Samenvatting: Wiskundige initiatie – Tijd, ruimte en meten
Hoofdstuk 1: Herhaling
1. Inleiding
BELANGRIJK
Wiskundige initiatie =
• Kennismaken met wiskunde, zonder te vervallen in ‘voorbereidende lessen’
• Doorheen allerlei activiteiten (beeld, koken, WO, …) alle kansen benutten.
• Opmerkzaam zijn voor spontane wiskundemomenten
• Veel goede wil
• Werken aan rekenvoorwaarden NIET alleen in derde kleuterklas i.f.v 1ste leerjaar
o Moet véél vroeger starten
• Leren is een continu proces
Algemene doelen van wiskundige initiatie:
1. Denkontwikkeling stimuleren
2. Wiskundetaal opbouwen
3. Symboolgevoeligheid ontwikkelen
4. Vaste regels en voorschriften volgen
5. Initiëren in verschillende wiskundige domeinen
6. Onderzoeksgerichte ingesteldheid ontwikkelen
7. Zelfsturing en leerattitudes ontwikkelen
8. Plezier beleven aan denken en cognitieve spelletjes
De prénumerieke vaardigheden en inzichten:
1. Rekentaal en rekenbegrippen
2. Eén-één-relatie
3. Conservatie-inzicht Zie PPT LKO1 voor alle uitleg!
4. Seriatie-inzicht
5. (classificeren) → voorwaarden
Speelwerkbladen bij wiskunde
• Wat betreft begripsvorming : geen oefen- maar toets-situatie
• Vertrouwd maken met potlood en papier
• Overgang van drie naar twee dimensies
• Trainen van fijne motoriek
• Trainen van visuele discriminatie
• NIET om begrippen aan te leren
• WEL de kans geven te tonen wat hij wel /niet kan
,Hoofdstuk 2: Spelend rekenen met peuters en kleuters – De rekenroutines
1. De rekenroutines
Definitie
Rekenroutine = Herkenbare, terugkerende, betekenisvolle reken-wiskundeactiviteiten voor kinderen,
die worden ingezet met een vooraf bepaalde bedoeling om de ontwikkeling van kinderen te
stimuleren.
Belangrijk:
• Herkenbaarheid van de intermediair
• Wederkerend en betekenisvol door de context
• Nodigt uit tot handelen, spel en interactie
2.1. Betekenisvolle context en aanleidingen
• Context / aanleiding / probleem moet kinderen boeien – betrokkenheid
o Alledaagse werkelijkheid / realistisch
o Onderwerpen of inhouden krijgen betekenis voor de kleuters
o Zelf initiatief nemen door de kinderen om probleem op te lossen
o Spontane gebeurtenissen gedurende de dag; kansen grijpen
▪ Bijv. steen wegen die kleuter heeft meegebracht
• Binnen (thema)activiteiten kansen creëren (en grijpen)
o Bijv. Thema Post: brieven sorteren (classificeren), postzegels verkopen, …
o Willy Weeg: pakjes wegen
o Nol De Meetmol: grootte van inpakpapier meten
2.2. Interactie
• Kinderen onderling
• Kinderen en leerkracht
• Intermediair kan positieve bijdrage leveren
• Prikkelende vragen stimuleren het denken en redeneren
2.3. Rekentaal en rekenbegrippen bij de rekenroutines
• Het bewust goed hanteren van de taal, in combinatie met de bijhorende handelingen = basis
voor een goede ontwikkeling van taal en rekenen
• Jongste kind stimuleren om ontdekkingen te doen en te benoemen
• Oudere kinderen gaan veel bewuster om met de dingen
o Vertellen hele verhalen bij wat ze doen
2.4. Beredeneerd activiteitenaanbod
• Verschillende domeinen van het leerplan zijn leidend
o Alle domeinen moeten binnen een welbepaalde periode aan bod komen
• Maak jaarplanning → aangegeven wanneer welk domeinen en leerplandoel aan bod komt
• Stem je niveau af op de behoeften van de kinderen
