinig of geen invloed uit op het leren in de
ruime zin. Dit merk je ook bij Elise. Bij Elise is er namelijk een grote discrepantie tussen de taalvakken
en de andere richting specifieke vakken.
De casus toont ook aan dat het een hardnekkig en blijvend probleem is. Er wordt vermeld dat Elise
pas op late leeftijd het laatste AVI-niveau heeft behaald en dat de lees- en schrijfmoeilijkheden zich
ook voordoen bij andere taalvakken zoals Frans.
In de casus van Elise is er dus sprake van een primair leerprobleem. Bij een leermoeilijkheid spreekt
men over een secundair probleem en is het probleem vaak tijdelijk van karakter. Dyslexie is iets
blijvends en deze kinderen zullen nooit leerlingen worden zonder lees- en spellingproblemen.
2
Student: Femke Dietens
ONDERWIJSZORGVRAGEN BaTP-AO, 2022-2023
Casuskeuze 1
,1 Inhoud
2 Deel 1: Casusuitwerking .................................................................................................................. 2
2.1 Dyslexie.................................................................................................................................... 2
2.1.1 Wat is dyslexie? ............................................................................................................... 2
2.1.2 Leerstoornis of leermoeilijkheid? .................................................................................... 2
2.1.3 Wat zijn de criteria? ........................................................................................................ 3
2.1.4 Diagnostisch traject ......................................................................................................... 3
2.1.5 Welke begeleiding zou je starten voor Elise? .................................................................. 6
2.1.6 Gedicht dansende letters ................................................................................................ 7
3 Deel 2: Wetenschappelijke artikels ................................................................................................. 8
3.1 Dyscalculie ............................................................................................................................... 8
3.1.1 Wat leer je bij uit dit artikel? Wat neem je mee naar je verdere werkcontext? ............ 8
3.1.2 Kan je dit artikel linken aan bepaalde inhouden (kennis en inzichten die je opdeed) uit
dit opleidingsonderdeel: analogie, verdieping, uitbreiding, inconsistentie? .................................. 9
3.2 Cognitieve begaafdheid ......................................................................................................... 10
3.2.1 Wat leer je bij uit dit artikel? Wat neem je mee naar je verdere werkcontext? .......... 10
3.2.2 Kan je dit artikel linken aan bepaalde inhouden (kennis en inzichten die je opdeed) uit
dit opleidingsonderdeel: analogie, verdieping, uitbreiding, inconsistentie? ................................ 10
4 Bibliografie..................................................................................................................................... 12
5 Bijlagen .......................................................................................................................................... 13
5.1 Bijlage A: Dyscalculie ............................................................................................................. 13
5.2 Bijlage B: Hoogbegaafdheid meten... Waarom zou je? ......................................................... 18
1
, 2 Deel 1: Casusuitwerking
2.1 Dyslexie
2.1.1 Wat is dyslexie?
Dyslexie, in het Engels ook wel dyslexia genoemd, is een begrip dat wordt gebruikt om lees- en
spellingsstoornissen aan te tonen. In de cursus staan de volgende omschrijvingen:
1. “Wanneer de automatisering van de woordbeeldidentificatie (lezen) en/of
schriftbeeldvorming (spellen) zich niet, dan wel onvolledig of zeer moeizaam ontwikkelt”
(Casier, Dyslexie, 2022, p.115)
2. “Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het
aanleren en het vlot toepassen van het lezen en/of spellen op woordniveau” (Casier, 2022, p.
115).
Je kan een onderscheid maken tussen de problemen die voorkomen bij het lezen en het spellen. Bij
het lezen kunnen we nog eens een onderscheid maken tussen het aanvankelijk lezen en het
voortgezet lezen. Het aanvankelijk lezen is wat kinderen doen in het eerste leerjaar. Problemen die
hier kunnen optreden zijn: moeizame letterklankkoppeling, moeizaam direct herkennen van
woorden en moeilijk komen tot snel verklanken van zinnen en korte teksten.
Het voortgezet lezen volgt na het aanvankelijk lezen. Hiervoor moeten de kinderen alle letters
kennen. Bij het voortgezet lezen gaat het er dus eigenlijk over om de leestechniek bij kinderen steeds
meer te optimaliseren zodat ze in staat zijn om alle woorden op een correcte en natuurlijke manier
te lezen. Problemen die hierbij kunnen ontstaan zijn: minder vlot lezen dan verwacht wordt volgens
leeftijd. Wanneer het voortgezet lezen moeilijk verloopt, kan dit ook grote gevolgen hebben voor het
begrijpend lezen.
Bij spelling kunnen volgende problemen ontstaan: problemen met letterklankkoppeling, problemen
met correct toepassen van spellingsregels, problemen met inprenten van de schrijfwijze van
onthoudwoorden, het leren van vreemde talen,...
Wat het lezen en het spellen of schrijven gemeenschappelijk hebben, is dat beide steunen op het
alfabetische principe, er is een grafeem-foneemkoppeling en er is inzicht nodig in de klankstructuur.
Daarnaast is het ook een stoornis gebonden aan individuele factoren.
Zoals je hierboven kan lezen, bestaat er binnen de diagnose dyslexie een enorme diversiteit. Niet alle
personen met dyslexie hebben dezelfde problemen. De ernst, de gevolgen en de secundaire
kenmerken van de stoornis verschillen van individu tot individu.
2.1.2 Leerstoornis of leermoeilijkheid?
Dyslexie is m.a.w. dus een leerstoornis aangezien het gaat over een stoornis in het cognitieve
functioneren. Daarnaast oefent een leerstoornis ook weinig of geen invloed uit op het leren in de
ruime zin. Dit merk je ook bij Elise. Bij Elise is er namelijk een grote discrepantie tussen de taalvakken
en de andere richting specifieke vakken.
De casus toont ook aan dat het een hardnekkig en blijvend probleem is. Er wordt vermeld dat Elise
pas op late leeftijd het laatste AVI-niveau heeft behaald en dat de lees- en schrijfmoeilijkheden zich
ook voordoen bij andere taalvakken zoals Frans.
In de casus van Elise is er dus sprake van een primair leerprobleem. Bij een leermoeilijkheid spreekt
men over een secundair probleem en is het probleem vaak tijdelijk van karakter. Dyslexie is iets
blijvends en deze kinderen zullen nooit leerlingen worden zonder lees- en spellingproblemen.
2