• Zorg voor een variatie aan materialen → creëer kansen
• Voorzie je hoeken van uitdagende materialen waarmee de nodige prenumerieke
vaardigheden en inzichten kunnen nagestreefd worden
, 2.5. Kansen grijpen
• Om kansen te kunnen grijpen → bewust zijn van de nodige inhouden
o = nodige prenumerieke vaardigheden en inzichten
• Van belang om balans te vinden tussen jouw aanbod (op basis van de doelen) enerzijds en de
(spontane) ontdekkingen en verwondering van de kinderen anderzijds
• Gebruik de intermediair om gesprekken aan te gaan
2.6. Kennis maken met de rekenroutines
1. De verzamelkabouter
Korte beschrijving
• Verzamelt spullen in zijn kruiwagen
o van buiten, van kinderen, (niet) gebonden aan een
thema,…
• Spullen in kruiwagen → ordenen en tellen
• Hulpmiddelen bij sorteren
o Sorteermandjes/bakjes van verschillende groottes en
kleuren
Domeinen
Getallen Meetkunde
Omgaan met hoeveelheden Construeren
Omgaan met de telrij
Omgaan met getallen
Enkele voorbeelden voor in de kleuterklas
1. Schatten van de zee
• Kleuters hebben schelpen verzameld
o Schelpen ordenen naar kleur in sorteerdoosjes
o Alle schelpen van dezelfde kleur tellen
o Overgebleven schelpen → zoeken naar oplossingen om deze toch te kunnen
sorteren
2. Samen opruimen
• Auto’s opruimen a.d.h.v. gekleurde doosjes
o Bijv. gele auto’s in het gele doosje
• Trein opruimen a.d.h.v. de daartoe bestemde doosjes
o Bijv. doosje voor de treintjes en doosje voor de rails
3. De grote schoenenberg
• Schoenen sorteren a.d.h.v. zelfgekozen groepjes
o Bijv. alle schoenen met veters, alle schoenen met velcro samen
Hoofdstuk 1: Herhaling
1. Inleiding
BELANGRIJK
Wiskundige initiatie =
• Kennismaken met wiskunde, zonder te vervallen in ‘voorbereidende lessen’
• Doorheen allerlei activiteiten (beeld, koken, WO, …) alle kansen benutten.
• Opmerkzaam zijn voor spontane wiskundemomenten
• Veel goede wil
• Werken aan rekenvoorwaarden NIET alleen in derde kleuterklas i.f.v 1ste leerjaar
o Moet véél vroeger starten
• Leren is een continu proces
Algemene doelen van wiskundige initiatie:
1. Denkontwikkeling stimuleren
2. Wiskundetaal opbouwen
3. Symboolgevoeligheid ontwikkelen
4. Vaste regels en voorschriften volgen
5. Initiëren in verschillende wiskundige domeinen
6. Onderzoeksgerichte ingesteldheid ontwikkelen
7. Zelfsturing en leerattitudes ontwikkelen
8. Plezier beleven aan denken en cognitieve spelletjes
De prénumerieke vaardigheden en inzichten:
1. Rekentaal en rekenbegrippen
2. Eén-één-relatie
3. Conservatie-inzicht Zie PPT LKO1 voor alle uitleg!
4. Seriatie-inzicht
5. (classificeren) → voorwaarden
Speelwerkbladen bij wiskunde
• Wat betreft begripsvorming : geen oefen- maar toets-situatie
• Vertrouwd maken met potlood en papier
• Overgang van drie naar twee dimensies
• Trainen van fijne motoriek
• Trainen van visuele discriminatie
• NIET om begrippen aan te leren
• WEL de kans geven te tonen wat hij wel /niet kan
,Hoofdstuk 2: Spelend rekenen met peuters en kleuters – De rekenroutines
1. De rekenroutines
Definitie
Rekenroutine = Herkenbare, terugkerende, betekenisvolle reken-wiskundeactiviteiten voor kinderen,
die worden ingezet met een vooraf bepaalde bedoeling om de ontwikkeling van kinderen te
stimuleren.
Belangrijk:
• Herkenbaarheid van de intermediair
• Wederkerend en betekenisvol door de context
• Nodigt uit tot handelen, spel en interactie
2.1. Betekenisvolle context en aanleidingen
• Context / aanleiding / probleem moet kinderen boeien – betrokkenheid
o Alledaagse werkelijkheid / realistisch
o Onderwerpen of inhouden krijgen betekenis voor de kleuters
o Zelf initiatief nemen door de kinderen om probleem op te lossen
o Spontane gebeurtenissen gedurende de dag; kansen grijpen
▪ Bijv. steen wegen die kleuter heeft meegebracht
• Binnen (thema)activiteiten kansen creëren (en grijpen)
o Bijv. Thema Post: brieven sorteren (classificeren), postzegels verkopen, …
o Willy Weeg: pakjes wegen
o Nol De Meetmol: grootte van inpakpapier meten
2.2. Interactie
• Kinderen onderling
• Kinderen en leerkracht
• Intermediair kan positieve bijdrage leveren
• Prikkelende vragen stimuleren het denken en redeneren
2.3. Rekentaal en rekenbegrippen bij de rekenroutines
• Het bewust goed hanteren van de taal, in combinatie met de bijhorende handelingen = basis
voor een goede ontwikkeling van taal en rekenen
• Jongste kind stimuleren om ontdekkingen te doen en te benoemen
• Oudere kinderen gaan veel bewuster om met de dingen
o Vertellen hele verhalen bij wat ze doen
2.4. Beredeneerd activiteitenaanbod
• Verschillende domeinen van het leerplan zijn leidend
o Alle domeinen moeten binnen een welbepaalde periode aan bod komen
• Maak jaarplanning → aangegeven wanneer welk domeinen en leerplandoel aan bod komt
• Stem je niveau af op de behoeften van de kinderen
• Zorg voor een variatie aan materialen → creëer kansen
• Voorzie je hoeken van uitdagende materialen waarmee de nodige prenumerieke
vaardigheden en inzichten kunnen nagestreefd worden
, 2.5. Kansen grijpen
• Om kansen te kunnen grijpen → bewust zijn van de nodige inhouden
o = nodige prenumerieke vaardigheden en inzichten
• Van belang om balans te vinden tussen jouw aanbod (op basis van de doelen) enerzijds en de
(spontane) ontdekkingen en verwondering van de kinderen anderzijds
• Gebruik de intermediair om gesprekken aan te gaan
2.6. Kennis maken met de rekenroutines
1. De verzamelkabouter
Korte beschrijving
• Verzamelt spullen in zijn kruiwagen
o van buiten, van kinderen, (niet) gebonden aan een
thema,…
• Spullen in kruiwagen → ordenen en tellen
• Hulpmiddelen bij sorteren
o Sorteermandjes/bakjes van verschillende groottes en
kleuren
Domeinen
Getallen Meetkunde
Omgaan met hoeveelheden Construeren
Omgaan met de telrij
Omgaan met getallen
Enkele voorbeelden voor in de kleuterklas
1. Schatten van de zee
• Kleuters hebben schelpen verzameld
o Schelpen ordenen naar kleur in sorteerdoosjes
o Alle schelpen van dezelfde kleur tellen
o Overgebleven schelpen → zoeken naar oplossingen om deze toch te kunnen
sorteren
2. Samen opruimen
• Auto’s opruimen a.d.h.v. gekleurde doosjes
o Bijv. gele auto’s in het gele doosje
• Trein opruimen a.d.h.v. de daartoe bestemde doosjes
o Bijv. doosje voor de treintjes en doosje voor de rails
3. De grote schoenenberg
• Schoenen sorteren a.d.h.v. zelfgekozen groepjes
o Bijv. alle schoenen met veters, alle schoenen met velcro samen
